Czarnobylska Elektrownia Jądrowa

2022-04-03T14:42:27Z

109.173.222.63: 800+1000+1000+1000 daje 3800 a nie 4800 MW

{{Infobox
|name = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff;
|subheaderstyle =
|above = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa im. W. I. Lenina
|subheader = Czernobylskaja Atomnaja Elektrostancja
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Czarnobylska Elektrownia Jądrowa.jpg|250px]]
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header4 = Podstawowe informacje
| label5 = Rodzaj
| data5 = Elektrownia Jądrowa
| label6 = Właściciel
| data6 = Ministerstwo Energii i Elektryfikacji ZSRR (do 1991)
| label7 = Liczba bloków energetycznych
| data7 = 4 (do 1986)
| label8 = Budowa
| data8 = 1970–78
| label9 = Eksploatacja
| data9 = 1978–2000
| label10 = Zatrudnienie
| data10 = 56000 (1986)
|header11 = Dane techniczne
| label12 = Moc elektryczna
| data12 = 3800 MW (do 1986)
| label13 = Moc termiczna
| data13 = 12800 MW (do 1986)
| label14 = Roczna prod. elektr.
| data14 = 25–35 TWh (do 1986)
|header15 = Blok energetyczny nr I
| label16 = Eksploatacja
| data16 = 1978–96
| label17 = Moc elektryczna
| data17 = 800 MW
| label18 = Moc termiczna
| data18 = 3200 MW
|header19 = Blok energetyczny nr II
| label20 = Eksploatacja
| data20 = 1979–91
| label21 = Moc elektryczna
| data21 = 1000 MW
| label22 = Moc termiczna
| data22 = 3200 MW
|header23 = Blok energetyczny nr III
| label24 = Eksploatacja
| data24 = 1982–2000
| label25 = Moc elektryczna
| data25 = 1000 MW
| label26 = Moc termiczna
| data26 = 3200 MW
|header27 = Blok energetyczny nr IV
| label28 = Eksploatacja
| data28 = 1984–86
| label29 = Moc elektryczna
| data29 = 1000 MW
| label30 = Moc termiczna
| data30 = 3200 MW
}}'''Czarnobylska Elektrownia Jądrowa im. W. I. Lenina''' ('''CzAES''') (ros. Черно́быльская Атомная Электростанция (ЧАЭС)) – radziecka (od 1991 ukraińska) elektrownia jądrowa funkcjonująca w latach 1978-2000. Położona w obwodzie kijowskim, na Ukrainie. 26 kwietnia 1986 miał tam miejsce [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadek jądrowy]], gdzie w jednym z reaktorów doszło do przegrzania co w konsekwencji doprowadziło do wybuchu wodoru, a następnie pożaru oraz uwolnienia do atmosfery substancji promieniotwórczych.

== Położenie ==
Elektrownia zlokalizowana jest 15,5 km na północ od miasta [[Czarnobyl]], 16 km od granicy Ukraińsko-Białoruskiej, 110 km na północ od Kijowa.

== Historia ==

=== Lokalizacja ===
Zgodnie z dekretem Rady Ministrów ZSRR z dnia 29 września 1966, zatwierdzono plan uruchomienia kolejnych obiektów energetycznych na obszarze ZSRR w latach 1966-77 o łącznej produkcji 11 900 MWh energii elektrycznej, według założeń produkcja pochodząca z elektrowni jądrowych opartych na reaktorach RBMK-1000 miała wynosić 8 000 MWh. Główną inwestycją tego planu miała być Leningradzka Elektrownia Jądrowa.

W południowej części zunifikowanego systemu energetycznego kraju planowano budowę elektrowni jądrowej, która miała dostarczać energię elektryczną do Centralnego Dystryktu Energetycznego. Region ten obejmował 27 obwodów Ukraińskiej SRR i obwodu rostowskiego RSFSR o liczbie ludności wynoszącej 53 miliony. Przewidywano, że budowa elektrowni jądrowej zwiększy zużycie energii elektrycznej na tych obszarach prawie 3,5 krotnie<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=424:2013-06-04-13-41-49&catid=29:mission&Itemid=11&lang=ru|tytuł=Выбор площадки|autor=|data dostępu=2019-09-19|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>.

=== Nagrody ===
W 1986 CEJ została uznana za najlepszą elektrownię jądrową w ZSRR. 1 maja 1986 roku miała otrzymać z tego tytułu Order Lenina<ref>{{Cytuj stronę|url=https://vlast.kz/obsshestvo/16926-perezit-cernobyl.html|tytuł=Пережить Чернобыль|autor=|data dostępu=2017-06-19|opublikowany=vlast.kz|język=}}</ref>.

=== Produkcja energii elektrycznej ===
W okresie od uruchomienia bloku energetycznego nr I (wrzesień 1977) do chwili wypadku (kwiecień 1986) elektrownia wytworzyła 150,2 mld kWh energii elektrycznej, natomiast w okresie od momentu ponownego włączenia do eksploatacji (październik 1986) do ostatecznego wyłączenia (grudzień 2000) wytworzyła 158,6 mld kWh<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/about/history-of-the-chnpp/posleavarijnaya-ekspluatatsiya-i-ostanovka|tytuł=Послеаварийная эксплуатация и закрытие|autor=|data dostępu=2019-11-30|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>.
{| class="wikitable"
!24.01.1978
!22.04.1979
!8.03.1982
!21.08.1984
!04.1986
|-
|1 TWh
|10 TWh
|50 TWh
|100 TWh
|150 TWh
|}

== Wypadki ==
Przez cały okres eksploatacji przed wypadkiem w 1986 roku było 78 procedur awaryjnego wygaszenia reaktora jądrowego w tym 64 awaryjne na sygnale [[AZ-5]].
* '''Reaktor nr 1'''
1 września 1982 doszło tam do drobnego wypadku i ulotnienia się nieznacznych skażeń z kilku uszkodzonych jednostek paliwowych; został naprawiony i uruchomiony ponownie.
* '''Reaktor nr 2'''
11 października 1991 roku doszło do pożaru turbiny prądotwórczej nr 4. Ogień został wyeliminowany następnego dnia o godzinie 2:20. W wyniku pożaru doszło do wypalenia 180 ton oleju i 500 m<sup>3</sup> wodoru. Uszkodzony został także dach maszynowni (zawalił się dach o powierzchni 2448 m<sup>2</sup>)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=Dmbj-9C178o|tytuł=Materiał wideo pokazujący szkody wyrządzone przez pożar|autor=|data dostępu=2017-01-12|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>. Nie wystąpiła emisja substancji radioaktywnych do atmosfery. Strażacy skierowani do ugaszenia ognia otrzymali dawki promieniowania nienaznaczane przekraczające dopuszczalne normy. Mimo iż awaria była niegroźna, rząd niepodległej już Ukrainy wydał decyzję o natychmiastowym zamknięciu reaktora nr 2, a do 1993 wszystkich pozostałych. Z uwagi na ogromne koszty i brak możliwości zrównoważenia bilansu energetycznego Ukrainy, dopiero w 1997 wyłączono reaktor nr 1, a w grudniu 2000 zamknięto ostatni pracujący reaktor nr 3, tym samym elektrownia ostatecznie przestała funkcjonować.
* '''Reaktor nr 4'''
26 kwietnia 1986 doszło w nim do wybuchu o charakterze chemicznym.

== Konstrukcja ==
W skład elektrowni wchodziły cztery reaktory typu RBMK. Moc maksymalna każdego z nich (z wyjątkiem reaktora nr 1) wynosiła 1000 MW (3200 MW mocy cieplnej).

=== Turbogeneratory ===
Energia elektryczna wytwarzana jest przez pary turbozespołów składających się turbin K-500-65/3000 oraz chłodzonego wodorem turbogeneratora TBB-500. Turbina K500-65/3000 składa się z części dwuprzepływowych - jednej wysokoprężnej i czterech niskoprężnych. Długość turbozespołu wynosi 39 metrów, masa 1100 ton a jego znamionowa prędkość obrotowa wynosi 3000 obr./min. Znamionowy przepływ pary przez turbinę wynosi 82 880 t/h. Turbiny znajdują się w hali maszynowej której całkowita długość wynosi blisko 800 m. Projekt i niezawodność turbin przyniosły Charkowskiej Fabryce Turbin Państwową Nagrodę Ukrainy w 1979 roku<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=|imię=|tytuł=Czernobylskaja AES|rok=1976|wydawca=Atomeniergoeksport|miejsce=|strony=|isbn=}}</ref>.

=== Bloki energetyczne ===
{| class="wikitable" width="100%"
|-
! rowspan="2" style="width: 19%; background-color: #CFCFCF;" | Blok energetyczny<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.iaea.org/pris/CountryStatistics/CountryDetails.aspx?current=UA|tytuł=Power Reactor Information System - Ukraine|autor=|data dostępu=|opublikowany=12-01-2017|język=}}</ref>
! rowspan="2" style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;" | Typ reaktora
! colspan="3" style="width: 24%; background-color: #CFCFCF;" | Moc
! rowspan="2" style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;" | Początek budowy
! rowspan="2" style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;" | Pierwsza reakcja łańcuchowa
! rowspan="2" style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;" | Podłączenie do sieci
! rowspan="2" style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;" | Początek eksploatacji
! rowspan="2" style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;" | Zamknięcie
|-
! style="width: 8%; background-color: #CFCFCF;" | sieciowa
! style="width: 8%; background-color: #CFCFCF;" | maksymalna
! style="width: 8%; background-color: #CFCFCF;" | cieplna
|-
| '''Blok energetyczny nr 1'''<ref group="uwagi">27 kwietnia 1986 roku o godzinie 1:13 ze względów bezpieczeństwa zatrzymano produkcję energii elektrycznej. 1 października 1986 roku o godzinie 16:47 blok nr 1 został ponownie podłączony do sieci.</ref> (zamknięty)
| align="center" | RBMK-1000
| align="center" | 740 MW
| align="center" | 800 MW
| align="center" | 3200 MW
| align="center" | 1.03.1970
| align="center" | 2.08.1977
| align="center" | 26.09.1977
| align="center" | 27.05.1978
| align="center" | 30.11.1996
|-
| '''Blok energetyczny nr 2'''<ref group="uwagi">27 kwietnia 1986 roku o godzenie 2:13 ze względów bezpieczeństwa zatrzymano produkcję energii elektrycznej. 5 listopada 1986 roku blok nr 2 został ponownie podłączony do sieci.</ref> (zamknięty)
| align="center" | RBMK-1000
| align="center" | 925 МW
| align="center" | 1000 МW
| align="center" | 3200 MW
| align="center" | 1.02.1973
| align="center" | 17.11.1978
| align="center" | 21.12.1978
| align="center" | 28.05.1979
| align="center" | 11.10.1991
|-
| '''Blok energetyczny nr 3'''<ref group="uwagi">24 listopada 1987 roku rozpoczęto procedurę uruchamiania bloku 3. Podłączenie do sieci odbyło się 4 grudnia tego samego roku.</ref> (zamknięty)
| align="center" | RBMK-1000
| align="center" | 925 MW
| align="center" | 1000 MW
| align="center" | 3200 MW
| align="center" | 1.03.1976
| align="center" | 2.06.1981
| align="center" | 3.12.1981
| align="center" | 8.06.1982
| align="center" | 15.12.2000
|-
| '''Blok energetyczny nr 4''' (awaria)
| align="center" | RBMK-1000
| align="center" | 925 MW
| align="center" | 1000 MW
| align="center" | 3200 MW
| align="center" | 1.04.1979
| align="center" | 26.11.1983
| align="center" | 22.12.1983
| align="center" | 26.03.1984
| align="center" | 26.04.1986
|-
| '''Blok energetyczny nr 5'''<ref>[https://web.archive.org/web/20110604104528/http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=104 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-5] (kopia)</ref> (budowę anulowano)
| align="center" | RBMK-1000
| align="center" | 950 MW
| align="center" | 1000 MW
| align="center" | b.d.
| align="center" | 1.01.1981
| colspan="4" align="center" | 23.05.1989 - dalszą budowę anulowano<ref group="uwagi" name=":0">26 kwietnia 1986 roku od ok. godziny 8 prace budowlane były nadal kontynuowane przez 286 pracowników dziennej zmiany. Budowę przerwano dopiero 27 kwietnia kiedy to przeprowadzono ewakuację Prypeci. W początkowym okresie planowano wznowienie normalnego funkcjonowania elektrowni dlatego 10 października 1986 roku wznowiono budowę bloków nr 5 i nr 6. 24 kwietnia 1987 roku podjęto decyzję o wstrzymaniu prac budowlanych. 23 maja 1989 roku zapadła decyzja o ostatecznym anulowaniu budowy kolejnych bloków energetycznych.</ref><ref group="uwagi">W chwili wypadku (kwiecień 1986 roku) budowa bloku nr 5 była ukończona w 70%. Jego uruchomienie planowano 7 listopada 1986 roku lub w [https://vlast.kz/obsshestvo/16926-perezit-cernobyl.html dniu energii 22 grudnia 1986].</ref>
|-
| '''Blok energetyczny nr 6'''<ref>[https://web.archive.org/web/20110604104539/http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=105 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-6] (kopia)</ref>(budowę anulowano)
| align="center" | RBMK-1000
| align="center" | 950 MW
| align="center" | 1000 MW
| align="center" | b.d.
| align="center" | 1.01.1983
| colspan="4" align="center" | 23.05.1989 - dalszą budowę anulowano<ref group="uwagi" name=":0" /><ref group="uwagi">Zakończenie budowy bloku nr 6 planowano w 1994 roku.</ref>
|}

== Likwidacja ==
Program całkowitej likwidacji elektrowni będzie realizowany w kilku etapach. Pierwszy etap został zakończony w czerwcu 2016 roku i zakładał usunięcie całości paliwa jądrowego do magazynów zużytego paliwa jądrowego. Drugi II etap przewiduje ostateczne zamknięcie i wyłączenie wszystkich reaktorów do 2022 roku. Trzeci etap (do 2045 roku) polega na utrzymywaniu reaktorów aż promieniowanie spadnie do akceptowalnego poziomu. Ostatni etap (do 2065 roku) przewiduje całkowity demontaż reaktorów<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/chornobyl-nuclear-power-plant-site-to-be-cleared-b-56391.html|tytuł=Chornobyl nuclear power plant site to be cleared by 2065|autor=Interfax-Ukraine|data dostępu=2017-01-14|opublikowany=kyivpost.com|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20121005150746/http://www.kyivpost.com/content/ukraine/chornobyl-nuclear-power-plant-site-to-be-cleared-b-56391.html|zarchiwizowano=2012-10-05}}</ref>.

== Dyrektorzy ==
* [[Wiktor Briuchanow]] (1 stycznia 1970–77 jako dyrektor budowy od 1978 – maj 1986 jako dyrektor elektrowni)
* Erik Pozdyszew (lipiec 1986 – styczeń 1987)
* Michał Umanets (1 lutego 1987 – 1992)
* Sergiusz Paraszyn (grudzień 1994 – kwiecień 1998)
* Ołeksandr Smiszłajew (1 lipiec 2004 - 11 sierpnia 2005)
* [[Igor Gramotkin]] (11 sierpnia 2005 - obecnie)

== Uwagi ==
<references group="uwagi" />

== Przypisy ==
<references />

Czarnobyl Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Czarnobylska Elektrownia Jądrowa