Kalendarium katastrofy w Czarnobylu

2017-04-16T22:51:14Z

162.158.102.215:

'''Kalendarium Katastrofy w Czarnobylu''' – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów planów budowy elektrowni jądrowej aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń powiązanych z tematyką Katastrofy w Czarnobylu.

== 1960 - 1969 ==

=== Plany budowy nowej elektrowni jądrowej. ===
* '''18 stycznia 1967''' - Państwowy Komitet Planowania ZSRR zaleca usytuowanie przyszłej elektrowni jądrowej mającej wykorzystywać reaktory typu RBMK w rejonie wsi Kopaczi na północ od Kijowa. Znajduje się ona na bezproduktywnych terenach na prawy brzegu rzeki Prypeć, 12 km od miasta Czarnobyl. Wybrana lokalizacja spełnia wszystkie kryteria dotyczące lokalizacji tego rodzaju obiektów tj. odległość od zbiorników wodnych, rozbudowana sieć dróg oraz bliskie sąsiedztwo Kijowa. Miejsce budowy elektrowni zostało wybrane po dokonaniu badań i ekspertyz geologicznych ponad 16 innych lokalizacji w rejonie Kijowa między innymi Winnicy i Żytomierza<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://pripyat.com/en/chronology.html|tytuł=Prypeć - Chronologia|autor=|data dostępu=2017-01-20|opublikowany=pripyat.com|język=}}</ref>.

* '''2 lutego 1967''' - Uchwałą Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego i Rady Ministrów ZSRR zatwierdzono i przyjęto zalecenia Państwowego Komitetu Planowania ZSRR dotyczące lokalizacji i budowy elektrowni jądrowej zlokalizowanej w rejonie wsi Kopaczi na północ od Kijowa na terenie USRR. Przyszłej elektrowni nadano nazwę [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]<ref name=":0" />.
* '''1969''' - Podjęto decyzję o zlokalizowaniu w rejonie przyszłej elektrowni jądrowej instalacji radzieckiego strategicznego radaru pozahoryzontalnego systemu Duga<ref name=":12">{{Cytuj stronę|url=http://fakty.ua/100838-vsevidyacshee-oko-sverhsekretnogo-obekta-quot-chernobyl-2-quot-fiksirovalo-uchebnye-zapuski-amerikanskih-raket-starty-quot-shattlov-quot-i-dazhe-meteority|tytuł=Всевидящее око сверхсекретного объекта «чернобыль-2» фиксировало учебные запуски американских ракет, старты «шаттлов» и даже метеориты|autor=Игорь ОСИПЧУК|data dostępu=2017-01-20|opublikowany=fakty.ua|język=}}</ref>.

* '''Czerwiec 1969''' - Podjęto decyzję o wykorzystaniu w budowie przyszłej elektrowni reaktorów typu RBMK 1000 zostało to określone na mocy wspólnej decyzji Ministerstwa Energetyki ZSRR i Ministerstwa Średniego Przemysłu Maszynowego ZSRR na podstawie opracowania Uralskiego Oddziału Instytutu Teploenergoproekt oraz projektu Instytutu Hydroproject<ref name=":0" />.

== 1970 - 1979 ==

=== Budowa [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] oraz miasta [[Prypeć (miasto)|Prypeć]]. ===
* '''1 stycznia 1970''' - Powołano dyrekcję przyszłej [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]].
* '''1 lutego''' - Rozpoczęto prace budowlane pod fundament przyszłego bloku energetycznego nr 1.
* '''4 lutego 1970''' - Rozpoczęto budowę miasta [[Prypeć (miasto)|Prypeć]]<ref name=":0" /><ref group="uwagi">Za datę rozpoczęcia budowy przyjmuje się wmurowanie kamienia węgielnego przy budowie Hostelu nr 1 przy ul. Przyjaźni Narodów 10, rozpoczęcia budowy biura zarządzania budowy, stołówki nr 1 oraz założenia "Leśnego osiedla" dla pracowników budowy miasta i elektrowni. </ref>.
* '''Marzec 1970''' - Rozpoczęto budowę bloku energetycznego nr 1<ref name=":7">[https://web.archive.org/web/20110604104528/http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=104 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-][https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=568 1]</ref>.
* '''Kwiecień 1970''' - Mianowano dyrektora budowanej [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]], został nim [[Wiktor Briuchanow|Wiktor Briuchanow]].
* '''Maj 1970''' - Rozpoczęto prace budowlane pod budowę fundamentów bloku nr 1 [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]<ref name=":0" />.
* '''Czerwiec 1971''' - Oddano do użytku pierwszy blok dziewięćdziesięcio-mieszkaniowy w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]<ref name=":0" />.
* '''Lipiec 1971''' - Zakończono budowę linii przesyłowych 110 kV podstacji Czarnobyl<ref name=":0" />.
* '''Sierpień 1971''' - Oddano do użytku podstawowe udogodnienia w mieście: sieć wodociągową, kanalizacyjną i ciepłowniczą<ref name=":0" />.
* '''14 kwietnia 1972''' - Zgodnie z dekretem Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR nowo powstałemu miastu nadano nazwę "[[Prypeć (miasto)|Prypeć]]" na cześć rzeki nad która zostało zbudowane.
* '''15 sierpnia 1972'''
** '''11:00''' - Wylano pierwszy metr sześcienny betonu pod fundament odgazowywacza bloku nr 1.
* '''Grudzień 1972''' - Oddano do użytku pierwszą szkołę w mieście - [[Szkoła Średnia nr 1|Szkołę Średnią nr 1]].
* '''Luty 1973''' - Rozpoczęto budowę bloku energetycznego nr 2<ref name=":8">[https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=569 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-2]</ref>.
* '''Marzec 1976''' - Rozpoczęto budowę bloku energetycznego nr 3<ref name=":9">[https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=575 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-3]</ref>.
* '''Październik 1976''' - Rozpoczęto napełnianie zbiornika chłodzącego<ref name=":1" />.
* '''2 sierpnia 1977''' - Pierwsza reakcja łańcuchowa reaktora nr 1<ref name=":7" />.
* '''26 września 1977''' - Podłączenie do sieci bloku energetycznego nr 1<ref name=":7" />.
* '''27 maja 1978''' - Rozpoczęcie eksploatacji bloku energetycznego nr 1<ref name=":7" />.
* '''17 listopada 1978''' - Pierwsza reakcja łańcuchowa reaktora nr 2<ref name=":8" />.
* '''21 grudnia 1978''' - Podłączenie do sieci bloku energetycznego nr 2<ref name=":8" />.
* '''1979''' - Miasto [[Prypeć (miasto)|Prypeć]] uzyskuje prawa miejskie<ref name=":1" />.
* '''1979''' - Zakończono budowę [[Zakład Jupiter|Zakładu "Jupiter"]].
* '''Kwiecień 1979''' - Rozpoczęto budowę bloku energetycznego nr 4<ref name=":10">[https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=576 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-4]</ref>.
* '''22 kwietnia 1979''' - [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]] wytworzyła do sieci pierwsze 10 TWh energii elektrycznej<ref name=":0" />.
* '''28 maja 1979''' - Rozpoczęcie eksploatacji bloku energetycznego nr 2<ref name=":8" />.

== 1980 - 1989 ==
* '''1980''' - [[Zakład Jupiter|Zakład "Jupiter"]] rozpoczyna funkcjonowanie.
* '''Styczeń 1981''' - Rozpoczęto budowę bloku energetycznego nr 5<ref>[https://web.archive.org/web/20110604104528/http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=104 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-5] (kopia)</ref>.
* '''2 czerwca 1981''' - Pierwsza reakcja łańcuchowa reaktora nr 3<ref name=":9" />.
* '''3 grudnia 1981''' - Podłączenie do sieci bloku energetycznego nr 3<ref name=":9" />.
* '''8 marca 1982''' - [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]] wytworzyła do sieci pierwsze 50 TWh energii elektrycznej<ref name=":0" />.
* '''31 maja 1982''' - Rozpoczęto eksploatacje instalacji radzieckiego strategicznego radaru pozahoryzontalnego systemu Duga<ref>{{Cytuj stronę|url=http://chornobyl.in.ua/chernobyl-2.html|tytuł=Чернобыль - 2: секретный двойник города Чернобыль|autor=|data dostępu=2017-03-03|opublikowany=chornobyl.in.ua|język=}}</ref>.
* '''8 czerwca 1982''' - Rozpoczęcie eksploatacji bloku energetycznego nr 3<ref name=":9" />.
* '''9 września 1982''' - Awaria reaktora nr 1<ref group="uwagi">Podczas włączania reaktora po przerwie konserwacyjnej przy mocy cieplnej 700 MW przez pomyłkę wyłączono jego chłodzenie. Doszło do przegrzania reaktora, stopienia części paliwa i uwolnienia substancji promieniotwórczych przez system wentylacyjny. </ref><ref>[http://www.rri.kyoto-u.ac.jp/NSRG/reports/kr139/pdf/tykhyy-2.pdf From Archives of VUChK-GPU-NKVD-KGB. Chernobyl Tragedy in Documents and Materials (Summary).]</ref>.
* '''Styczeń 1983''' - Rozpoczęto budowę bloku energetycznego nr 6<ref>[https://web.archive.org/web/20110604104539/http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=105 PRIS: Nuclear Power Reactor Details — CHERNOBYL-6] (kopia)</ref>.
* '''27 listopada 1983''' - Pierwsza reakcja łańcuchowa reaktora nr 4<ref name=":10" />.
* '''22 grudnia 1983''' - Podłączenie do sieci bloku energetycznego nr 4<ref name=":10" />.
* '''26 marca 1984''' - Rozpoczęcie eksploatacji bloku energetycznego nr 4<ref name=":10" />.
* '''21 sierpnia 1984''' - [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]] wytworzyła do sieci pierwsze 100 TWh energii elektrycznej<ref name=":0" />.
* '''18 lipca 1985''' - VI departament KGB USRR zajmujący się wywiadem i kontrwywiadem gospodarczym wydał raport dotyczący błędów projektowych i innych nieprawidłowości przy budowie bloków V i VI<ref group="uwagi">W treści raportu wspomniano m.in o zastosowaniu niewłaściwej izolacji termicznej która ulega uszkodzeniom podczas działania wysokiej temperatury a także 47 innych defektów dotyczącej ochrony przeciwpożarowej obiektów.</ref>.
* '''Listopad 1985''' - Ostatni spis ludności [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]<ref group="uwagi">Według ostatniego spisu ludności przeprowadzonego przed ewakuacją w listopadzie 1985 roku, liczba ludności wynosiła 47 500 osób, ponad 25 różnych narodowości. Roczny przyrost ludności był w tym czasie wynosił ponad 1500 osób, w tym około 800 było w wieku niemowlęcym a około 500-600 osób - przybyło z różnych regionów Związku Radzieckiego.</ref>.
* '''25 kwietnia 1986'''
** '''1:00''' - Zgodnie z pierwotnym planem rozpoczęto przygotowania do testu<ref name=":3">[https://www.grs.de/sites/default/files/pdf/GRS_121_eng_0.pdf The Accident and the Safety of RBMK-Reactors]; Luty 1996</ref>.
** '''2:30''' - Rozpoczyna się proces zmniejszania mocy reaktora nr 4 z 3200 MW do 1600 MW.
** '''3:47''' - Zmniejszono moc cieplną do 1600 MW czyli o 50% mocy nominalnej<ref name=":3" />.
** '''13:50''' - Moc reaktora osiąga 1600 MW, w związku z czym technicy wyłączają awaryjny system chłodzenia z uwagi na to że mógłby on zakłócić przebieg testu.
** '''14:00''' - Moc reaktora utrzymuje się na poziomie 1600 MW. Na wniosek centrum dystrybucyjnego sieci energetycznych w Kijowie, zwiększano mocy wytwórczą reaktora. Test został wstrzymany<ref name=":2" /><ref name=":3" />.
** '''23:00''' - Dyrekcja otrzymuje ponowną zgodę na przeprowadzenie testu bezpieczeństwa.
** '''23:10''' - [[Anatolij Diatłow]] wydaje polecenie zmniejszenia mocy cieplnej reaktora z 1600 MW do zaplanowanego w programie badań poziomu 700 - 1000 MW<ref name=":5" />.

* '''26 kwietnia 1986'''
** '''0:05''' - Po dokonaniu wpisów w dziennikach raportów inżynierowie piątej zmiany przejmują sterowanie blokiem<ref name=":5" />.
** '''0:15''' - Moc reaktora utrzymuje się na poziomie 700 MW.
** '''0:28''' - Reaktora osiąga 500 MW, technicy ze zmiany wyłączają automatyczny system kontroli mocy; przez wadliwy stabilizator nie można ustalić docelowej wartości mocy wyjściowej; moc reaktora spada do poziomu 30 megawatów, co w tym typie reaktora oznacza wzrost stężenia izotopu ksenonu-135 zmniejszenie reaktywność reaktora przez wzrost stężenia ksenonu-135
** '''0:32''' - Aby zwiększyć moc wyjściową reaktora, niektóre z prętów regulacyjnych zostają usunięte; jednakże można uzyskać 7 procent mocy wyjściowej reaktora, czyli 200 megawatów [jest to spowodowane drastycznym wzrostem zatrucia ksenonowego]; przepisy nakazują wyłączenie reaktora, jeżeli moc znajdzie się poniżej 20%, niestety obsługa techniczna ignoruje ten fakt, oraz to że w rdzeniu nie ma wystarczającej liczby prętów regulacyjnych; zostaje podjęta decyzja o przejściu do kolejnej fazy testów
** '''0:43''' - [[Leonid Toptunow]] odłącza automatyczny system awaryjny AZ-5<ref name=":5" />.
** '''1:03''' - Postanawiano wyłączyć dodatkowe chłodzenie reaktora w postaci czterech głównych pomp chłodzących. Zmiana temperatury powoduje nieprzewidziany spadek mocy.
** '''1:18''' - Komputer nakazuje bezwarunkowo wyłączyć reaktor. Technicy ignorują go, wyłączając systemy bezpieczeństwa i wyciągając kilka kolejnych prętów kontrolnych
** '''1:21''' - Moc reaktora stabilizuje się na poziomie 200 MW.
** '''1:22:30''' - [[Leonid Toptunow]] zauważa na wydruku komputerowym systemu [[SKALA]], że tzw. poziom reaktywności spadł tak dalece, że reaktor powinien zostać natychmiast wyłączony<ref name=":5" />.
** '''1:23:04''' - Rozpoczyna się główny test. Starszy inżynier sterowania turbinami [[Igor Kirszenbaum]] na polecenia [[Anatolij Diatłow|Anatolija Diatłowa]] zamyka główny zawór turbiny nr 8. Oznacza to, iż od tej pory para wytwarzana w reaktorze przestanie dochodzić do turbiny, która kręcić się będzie już tylko siłą inercji<ref name=":5" />.
** '''1:23:35''' - wydanie polecenia o natychmiastowym wyłączeniu reaktora; w tego typu reaktorach procedura zamknięcia wymaga wstawienia z powrotem wszystkich prętów paliwowych; najpoważniejszą wadą techniczną czarnobylskiego reaktora było zwiększenie reaktywności bloków grafitowych [które są głównym czynnikiem spowalniającym] podczas wstawiania prętów do rdzenia
** '''1:23:40''' - Reaktor samoczynnie rozpędza się, a w jego wnętrzu wytrąca się wodór. Prowadnice prętów wyginają się od ciepła. Ktoś wciska przycisk "skram"<ref group="uwagi">Jest to procedura, polegająca na jak najszybszym wsunięciu prętów grafitowych do środka reaktora, by wyłapać neutrony i zatrzymać reakcje łańcuchowe. Wyłączenie tym sposobem trwało zwykle 20 sekund. Przycisk "skram" został wciśnięty o 13 sekund za późno.</ref>. Na chwilę przed wybuchem, moc reaktora osiąga 30000 MW.
** '''1:23:44''' - umieszczenie z powrotem w rdzeniu reaktora 250 prętów paliwowych, które podniosły emisję neutronów; reaktywność atomowa osiąga poziom, w którym neutrony natychmiastowe mogą zapoczątkować atomową reakcję łańcuchową [jest to tak zwana reakcja krytyczna na neutronach natychmiastowych]; moc reaktora nagle wzrasta sto razy od wartości roboczej; następuje wykrzywienie prętów paliwowych przez wysoką temperaturę, co uniemożliwia ich pełne zanurzenie w rdzeniu reaktora; w wysokiej temperaturze elementy paliwowe topią się , uwalniając wodór, który łącząc się z tlenem z powietrza, tworzy mieszankę piorunującą; kilka sekund później gaz zapala się powodując eksplozję; związki promieniotwórcze zostają wyrzucone wysoko w powietrze, za sprawą palącego się grafitu; jod-131 i cez-137 tworzą śmiertelne aerozole i w postaci radioaktywnych chmur, pokonują tysiące kilometrów
** '''1:23:47''' - Mieszanina wodoru i innych gazów zapala się i rozsadza ważącą 2000 ton kopułę przeciwradiacyjną, która burzy budynek bloku czwartego. W całej elektrowni gaśnie światło<ref group="uwagi">Gdyby na tym się skończyło, skażeniu uległby obszar bezpośrednio sąsiadujący z elektrownią.</ref>.
** '''1:24''' - następuje druga eksplozja, wyrzucając szczątki reaktora w powietrze. Gorący grafit, w połączeniu z tlenem, momentalnie zapala się. Po reaktorze czwartym zostaje tylko krater. Cały budynek 3 i 4 bloku momentalnie staje w ogniu.
** '''1:26''' - Centrala telefoniczna elektrowni powiadamia straż pożarną o pożarze dachu reaktora nr 4.
** '''1:28''' - Na miejsce zdarzenia docierają trzy jednostki (autocysterna, autopompa i ciężarówka z wężami) przyzakładowej straży pożarnej pod dowództwem por. [[Władimir Prawik|Władimira Prawika]] w liczbie 14-stu strażaków<ref name=":2">[https://www.nirs.org/wp-content/uploads/mononline/nm724.pdf Nuclear Monitor: Chernobyl: Chronology of a disaster]; 11.03.2011.</ref><ref name=":4">{{Cytuj stronę|url=https://www.oecd-nea.org/rp/chernobyl/c01.html|tytuł=Chapter I The site and accident sequence - Chernobyl: Assessment of Radiological and Health Impact|autor=|data dostępu=2017-02-24|opublikowany=oecd-nea.org|język=}}</ref><ref name=":5">{{Cytuj książkę|nazwisko=Siwiński|imię=Waldemar|tytuł=Czernobyl|rok=1989|wydawca=Wydawnictwo Iskry|miejsce=Warszawa|strony=266|isbn=83-207-1179-7}}</ref>.
** '''1:35''' - Na miejsce zdarzenia docierają dwie jednostki (dwa wozy strażackie) straży pożarnej z [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] pod dowództwem por. [[Wiktor Kibenok|Wiktora Kibenoka]] w liczbie ośmiu strażaków<ref name=":5" /><ref name=":13">{{Cytuj stronę|url=http://mozberd.com.ua/?page=article&article=187|tytuł=Heroizm strażaków w Czarnobylu|autor=Marcin Bez|data dostępu=2017-04-17|opublikowany=mozberd.com.ua|język=}}</ref>.
** '''1:40''' - Na miejsce zdarzenia docierają jednostki straży pożarnej z [[Czarnobyl|Czarnobyla]].
** '''1:46''' - Dowództwo nad akcją przejmuje przybyły mjr. [[Leonida Tielatnikowa|Leonid Tielatnikow]]<ref name=":5" />.
** '''2:00''' - Do elektrowni przybył dyrektor [[Wiktor Briuchanow|Wiktor Briuchanow]]<ref name=":5" />.
** '''2:10''' - Ugaszono główne ogniska pożaru na dachu maszynowni<ref name=":4" />.
** '''2:30''' - Ugaszono główne ogniska pożaru na dachu hali głównej reaktora<ref name=":4" />.
** '''3:22''' - Na miejsce zdarzenia dociera pierwsza grupa operacyjna z dowództwa straży pożarnych z Kijowa<ref name=":5" />.
** '''4:50''' - Zlokalizowano główne ognisko pożaru.
** '''5:00''' - Ze względów bezpieczeństwa wyłączono z eksploatacji blok energetyczny nr 3<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":5" /><ref group="uwagi">Mimo wciąż dużego zagrożenia, w wyniku odgórnych nacisków nie podjęto decyzji o natychmiastowym wyłączeniu pozostałych bloków energetycznych. Jedynie operator reaktora w bloku trzecim (bezpośrednio sąsiadującym ze zniszczonym blokiem czwartym), wbrew rozkazom przełożonych, wyłączył reaktor. Z decyzją o wyłączeniu pozostałych dwóch zwlekano do dnia następnego.</ref>.
** '''5:00''' - Ostatecznie ugaszono wszystkie pożary na dachu maszynowni i hali głównej rektora<ref name=":4" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />.
** '''6:35''' - Zakończenie akcji gaśniczej. Ugaszono wszystkie pożary.
** '''8:00''' - W elektrowni rozpoczyna pracę nowa zmiana<ref name=":5" />.
** '''8:00 - 9:00''' - Do przewodniczącego Komisji Rządowej wysłano zapytanie dyrektora elektrowni [[Wiktor Briuchanow|Wiktora Briuchanowa]] w sprawie czasowej ewakuacji ludności z [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] bez wyraźnego przedstawienia sytuacji radiacyjnej w elektrowni oraz mieście. Zezwolenia nie otrzymano<ref name=":11">Zhanna Khabanova; [http://www.if.pw.edu.pl/~pluta/pl/dyd/mtj/zal1/pz14/Zh-Khabanova.pdf Katastrofa w Czarnobylu: jej przyczyny, okoliczności i konsekwencje widziane oczami mieszkańca].</ref>.
** '''11:00''' - Podjęto decyzję o czasowym wyłączeniu z eksploatacji radaru Duga, aby ochronić jego elektronikę przed uszkodzeniem, które mogło być wywołane podwyższonym promieniowaniem.
** '''22:00''' - Rozpoczęto posiedzenie Komisji Rządowej. Podczas trwania obrad Komisji omówiono zapytanie dyrektora elektrowni [[Wiktor Briuchanow|Wiktora Briuchanowa]] na temat możliwość ewakuacji ludności z [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] a także podjęto decyzję aby zwiększyć obserwację i kontrolę radiacyjną na terenie elektrowni oraz w mieście. Wydano dyspozycję aby sprowadzić przeznaczony do ewakuacji transport z okolic Czarnobyla<ref name=":11" />.
** '''22:30''' - Poza granicami miasta rozpoczęto gromadzenie środków transportu w przypadku podjęcia decyzji o ewakuacji ludności.

* '''27 kwietnia 1986'''
** '''1:13''' - Ze względów bezpieczeństwa wyłączono z eksploatacji blok energetyczny nr 1<ref name=":2" /><ref name=":3" />.
** '''2:00''' - Zakończono gromadzenie środków transportu. Łącznie na granicach miasta zgromadzono 1225 autobusów (w tym w 144 autobusach umieszczono sprzęt transportowo-sanitarny), 360 samochodów ciężarowych, dodatkowo na stacji kolejowej Janów przygotowano dwa pociągi o napędzie spalinowym mogące pomieścić 1500 osób<ref name=":11" />.
** '''2:13''' - Ze względów bezpieczeństwa wyłączono z eksploatacji blok energetyczny nr 2<ref name=":2" /><ref name=":3" />.
** '''7:00''' - Przewodniczący komisji rządowej podejmuje decyzję o przeprowadzeniu (w założeniach czasowej) ewakuacji [[Prypeć (miasto)|Prypeci]].
** '''10:00''' - Rozpoczęto akację gaszenia płonącego grafitu. Codziennie kilkanaście śmigłowców wykonuje loty nad reaktor z ładunkiem piasku, boru, dolomitu, gliny i ołowiu<ref name=":4" /><ref name=":3" />.
** '''10:00''' - '''12:00''' - Podczas posiedzenia Komisji Rządowej, jej przewodniczący wydał miejscowym organom partyjnym oraz miejskim wytyczne dotyczące ewakuacji ludności z miasta<ref name=":11" />.
** '''11:00''' - Przyjazd autobusów do miasta.
** '''12:00''' - Oficjalne, publiczne ogłoszenia o czasowej ewakuacji miasta<ref name=":11" />.
** '''13:10''' - Nadanie komunikatu z miejskiego radiowęzła o czasowej ewakuacji miasta<ref>{{Cytuj stronę|url=http://wiki.czarnobyl.pl/wiki/Prypeć_(miasto)#Ewakuacja|tytuł=Prypeć|autor=|data dostępu=2017-01-20|opublikowany=Czarnobyl Wiki|język=}}</ref><ref name=":11" /><ref group="uwagi">Mieszkańcom polecono przygotować się do ewakuacji prowadzonej od godziny 14:00 – mieli zabrać ze sobą tylko niezbędne przedmioty, w tym dokumenty i niewielki zapas żywności.</ref>.
** '''13:20''' - '''13:50''' - Obchód domów przez oddziały milicji<ref name=":11" />.
** '''13:50''' - Zebranie mieszkańców Prypeci przy podjazdach swoich domów<ref name=":11" />.
** '''14:00''' - Przyjazd autobusów do miejsc zbiórek i rozpoczęcie właściwej ewakuacji<ref group="uwagi">Kolumny złożone z 20 autobusów i 5 samochodów ciężarowych przyjeżdżają po ludzi i ich rzeczy osobiste do Prypeci z 10-minutowym interwałem w towarzystwie Kontroli Ruchu Drogowego.</ref>.
** '''16:30''' - Zakończenie ewakuacji. W sumie ewakuowano 49 360 osób w tym 15 500 dzieci oraz 254 osoby z sąsiedniego Janowa. Autobusami ewakuowano 34 000 osób, dwoma pociągami ze stacji Janów ok. tysiąca osób. Pozostała część mieszkańców ewakuowała się własnymi środkami transportu<ref name=":5" />.
** '''18:20''' - Ponowne sprawdzenie domów przez oddziały milicji. Znaleziono 20 osób, które próbowały uniknąć ewakuacji<ref name=":11" />.

* '''28 kwietnia 1986'''
** '''9:30''' - Personel szwedzkiej elektrowni jądrowej "Forsmark" odnotowuje gwałtowny wzrost promieniowania radioaktywnego<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://chernobylgallery.com/chernobyl-disaster/timeline/|tytuł=Chernobyl nuclear disaster - Timeline|autor=|data dostępu=2017-01-20|opublikowany=chernobylgallery.com|język=}}</ref>.
** '''18:00''' - Radio BBC publicznie podaje informację o odnotowaniu na obszarze Europy wzrostu poziomu promieniowania radioaktywnego. Podejrzewa się że doszło do wypadku jądrowego w elektrowni w Czarnobylu<ref>{{Cytuj stronę|url=http://wyborcza.pl/alehistoria/1,121681,14681959,Czarnobylskie_memento.html|tytuł=Czarnobylskie memento|autor=Sebastian Duda|data dostępu=2017-02-24|opublikowany=wyborcza.pl|język=}}</ref>.
** '''21:00''' - TASS przesyła krótki komunikat informacyjny: ''Doszło do awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu. Uszkodzony został jeden z reaktorów. Przedsięwzięto środki w celu usunięcia następstw awarii. Poszkodowanym udziela się pomocy. Powołana została specjalna komisja rządowa''. Ponadto w głównym programie informacyjnym "Wremia" zostaje podana informacja o wystąpieniu awarii w [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]<ref group="uwagi">Treść komunikatu: ''Doszło do awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu. Uszkodzony został jeden z reaktorów. Przedsięwzięto środki w celu usunięcia następstw awarii. Poszkodowanym udziela się pomocy. Powołana została specjalna komisja rządowa.''</ref><ref name=":6">{{Cytuj stronę|url=http://www.infoukes.com/history/chornobyl/elg/|tytuł=InfoUkes: Ukrainian History -- The Chornobyl Nuclear Disaster|autor=|data dostępu=2017-02-24|opublikowany=infoukes.com|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=4PytcgdPuTI|tytuł=Fragment programu "Wremia" podający informację o wystąpieniu awarii w Czarnobylu|autor=|data dostępu=2017-02-24|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>.
* '''2 maja 1986''' - Rozpoczęto drugi etap ewakuacji ludności obejmujący strefę w promieniu 10 km od elektrowni<ref name=":3" />.
* '''3 maja 1986''' - Zakończono drugi etap ewakuacji ludności obejmujący strefę w promieniu 10 km od elektrowni. Ewakuacji zostało poddanych ok. 10 000 osób<ref name=":3" />.
* '''4 maja 1986''' - Rozpoczęto trzeci etap ewakuacji ludności obejmujący strefę w promieniu 30 km od elektrowni<ref name=":3" />.
* '''5 maja 1986''' - Zakończono trzeci etap ewakuacji ludności obejmujący strefę w promieniu 30 km od elektrowni<ref name=":3" />. Oprócz ewakuacji mieszkańców miasta [[Czarnobyl]]. poddano ewakuacji także 50 wsi rejonu Homelskiego na Białorusi<ref name=":3" />.
* '''7 maja 1986''' - Rozpoczęto drążenie tunelu<ref name=":11" />.
* '''10 maja 1986''' - Po blisko 13 dniach i 1 800 lotach śmigłowców nad reaktor zakończono akcję gaszenia płonącego grafitu. W sumie do wnętrza reaktora zrzucono 5 000 ton materiałów sypkich. W tym: 40 ton związków boru, 2 400 ton ołowiu, 1 800 ton piasku, gliny, 600 ton dolomitu oraz fosforany sodu i roztwory polimerów<ref name=":4" /><ref name=":3" />.
* '''14 maja 1986'''
** '''21:00''' - W głównym programie informacyjnym "Wremia" przywódca ZSRR Michaił Gorbaczow wydaje oświadczenie o sytuacji w elektrowni w Czarnobylu<ref name=":6" /><ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=0k3wnXBE5S0|tytuł=Retransmisja przemówienia Michaiła Gorbaczowa z 14 maja 1986 roku|autor=|data dostępu=2017-05-24|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>.
* '''19 maja 1986''' - Rozpoczęto używanie zdalnie sterowanych pojazdów przy oczyszczaniu terenu elektrowni<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Marples|imię=David R.|tytuł=Chernobyl and Nuclear Power in the USSR|rok=1986|wydawca=CIUS Press|miejsce=Londyn|strony=228|isbn=0-920862-50-0}}</ref>.
* '''20 maja 1986''' - '''Pierwsza faza budowy sarkofagu'''. Utworzono centralny sztab kierowania likwidacją skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Rozpoczęto prace projektowe nad Sarkofagiem pod kierownictwem inż. Lwa Boczarowa<ref name=":11" />.
* '''22 maja 1986''' - Podjęto decyzję o wprowadzeniu do eksploatacji pierwszego i drugiego bloku energetycznych Czarnobylskiej elektrowni w październiku 1986 roku<ref name=":11" />.
* '''23 maja 1986'''
** '''2:10''' - Pożar w tunelach kablowych elektrowni. W gaszeniu uczestniczyło 280 ludzi i 60 wozów strażackich (z Kijowa i Żytomierza)<ref name=":13" />.
* '''23 maja 1986''' - Wprowadzono ograniczenia w spożywaniu mleka i innych skażonych produktów mlecznych w ZSRR<ref name=":14">[http://ncbj.edu.pl/zasoby/awarie/20_rocznica_czarnobyla.pdf W 20-tą rocznicę Awarii Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]</ref>.
* '''25 maja 1986''' - Rozpoczęto profilaktykę jodową w ZSRR<ref name=":14" /><ref group="uwagi">Z powodu trudności organizacyjnych akcją tą objęto tylko ok. 1,6 mln dzieci.</ref>.
* '''26 maja 1986''' - Publicznie ogłoszono decyzję o budowie obiektu "Ukrycie" (Sarkofagu).
* '''29 maja 1986''' - Przyjęto uchwałę Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego i Rady Ministrów ZSRR Nr 634-188 o organizacji prac dezaktywacyjnych w strefie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (z powołaniem podlegających obowiązkowej służbie wojskowej rezerwistów)<ref name=":11" />.
* '''6 czerwca 1986''' - Podjęto uchwałę KPZR i Rady Ministrów ZSRR w sprawie zabezpieczenia bloku energetycznego nr 4 Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, czyli budowy Sarkofagu. Generalnym wykonawcą inwestycji zostało Ministerstwo Średniego Przemysłu Maszynowego ZSRR.
* '''15 czerwca 1986''' - Niemal cały zespół zarządzający blokiem VI został dyscyplinarnie zwolniony za "Nieodpowiedzialność oraz brak należytej kontroli", w tym dyrektor elektrowni [[Wiktor Briuchanow]], naczelny inżynier [[Nikołaj Fomin]] oraz jego zastępca [[Anatolij Diatłow]].
* '''27 czerwca 1986''' - Ministerstwo Energetyki ZSRR zatwierdziło kroki mające na celu poprawę bezpieczeństwa elektrowni jądrowych wyposażonych w reaktory RBMK 1000. Zmiany dotyczyły zmniejszenia pozytywnej reaktywności reaktora w czasie procedury awaryjnego wsunięcia prętów kontrolnych.
* '''16 lipca 1986''' - '''Druga faza budowy sarkofagu'''.
* '''20 sierpnia 1986''' - Złożono pełen raport o przyczynach wypadku (w języku rosyjskim) do Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA). Treść raportu stwierdza niezwykłą sekwencje niedbalstwa, niegospodarności i naruszenia przepisów bezpieczeństwa, które doprowadziły do wypadku.
* '''16 września 1986''' - '''Trzecia faza budowy sarkofagu'''.
* '''Wrzesień 1986''' - Rozpoczęto budowę Punktu Składowania Odpadów Radioaktywnych "Burakówka".
* '''8 września 1986''' - Ałła Pugaczowa w Strefie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.segodnya.ua/culture/showbiz/v-chernobyle-puhacheva-ubehala-ot-fanatov-a-leontev-nabral-radiatsii-v-volocy.html|tytuł=В Чернобыле Пугачева убегала от фанатов, а Леонтьев набрал радиации в волосы|autor=|data dostępu=2017-03-14|opublikowany=segodnya.ua|język=}}</ref>
* '''1 października 1986''' - Wznowiono eksploatację bloku energetycznego nr 1<ref name=":3" />.
* '''2 października 1986''' - [[Katastrofa śmigłowca Mi-8]].
* '''2 października 1986''' - Decyzją Komitetu Centralnego KPZR i Rady Ministrów ZSRR zdecydowano o budowie nowego miasta (Sławutycz) dla pracowników [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]].
* '''10 października 1986''' - Wznowiono prace przy budowie bloków V i VI<ref name=":2" />.
* '''5 listopada 1986''' - Wznowiono eksploatację bloku energetycznego nr 2<ref name=":3" />.
* '''30 listopada 1986''' - Zakończono prace budowlane przy konstrukcji Sarkofagu.
* '''8 grudnia 1986''' - oficjalnie zakończono budowę Sarkofagu.
* '''Luty 1987''' - Rozpoczęto eksploatację Punktu Składowania Odpadów Radioaktywnych "Burakówka".
* '''19 luty 1987''' - Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR nowo budowanemu miastu dla pracowników [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] nadać nazwę "Sławutycz".
* '''24 kwietnia 1987''' - Wstrzymano prace przy budowie budowie bloków V i VI<ref name=":2" />.
* '''23 maja 1987''' - Zdecydowano ostateczne anulowanie budowy bloków V i VI<ref name=":2" />.
* '''7 lipca 1987''' - Rozpoczęto tzw. "[[Proces Czarnobylski]]".
* '''29 lipca 1987''' - Zakończono tzw. "[[Proces Czarnobylski]]".
* '''3 grudnia 1987''' - Wznowiono eksploatację bloku energetycznego nr 3<ref name=":3" />.
* '''26 marca 1988''' - Rozpoczęto zakwaterowywanie mieszkańców w Sławutyczu.
* '''18 lipca 1988''' - Utworzono [[Poleski Państwowy Rezerwat Radiacyjno-Ekologiczny]].
* '''Sierpień 1988''' - Podjęto decyzję o całkowitym wyłączeniu z eksploatacji instalacji radzieckiego strategicznego radaru pozahoryzontalnego systemu Duga<ref name=":12" />.
* '''22 grudnia 1988''' - Specjaliści radzieccy wydają oświadczenie w którym informują o tym że sarkofag będzie spełniać swoją funkcję jeszcze przez jedynie 20 do 30 lat<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/nuclear/nomorechernobyls/what-happened-in-chernobyl/|tytuł=What happened in Chernobyl?|autor=|data dostępu=2017-02-24|opublikowany=greenpeace.org|język=}}</ref>.
* '''23 maja 1989''' - Podjęto decyzje o ostatecznym anulowaniu budowy kolejnych bloków energetycznych [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]].
== 1990 - 1999 ==
* '''11 października 1991''' - Wyłączenie z eksploatacji bloku energetycznego nr 2<ref name=":8" />.
* '''25 kwietnia 1992''' - Otwarto [[Muzeum Czarnobylskie]].
* '''25 grudnia 1995''' - Podpisano memorandum o porozumieniu między rządem Ukrainy, rządami krajów wielkiej siódemki i Komisji Europejskiej, według którego zaczęto opracowywanie programu pełnego zatrzymania elektrowni przed 2000 rokiem<ref name=":11" />.
* '''30 listopada 1996''' - Wyłączenie z eksploatacji bloku energetycznego nr 1<ref name=":7" />.
* '''22 grudnia 1997''' - Uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy uznano rozsądnym przeprowadzić przedterminowe wyłącz nie z eksploatacji 1 bloku energetycznego, zatrzymanego 30 listopada 1996 roku<ref name=":11" />.
* '''15 marca 1999''' - Uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy uznano rozsądnym przeprowadzić przedterminowe wyłącz nie z eksploatacji 2 bloku energetycznego, zatrzymanego po awarii 11 października 1991 roku<ref name=":11" />.

== 2000 - 2009 ==
* '''29 marca 2000''' - Gabinet Ministrów Ukrainy podjął decyzję o przedterminowym zdjeciu z eksploatacji 3 bloku energetycznego i ostatecznym zamknięciu Czarnobylskiej EA do końca 2000 roku<ref name=":11" />.
* '''15 grudnia 2000'''
** '''13:17''' - Wyłączenie z eksploatacji bloku energetycznego nr 3<ref name=":9" /><ref name=":11" />.
* '''11 sierpnia 2005''' - Nowym dyrektorem [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] mianowany zostaje [[Igor Gramotkin]].
* '''17 września 2007''' - Przetarg na budowę [[Arka|Nowej Bezpiecznej Powłoki]] wygrało francuskie konsorcjum [[NOVARKA]].

== 2010 - 2020 ==

== Uwagi ==
<references group="uwagi" />

== Przypisy ==
<references />

Czarnobyl Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Kalendarium katastrofy w Czarnobylu