Zakład Jupiter

2017-05-09T13:38:47Z

162.158.202.101: Poszerzyłem informację o dwóch halach zakładu.

[[Plik:2311.JPG|mały|275x275px|Zakład "Jupiter"]]
<div class="thumb tright"><div class="thumbinner" style="width:275px;">{{#display_map:
51.402439,30.042329
}}
</div></div>
[[Plik:Plan zakladu.png|mały|275x275px|Plan zakładu]]
[[Plik:Jupiter.PNG|mały|275x275px|Zdjęcie zakładu z widocznymi dwiema nowo wybudowanymi halami. Październik 1986.]]
'''Zakład "Jupiter"''' (ros. Завод "Юпитер") - opuszczony zakład przemysłowy zajmujący się produkcją komponentów elektronicznych do radioodbiorników, położony w zachodniej części miasta [[Prypeć (miasto)|Prypeć]] przy ulicy Fabrycznej 11.

== Historia ==
Z uwagi na dynamiczny rozwój [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] władze podjęły decyzję o budowie na obrzeżach miasta nowego zakładu przemysłowego mającego zapewnić zatrudnienie dla części niezwiązanych z elektrownią mieszkańców miasta. Nowo powstały zakład oddano do użytku w 1979 roku, a rozpoczął on swoje funkcjonowanie rok później w 1980 roku<ref>{{Cytuj stronę|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Чернобыльская_АЭС|tytuł=Чернобыльская АЭС|autor=|data dostępu=2016-12-31|opublikowany=wikipedia.org|język=}}</ref>. Oficjalnie zakład był filią kijewskich zakładów "''Majak''" zajmujących się produkcją urządzeń audio: magnetofonów, radioodbiorników oraz radiostacji. Miał on zatrudniać docelowo ok. 3.5 tys. osób, głównie mieszkańców [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] stając się drugim (po [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]) największym zakładem pracy w mieście<ref>{{Cytuj stronę|url=http://stalker-tour.com/forum/viewtopic.php?f=55&t=1238|tytuł=3авод "Юпитер"|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=stalker-tour.com|język=}}</ref>. Dla zamiejscowych pracowników w bliskim sąsiedztwie zakładu wybudowano dwa hotele pracownicze z własną stołówką, znajdujące się przy ulicy Ukrainki Łesi 46.

=== Skład kompleksu: ===
* Budynek nr 1 - Dział produkcji (główna hala produkcyjna)
* Budynek nr 1A - Dział administracyjny i inżynierski
* Budynek nr 2 - Dział opracowywania systemów zautomatyzowanych i magazyn
* Budynek nr 3 - Dział doświadczalny (dawny dział galwaniczny)
* Budynek nr 4 - Dział doświadczalnych praz inżynierskich (kuźnia, sprężarkownia, piec hutniczy)
* Budynek nr 5 - Dział administracyjno-socjalny (m .in. siedziba dyrekcji zakładu; na dachu budynku znajduje się antena satelitarna)
* Budynek nr 6 - Dział elektroniki specjalnej
* Budynek nr 7 - Stołówka pracownicza
* Budynek nr 8 - Chemiczne uzdatnianie wody
* Budynek nr 10 - Magazyn
* Budynek nr 11 - Główny magazyn
Dodatkowo na terenie zakładu znajdowały się wieże chłodnicze będące częścią systemu uzdatniania wody, przepompownia, oczyszczalnia ścieków oraz podziemny schron. W 1986 roku planowano rozbudowę zakładu, budując w tym celu w tylnej jego części dwie hale które w momencie awarii były niemal ukończone (co sugerują zdjęcia z tego okresu). Zostały one rozebrane po 2002 roku.

== Produkcja ==

Zakład zajmował się wytwarzaniem m.in. taśmy szpulowe oraz części do magnetofonów szpulowych "''Jupiter''" serii 204 i 206. Na terenie zakładu znajdowała się m.in. odlewnia oraz nowoczesne obrabiarki sterowane numerycznie<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.facebook.com/media/set/?set=a.492854854112789.1073741839.402853886446220&type=3|tytuł=Fabryka "Jupiter"|autor=|data dostępu=2016-10-10|opublikowany=Facebook Fan Page: 30HA, czyli projekt S.T.A.L.K.E.R. Socho|język=}}</ref>.

=== Nieoficjalna produkcja ===
Najprawdopodobniej na terenie zakładu "Jupiter" nieoficjalnie wytwarzano elementy elektroniczne dla przemysłu obronnego ZSRR (elementy półprzewodnikowe do pocisków balistycznych w okrętach podwodnych) lub elektronikę na potrzeby pobliskiej elektrowni<ref>{{Cytuj stronę|url=http://forum.pripyat.com/archive/index.php/t-671.html|tytuł=3авод Юпитер|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=forum.pripyat.com|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20091209113441/http://forum.pripyat.com/archive/index.php/t-671.html}}</ref>.

=== Kontrowersje dot. nieoficjalnej produkcji ===
Niektóre źródła podają informacje jakoby na terenie Zakładu "Jupiter" dokonywano przetwarzania i odzyskiwania plutonu o przeznaczeniu wojskowym z zużytego paliwa jądrowego z pobliskiej elektrowni jądrowej<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.pawelsuder.pl/portfolio/zaklady-jupiter-prypec-czarnobyl-zona/|tytuł=Zakłady Jupiter (Prypeć, Czarnobyl ZONA)|autor=Paweł Suder|data dostępu=2016-10-10|opublikowany=pawelsuder.pl|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://licznikgeigera.pl/jupiter/|tytuł=Jupiter|autor=|data dostępu=2017-0217|opublikowany=licznikgeigera.pl|język=}}</ref>.

W świetle obecnych faktów wydaje się to jednak mało prawdopodobne. Świadczy za tym szereg faktów, m. in fakt słabego zabezpieczenia kompleksu jak na zakład jądrowy o znaczeniu militarnym<ref group="uwaga">Dostęp na teren zakład zabezpieczony był tylko przez 2,5 metrowe ogrodzenie.</ref>. Wątpliwym jest także kwestia zlokalizowania tego typu obiektu w bliskim sąsiedztwie kilkudziesięciotysięcznego miasta co narażałoby jego mieszkańców na bezpośrednie oddziaływanie skutków jakichkolwiek większych wypadków jądrowych na jego terenie. Warto również zaznaczyć że wszystkie miasta w których funkcjonowały zakłady zajmujące się rafinowaniem i obrabianiem pluton miały status miast zamkniętych i były wyłączone z pod administracji publicznej co również dowodzi nieprawdziwości powyższych domysłów. Również byli pracownicy zakładu dementują tego rodzaju spekulacje<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=JmdfMTvT7uo|tytuł=Wywiad z jednym z byłych pracowników zakładu|autor=|data dostępu=2017-02-18|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>. Faktem jest natomiast to że w krajach bloku sowieckiego w przetwarzaniu plutonu ze zdemobilizowanej broni i odpadów z reaktorów atomowych specjalizował się największy w ZSRR zakład atomowy "''Majak''", zlokalizowany 72 kilometry na północny zachód od Czelabińska.

Pozostawione w niektórych budynkach zakładu m.in. bramki dozymetryczne, pomieszczenia do dekontaminacji osobistej, ostrzeżenia o treści: „''Stop! Przejdź kontrolę dozymetryczną''”, instrukcje jak postępować z materiałami radioaktywnymi czy skrzynie zaadresowane do ''Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych'' w Dubnej pod Moskwą (prowadzono tam badania m.in. z zakresu fizyki jądrowej)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://strefazero.org/forum/viewtopic.php?f=7&t=1073|tytuł=Prypeć i okolice - kilka pytań|autor=|data dostępu=2016-10-10|opublikowany=strefazero.org|język=}}</ref> są śladami po mieszczącym się w okresie od połowy 1986 do 1996 roku laboratorium radiologicznym.
== Sytuacja po ewakuacji ==
Po ewakuacji miasta [[Prypeć (miasto)|Prypeć]] w 1986 roku zakład nie został całkowicie opuszczony. W wyniku znacznego skażenia radioaktywnego terenu zakładu<ref group="uwaga">Znalazł się on na obszarze tzw. północnego śladu.</ref> przez kilka tygodni był obiektem na którym została przeprowadzona akcja dekontaminacyjna. W 1986 roku został przejęty przez przedsiębiorstwo "Specatom"<ref>[http://www-ns.iaea.org/downloads/rw/projects/emras-urban-draft-pripyat-May06.pdf Scenario for modeling changes in radiological conditions in contaminated urban environments.]</ref> i przekształcony w laboratorium radiologiczne gdzie prowadzono badania nad różnymi technikami dekontaminacji oraz poddawano testom przyrządy do pomiaru dawek promieniowania jonizującego. Wytwarzano i kalibrowano tu także niektóre elementy wykorzystywane przy budowie Sarkofagu. Ostatecznie zakład został zamknięty 1996 roku<ref>{{Cytuj stronę|url=http://chernobylgallery.com/galleries/jupiter-factory/|tytuł=Jupiter Factory|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=http://chernobylgallery.com|język=}}</ref><ref group="uwaga">Niektóre źródła podają za rok zamknięcia zakładów rok 1997.</ref>.

Na południowy zachód od Zakładu został zlokalizowany Punkt Tymczasowej Lokalizacji Odpadów Radioaktywnych "Prypeć" gdzie znajdują się części pojazdów (samochodów, motorów, maszyn) z [[Prypeć (miasto)|Prypeci]].

== Obecnie ==
Obecnie najniższe kondygnacje zakładu zalane są przez wody gruntowe. Na początku kwietnia 2013 roku pod naporem śniegu doszło do zawalenia się dużej części dachu hali nr 1<ref>{{Cytuj stronę|url=http://wikimapia.org/#lang=pl&lat=51.402318&lon=30.041792&z=18&m=b|tytuł=Zakład "Jupiter:|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=wikimapia.org|język=}}</ref>.

== Galeria ==
'''Okres funkcjonowania zakładu'''<gallery>
Plik:1387041336 01-img 1284-01-prc.jpg|
Plik:1387041372 02-img 1285-01-prc.jpg|
Plik:1387041430 03-img 1288-01-prc.jpg|
Plik:1387041397 04-img 1289-01-prc.jpg|
Plik:1387041403 05-img 1291-01-prc.jpg|
Plik:1387041406 06-img 1290-01-prc.jpg|
Plik:1387041459 07-img 1287-01-prc.jpg|
</gallery>'''Jesień 1986'''<gallery>
Plik:1389720954 cnv000106-04-prc.jpg|
Plik:1389720969 cnv000106-prc.jpg|
Plik:1389720901 cnv000107-prc.jpg|
Plik:1389720971 cnv000108-prc.jpg|
</gallery>

== Uwagi ==
<references group="uwaga" />

== Przypisy ==
<references />

Czarnobyl Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Zakład Jupiter