Dawki promieniowania

2023-03-21T21:49:13Z

194.63.131.239:

'''Dawka promieniowania''' - miara skutków biologicznych promieniowania jonizującego.

== Jednostka ==
Podstawową jednostką dawki skutecznej, obrazującej narażenie całego ciała jest siwert [Sv]. Jest to jednostka wyrażająca ilość energii promieniowania, pochłonięta przez żywą tkankę w relacji do skutków biologicznych promieniowania. Z uwagi na fakt że jest to duża jednostka, przyjęło się podawać wartości dawek w milisiwertach [mSv] lub w mikrosiwertach [µSv], Najczęściej dawkę odnosi się do jednostki czasu, zwykle 1 godziny. Wtedy moc dawki, wyraża się w milisiwertach na godzinę [mSv/h] lub w mikrosiwertach na godzinę [µSv/h].

=== Przeliczanie jednostek ===
{| class="wikitable"
!R [Rentgen]
!mR [miliRentgen]
!µR [mikroRentgen]
!Sv [Siwert]
!mSv [miliSiwert]
!µSv [mikroSiwert]
|-
|100
|100000
|100000000
|1
|1000
|1000000

|-
|10
|10000
|10000000
|0,1
|100
|100000
|-
|1
|1000
|1000000
|0,01
|10
|10000
|-
|0,1
|100
|100000
|0,001
|1
|1000
|-
|0,01
|10
|10000
|0,0001
|0,1
|100
|-
|0,001
|1
|1000
|0,00001
|0,01
|10
|-
|0,0001
|0,1
|100
|0,000001
|0,001
|1
|-
|0,00001
|0,01
|10
|0,0000001
|0,0001
|0,1
|-
|0,000001
|0,001
|1
|0,00000001
|0,00001
|0,01

|}

== Przykładowe dawki ==
{| class="wikitable"
!'''Dawka'''
!Opis
|-
|0,05 µSv
|Spanie obok innej osoby
|-
|0.10 µSv
|Spożycie banana
|-
|0.11 µSv
|Przebywanie przez rok w promieniu 100 km od elektrowni jądrowej
|-
|0.38 µSv
|Przebywanie przez rok w promieniu 100 km od elektrowni węglowej
|-
|1 µSv
|Używanie monitora CRT przez rok
|-
|1.2 µSv
|Przebywanie przez jeden dzień na obszarze o podwyższonym poziomie promieniowania naturalnego np. Wyżyna Kolorado
|-
|2 µSv
|Prześwietlenie X w jamie ustnej<ref name=":0">[http://ncbj.edu.pl/zasoby/wyklady/ld_podst_fiz_med_nukl-01/med_nukl_05_v4.pdf Dawki stosowane w medycynie nuklearnej] - Narodowe Centrum Badań Jądrowych</ref>
|-
|10 µSv
|Dawka promieniowania naturalnego, jaką przyjmuje przeciętny człowiek podczas jednego dnia
|-
|20 µSv
|Opad promieniotwórczy po próbnych wybuchach jądrowych
|-
|40 µSv
|Lot z Nowego Jorku do Los Angeles
|-
|70 µSv
|Życie w betonowym budynku przez rok,
|-
|80 µSv
|Średnia dawka promieniowania pochłonięta przez osobę przebywającą w odległości 15 km od elektrowni ''Three Mile Island''
podczas wypadku z 28 marca 1979 r
|-
|100 µSv
|Prześwietlenie klatki piersiowej,
|-
|250 µSv
|Roczny dopuszczalny limit emisji promieniotwórczości dla elektrowni atomowej (EPA)
|-
|390 µSv
|Roczna dawka pochodząca z naturalnego potasu w organizmie człowieka
|-
|300 µSv
|Promieniowanie w przestrzeni kosmicznej<ref>[http://koza.if.uj.edu.pl/files/adc90109bb82fd65f2e0cdc45e3882c9/02_dawki_2011.pdf Dawki promieniowania jądrowego], Paweł Moskal, Instytut Fizyki UJ</ref>
|-
|400 µSv
|Mammografia<ref name=":0" />
|-
|1 mSv
|Dopuszczalna bezpieczna roczna dawka promieniowania na jedną osobę (EPA)
|-
|1,9 mSv
|Izotopy występujące w naturze
|-
|2,5 mSv
|Średnia roczna dawka od promieniowania naturalnego dla mieszkańca Polski<ref name=":0" />
|-
|7 mSv
|Tomografia komputerowa (CT) - Klatka piersiowa<ref name=":0" />
|-
|10 mSv
|Tomografia komputerowa (CT) - Brzuch i miednica<ref name=":0" />
|-
|20 mSv
|Dopuszczalna roczna dawka dla pracownika zatrudnionego w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące<ref>''Zasady ochrony radiologicznej;'' opracowanie dr inż. Krzysztofa Pachockiego (Państwowy Zakład Higieny - Instytut Naukowo-Badawczy)</ref>
|-
|50 mSv
|Dopuszczalna roczna dawka promieniowania dla pracownika elektrowni atomowej w Stanach Zjednoczonych
|-
| rowspan="2" |100 mSv
|Roczna dawka promieniowania, która wyraźnie podnosi ryzyko zachorowania na raka
|-
|Dawka graniczna dla pracowników radiologicznych i służb ratowniczych w sytuacjach wyjątkowych,
|-
|250 mSv
|Dawka graniczna dla pracowników radiologicznych i służb ratowniczych podczas operacji ratowania życia w Stanach Zjednoczonych
|-
|400 mSv
|Dawka wywołująca chorobę popromienną (o ile została przyjęta w krótkim czasie)
|-
|420 mSv
|Roczna dawka dla kosmonauty na orbicie
|-
| rowspan="2" |500 mSv
|Dawka graniczna w wyjątkowych sytuacjach dla osób uczestniczących w działaniach interwencyjnych, przy ratowaniu życia ludzkiego,
(dopuszczona przez Polskie prawo na mocy prawa międzynarodowego)
|-
|Zmniejszenie liczby krwinek powodujące obniżenie zdolności obronnych organizmu, powrót do pełnego zdrowia po kilku dniach.
Znaczący wzrost ryzyka zachorowania na raka
|-
|1 Sv
|Choroba popromienna, nudności, zmniejszenie lub całkowity zanik liczby krwinek powodujące obniżenie zdolności obronnych ustroju i
wystąpienie w wyniku tego ciężkich zakażeń, obniżenie lub nawet zanik krzepliwości krwi, niedotlenienie tkanek,

powstanie wylewów i krwawych wybroczyn w narządach i tkankach, stwarzających niebezpieczeństwo dla życia
|-
|2 Sv
|Poważna choroba popromienna, nudności i wymioty, w niektórych przypadkach może skutkować śmiercią,
|-
|4 Sv
|Bardzo poważna choroba popromienna, szansa na przeżycie tylko przy odpowiednim i długotrwałym leczeniu
|-
|5 Sv
|Bardzo poważna choroba popromienna, wysoka śmiertelność
|-
|8 Sv
|Dawka śmiertelna bez względu na sposób leczenia
|-
|30 Sv
|Śmierć po 2-3 tygodniach
|-
|50 Sv
|Przebywanie przez 10 minut w pobliżu rdzenia reaktora w Czarnobylu po jego stopieniu
|-
|100 Sv
|Nagłe wymioty, śpiączka, śmierć w ciągu kilku godzin
|}

== Dawki w czasie awarii na terenie elektrowni ==
Przybliżone poziomy dawek ekspozycyjnych w różnych miejscach na terenie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej krótko po awarii<ref>B. Medwedew (Czerwiec 1989). [http://handle.dtic.mil/100.2/ADA335076 "JPRS Report: Soviet Union Economic Affairs Chernobyl Notebook"]. Novy Mir. </ref>.
{| class="wikitable"
!Lokalizacja
!Dawka (R/h)
|-
|Rdzeń reaktora
|30'000
|-
|Grafitowe elementy izolacji prętów paliwowych
|15'000 – 20'000
|-
|Rumowisko w miejscu pomp cyrkulacyjnych
|10'000
|-
|Szczątki w miejscu elektrolizerów
|5'000 – 15'000
|-
|Woda na poziomie +25
|5'000
|-
|Poziom +0 hala turbin
|500 – 15'000
|-
|Obszar w pobliżu budynku reaktora nr IV
|1'000 – 1'500
|-
|Woda w pomieszczeniu 712
|1'000
|-
|Centrala Sterowania Blokiem nr 4
|3 - 5
|-
|Przepompownia
|30
|-
|Pobliska baza konstrukcyjna
|10 – 15
|}

<references />

Czarnobyl Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Dawki promieniowania