Władimir Prawik

2023-05-17T21:05:33Z

77.65.103.85: literówki i poprawność gramatyczna paragrafu

{{Infobox
|name = Władimir Prawik
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff;
|subheaderstyle =
|above = Władimir Prawik
|subheader = Władimir Pawłowicz Prawik
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Pravik.jpg|200px]]
|caption = Władimir Prawik

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data2 = Naczelnik warty [[WPCz-2]]
|header3 = Informacje biograficzne
| label4 = Imię i nazwisko
| data4 = Władimir Pawłowicz Prawik
| label5 = Data i miejsce urodzenia
| data5 = 13 czerwca 1962<br /> [[Czarnobyl]]
| label6 = Data i miejsce śmierci
| data6 = 11 maja 1986 († 23 l.) <br /> Moskwa
| label7 = Miejsce spoczynku
| data7 = [[Cmentarz Mitiński]] <br /> Moskwa
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 = Zespół ostrej choroby popromiennej
| label9 = Partner
| data9 = Nadieżda Iwanowna (ur. 1965)
| header10 = Przebieg służby
| label11 = Lata służby
| data11 = 1982 - 1986
| label12 = Formacja
| data12 = MWD ZSRR
| label13 = Jednostki
| data13 = 2. Zmilitaryzowana Jednostka Pożarnicza Kijowskiego Obwodowego Zarządu Spraw Wewnętrznych
| label14 = Stanowisko
| data14 = Naczelnik warty
|header15 = Odznaczenia
| data16 = [[Plik:Золотая Звезда Героя Советского Союза.svg|30px|link=Kategoria:Bohaterowie Związku Radzieckiego]] <br> [[Plik:Order of Lenin ribbon bar.png|50px|link=Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina]] [[Plik:Order for Bravery of Ukraine.png|70px|link=Kategoria:Odznaczeni Orderem Za Odwagę]]
}}
[[Plik:Władimr Prawik (4).jpg|mały|261px|Władimr Prawik na Placu Czerwonym w Moskwie w 1980 roku.]]
[[Plik:Погруддя Володимира Правика в Ірпені.jpg|mały|261px|Popiersie Władimira Prawika w parku jego imienia w Irpień.]]
[[Plik:603px-ГЧ Правик.jpg|mały|261px|Marmurowa płyta upamiętniająca Władimira Prawika w parku na bulwarze Rady Najwyższej w Kijowie.]]
[[Plik:Orzeczenie lekarskie - Władimir Prawik.jpg|mały|261px|Treść orzeczenia lekarskiego wydanego jego żonie dzień po jego śmierci.]]
'''Władimir Pawłowicz Prawik''' (ros. Владимир Павлович Правик; ur. 13 czerwca 1962 w [[Czarnobyl|Czarnobylu]], zm. 11 maja 1986 w Moskwie) – strażak, porucznik wojsk wewnętrznych MWD, naczelnik warty (NPCz-1<ref>НПЧ-1 (''NPCz-1'') – ros. naczalnik pożarnoj czasti, pol. naczelnik jednostki pożarniczej</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://chaes-1986.narod.ru/HystoryCHAES.htm|tytuł=Історія ЧАЕС|autor=|data dostępu=2021-02-28|opublikowany=chaes-1986.narod.ru|język=}}</ref>) [[WPCz-2]]<ref group="uwagi">Był on jedynie naczelnikiem (dowódcą) warty (zmiany). Naczelnikiem WPCz-2 był [[Leonid Tielatnikow]].</ref>, uczestnik [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej#Akcja ga.C5.9Bnicza|akcji gaśniczej 26 kwietnia 1986 czwartego bloku energetycznego Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]], jedna z ofiar śmiertelnych wypadku<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Siwiński|imię=Waldemar|tytuł=Czernobyl. Od katastrofy do procesu|rok=1989|wydawca=Iskry|miejsce=Warszawa|strony=11|isbn=83-207-1179-7}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodził się 13 czerwca 1962 w Czarnobylu w obwodzie kijowskim Ukraińskiej SRR w rodzinie urzędniczej. W 1979 roku ukończył miejscową szkołę średnią. W tym samym roku rozpoczął naukę w Czerkaskiej Technicznej Szkole Pożarniczej MSW ZSRR<ref>ob. ''Akademia Bezpieczeństwa Pożarniczego Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ukrainy im. Bohaterów Czarnobyla.''</ref> Od sierpnia 1982 roku, po ukończeniu szkoły, służył w stopniu porucznika wojsk wewnętrznych MWD na stanowisku naczelnika warty w 2. Zmilitaryzowanej Jednostce Pożarniczej Kijowskiego Obwodowego Zarządu Spraw Wewnętrznych ([[WPCz-2]]), stacjonującej w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]], odpowiadającej za ochronę przeciwpożarową [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]<ref name=":0">{{Cytuj książkę|nazwisko=Siwiński|imię=Waldemar|tytuł=Czernobyl|rok=1989|wydawca=Iskry|miejsce=Warszawa|strony=266|isbn=83-207-1179-7}}</ref>. Mieszkał przy ul. Łesi Ukrainki 52 m. 45<ref>{{Cytuj stronę|url=https://zen.yandex.ru/media/chernobyl/nashli-kvartiru-vladimira-pravika-v-pripiati-pojarnogo-chernobylskoi-katastrofy-5d68eef75ba2b500adf721ae?&secdata=CNyMu5jOLSABMAI%3D|tytuł=Нашли квартиру Владимира Правика в Припяти, пожарного Чернобыльской катастрофы|autor=|data dostępu=2020-01-2|opublikowany=zen.yandex.ru|język=}}</ref>.

{{CytatD|(...) Dowódcą był najmłodszy z nas, właśnie skończył 24 lata. Z natury w żaden sposób nie pasował do zajmowanego stanowiska. Uprzejmy, łagodny, uległy, nigdy nie pozostawał obojętny na czyjeś prośby. Zwierzchnicy uważali go za słabego, ponieważ dyscyplina w powierzonej mu jednostce była czasem mocno odstająca od założeń regulaminowych. Wołodia Prawik był bardzo utalentowany, lubił radio, fotografię, pisał wiersze, rysował, był redaktorem naczelnym gazetki ściennej "Komsomolski prożektor" - na łamach której, jak to było w zwyczaju w czasach radzieckich, publicznie wyśmiewali niedociągnięcia władz. Wołodii pomogła jego żona Nadia. Ukończyła szkołę muzyczną, pracowała w przedszkolu. Małżonkowie byli fizycznie do siebie podobni, podobnie jak ich poglądy na życie. Pod koniec marca 1986 roku urodziła się ich córka Natasza, a Wołodia poprosił o przeniesienie ze straży do inspektorów. Zwierzchnicy wyrazili na to zgodę, ale musiał go ktoś zastąpić, obiecano mu „załatwić sprawę” po przerwie majowej.|autor|[[Iwan Szawrej]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.sn-plus.com/ru/page/society/6621|tytuł=Из первой шеренги пожарных|autor=|data dostępu=2020-11-29|opublikowany=sn-plus.com|język=}}</ref>
|width=x%
|align=left/center/right
|text=left/center/right
}}
=== Akcja gaśnicza ===
W nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 roku jako pełniący służbę naczelnik warty dowodził pierwszą grupą strażaków, którzy uczestniczyli w akcji gaśniczej bloku energetycznego nr IV Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Jako ówczesny dowódca akcji gaśniczej (do czasu objęcia dowodzenia przez mjr. [[Leonid Tielatnikow|Leonida Tielatnikowa]]) podjął decyzję o skierowaniu działań gaśniczych na ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru i zapobieżeniu przeniesienia się ognia na sąsiedni blok. W wyniku długotrwałego przebywania w strefie zagrożenia otrzymał bardzo wysoką dawkę promieniowania, która wywołała u niego ostrą chorobę popromienną<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=2522|tytuł=Правик Владимир Павлович|autor=|data dostępu=2016-12-25|opublikowany=warheroes.ru|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://chnpp.gov.ua/uk/?option=com_content&view=article&id=82&lang=ru|tytuł=Герои-ликвидаторы|autor=|data dostępu=2016-12-25|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>.

=== Hospitalizacja ===
Nad ranem 26 kwietnia został przetransportowany do [[MSCz-126|Jednostki Medycznej nr 126]] w Prypeci, gdzie udzielono mu podstawowej opieki medycznej. Około południa został przetransportowany z pierwszą grupą poszkodowanych do Moskwy, gdzie znajdował się oddział kliniczny Instytutu Biofizyki Szpitala Klinicznego nr VI zajmujący się leczeniem chorób popromiennych.

W końcu kwietnia do Moskwy przyjechała jego żona która tak relacjonowała po latach pobyt męża w szpitalu:<blockquote>Szpital był bardzo przerażający. Zamiast personelu medycznego wartę pełnili żołnierze ubrani w kombinezony chemiczne. Co godzinę myli klamki, drzwi i podłogi specjalnymi roztworami. Kiedy po raz pierwszy zobaczyłam Wołodię, po prostu go nie poznałam. Miał dużą spuchniętą głowę wielkości wiadra, był całkowicie łysy. Jego zęby były bardzo zniszczone i słabe, niemal jak z plasteliny. Niektóre z nich wypadły przed moimi oczami. Ciągle płakał, upierał się, że nie powinnam była przyjeżdżać. Teściowa, która przyjechała kilka dni wcześniej, robiła mi wyrzuty że przyjechałam na próżno i powinnam teraz myśleć o dziecku. Myślałam nawet, że to jakaś macierzyńska zazdrość. Mój Wołodia leżał tam, taki bezradny, płacząc cały czas, ja płakałam wraz z nim. Próbowałam go pocieszać: ''Wołodia, uratowałeś nas''. Przetarł oczy poduszką i powiedział, że nikogo nie uratował. A po jego zwęglonej twarzy znów spłynęły wielkie łzy<ref name=":2">{{Cytuj stronę|url=https://znaj.ua/ru/content/vdova-geroya-lykvydatora-pravyka-gosudarstvo-menya-vybrosylo-yz-etoy-tragedyy|tytuł=Вдова героя-ликвидатора Правика: "Государство меня выбросило из этой трагедии"|autor=|data dostępu=2020-03-29|opublikowany=znaj.ua|język=}}</ref>.</blockquote>W maju przeszedł operację przeszczepu komórek macierzystych wątroby<ref name=":3">Raport UNSCEAR (1988). [https://www.unscear.org/docs/reports/1988annexgappx.pdf Appendix to Annex G. “Early effects in man of high radiation doses”. Acute radiation effects in victims of the Chernobyl accident.]</ref>.

=== Śmierć ===
Zmarł 11 maja 1986. Został pochowany w Moskwie na [[Cmentarz Mitiński|Cmentarzu Mitińskim]] (kwatera 162)<ref name=":1" />.

Poniżej treść orzeczenia lekarskiego wydanego jego żonie dzień po jego śmierci:{{Cytat

|ORZECZENIE

Prawik Władimir Pawłowicz, 23 lata, naczelnik warty WPCz-2, hospitalizowany w Klinice Instytutu Biofizyki (w Moskwie) od 27 kwietnia do 11 maja 1986 r.

Pacjent cierpiał na zespół ostrej choroby popromiennej w jej najcięższej postaci: zespół jelitowy, zespół jamy ustno-gardłowej, wyraźne zaburzenia hemopoezy, zapalenie płuc, popromienne oparzenia skóry I stopnia, oparzenia skóry głowy, twarzy, szyi oraz rąk III i IV stopnia. Toksemia. Niewydolność wielonarządowa. Obrzęk płuc, mózgu oraz zespół wstrząsu toksycznego.

Powstanie choroby było wynikiem bezpośredniego udziału w wypadku w CzAES.

Orzeczenie wydano małżonce pacjenta do zapoznania się z jego treścią na miejscu.

Przewodniczący kolegium eksperckiego

A. K. Guśkowa

Sekretarz kolegium eksperckiego
A. N. Petrosjan}}

== Życie prywatne ==
W 1984 wziął ślub z Nadieżdą Iwanowną (ur. 1965)<ref>W 2008 wyszła powtórnie za mąż za przyjaciela z dzieciństwa Michaiła Omielanczenko. Obecnie mieszka we wsi Starosiele w obwodzie czerkaskim.</ref> z która miał córkę Natasze Władimirownę (ur. 10 kwietnia 1986<ref name=":2" />)<ref name=":0" />. Absolwentka szkoły muzycznej, do momentu ewakuacji pracowała w przedszkolu<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.sn-plus.com/ru/page/society/6621|tytuł=Из первой шеренги пожарных|autor=|data dostępu=2020-11-29|opublikowany=sn-plus.com|język=}}</ref>. Jego ojciec zmarł jesienią 2015<ref>{{Cytuj stronę|url=https://gp.by/category/special/only-in-gp/news89954.html|tytuł=Мать героя Чернобыля рассказала о сыне|autor=|data dostępu=2019-02-09|opublikowany=gp.by|język=}}</ref>.

== Odznaczenia ==
* Dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z dnia 25 września 1986 roku "''za męstwo, odwagę i poświęcenie przy likwidacji następstw katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej''" został pośmiertnie odznaczony tytułem honorowym ''Bohatera Związku Radzieckiego'' oraz ''Orderem Lenina''<ref name=":1" />

* 26 kwietnia 1996 za wyjątkową osobistą odwagę i poświęcenie, oraz profesjonalizm, jakim wykazał się w czasie likwidacji skutków katastrofy w Czarnobylu został odznaczony gwiazdą "Za Odwagę"<ref>{{Cytuj stronę|url=http://zakon1.rada.gov.ua/laws/show/297/96|tytuł=Dekret Prezydent Ukrainy z 26 kwietnia 1986 roku o przyznaniu odznaczenia|autor=|data dostępu=2016-12-25|opublikowany=zakon1.rada.gov.ua|język=}}</ref>.

== Upamiętnienie ==
W 2014 roku w mieście Irpień na Ukranie został odnowiony i otwarty park miejski nazwany jego imieniem, znajduje się tam również jego popiersie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://wikimapia.org/#lang=pl&lat=50.526265&lon=30.238012&z=17&m=m|tytuł=Lokalizacja parku|autor=|data dostępu=2016-12-25|opublikowany=wikimapia.org|język=}}</ref>. Jego popiersie znajduje się także przy Alei Bohaterów Czarnobyla w Kijowie. Jego osobę upamiętnia także marmurowa płyta w parku na bulwarze Rady Najwyższej w Kijowie. Ponadto jego popiersie ustawiono w Czerkasach na terenie Akademii Bezpieczeństwa Pożarniczego Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ukrainy im. Bohaterów Czarnobyla. Jego nazwisko znajduje się także na pamiątkowych tablicach w Kijowie i Symferopolu. Jego imieniem nazwano ponadto ulice w wielu miejscowościach Ukrainy W dniu 29 maja 1987 r. Ministerstwo Komunikacji ZSRR wydało okolicznościową kopertę artystyczną z jego wizerunkiem.

== Mity ==
W wielu publikacjach pojawia się informacja jakoby na skutek przyjętej wysokiej dawki promieniowania, jego oczy zmieniły kolor z brązowych na niebieskie. Jakkolwiek istnieją procesy mogące prowadzić do takiej przemiany (denaturyzacja melatoniny w wierzchnich warstwach gałki ocznej, wykorzystywana m.in. w medycynie estetycznej do zmiany koloru tęczówki). Nie istnieje możliwość aby ten proces został zapoczątkowany w wyniku absorpcji wysokiej dawki promieniowania jonizującego przez organizm. Uszkodzenie narządu wzroku u ofiar występowało głównie w postaci nadwrażliwości rogówki na światło, jej stanu zapalnego lub zmiany dna oka, jak obrzęki czy krwotoki. U wszystkich osób dotkniętych chorobą popromienną IV stopnia występował rumień na powiekach, który po niedługim czasie przeistaczał się w zrogowaciałą łuskowatą skórę na powiekach oraz superpigmentacje (ciemną skóra powiek)<ref name=":3" />.

== Uwagi ==
<references group="uwagi" />

== Przypisy ==
<references />
{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}
[[Kategoria:Ofiary śmiertelne]]
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Strażacy]]
{{DEFAULTSORT:Prawik Władimir}}
[[Kategoria:WPCz-2]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Mitińskim]]
[[Kategoria:Hospitalizowani w Szpitalu Klinicznym nr VI]]
[[Kategoria:Bohaterowie Związku Radzieckiego]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Za Odwagę]]

Czarnobyl Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Władimir Prawik