Czarnobyl Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Władimir Szewczenko

2024-05-12T20:38:03Z

Bagration: Utworzono nową stronę "'''Władimir Nikitowicz Szewczenko''' (ros. Владимир Никитович Шевченко; ur. 23 grudnia 1929 w Bałcie, zm. 30 marca 1987 w Kijowie) – radziec..."

'''Władimir Nikitowicz Szewczenko''' (ros. Владимир Никитович Шевченко; ur. 23 grudnia 1929 w Bałcie, zm. 30 marca 1987 w Kijowie) – radziecki (ukraiński) reżyser filmowy, autor filmu dokumentalnego ''[[Czernobyl. Chronika trudnych niediel]]'' obrazującego pierwsze tygodnie usuwania skutków katastrofy czarnobylskiej.

== Życiorys ==
Urodził się w Bałcie, mieście leżącym ówczesnej na terenie Mołdawskiej Autonomicznej SRR (obecnie obwód odeski, Ukraina). W 1967 ukończył wydział operatorski moskiewskiego Wszechzwiązkowego Państwowego Instytutu Kinematografii (WGIK).

Znane filmy jego autorstwa:
- "Kułunda. Obawy i nadzieje" (1966),
- "Dzień dobry, Lwowie" (1970),
- "Odkupienie" (1971),
- "Bitwa o Kijów" (1973),
- trylogia "Radziecka Ukraina. Lata walk i zwycięstw" (1974-1977),
- "O pokój na Ziemi" (1981),
- "Imię twoje – Sewastopol" (1983),

W 1979 r. nakręcił dramat historyczno-biograficzny "Pociąg nadzwyczajnego znaczenia" o działaczu komunistycznym - Hryhoriju Petrowskim, a w 1985 r. drugowojenny film "Kontrnatarcie".
W 1986 r. zrealizował dokument "Czarnobyl. Kronika trudnych tygodni" (ukr. Чорнобиль – xроніка важких тижнів). Władze ZSRR film ocenzurowały i wstrzymywały jego dystrybucję, uznając go za nazbyt realistyczny.

Szewczenko został wysłany na miejsce katastrofy przez Borysa Szczerbinę, by relacjonować i dokumentować przebieg akcji ratowniczej.
W czasie pracy przyjął dużą dawkę promieniowania. Zmarł 30 marca 1987 roku, miesiąc po premierze swojego filmu,
w wyniku choroby popromiennej.
Operatorem Szewczenki do filmu "Czarnobyl. Kronika trudnych tygodni" był Wiktor Kripczenko (1948—2019).

Reżysera upamiętnił poeta Borys Olijnyk w utworze "Siódemka" (ukr. Сім, 1987).<ref>{{Cytuj stronę|url=https://esensja.pl/film/recenzje/tekst.html?id=31314|tytuł=Klasyka kina radzieckiego: Generał, który się Żukowowi nie kłaniał
[Władimir Szewczenko „Kontrnatarcie” - recenzja]|autor=|data dostępu=2019-04-22|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>
Utwór został napisany w hołdzie sześciu poległym strażakom, którzy brali udział w gaszeniu pożaru czwartego reaktora w Czarnobylu, oraz Wołodymyrowi Szewczence.

Drugim zespołem filmowym w 1986 r. na terenie Czarnobyla była ekipa pod kierownictwem ukraińskiego reżysera - Rołłana Serhijenko, autora dokumentu Dzwon Czarnobyla (ukr. Дзвін Чорнобиля). Sceny do filmu Serhijenki kręcone były od
28 maja do 26 czerwca oraz na początku września 1986 r.<ref>{{Cytuj stronę|url=Katastrofa w Czarnobylu - Ukraińcy wobec tragedii 1986 rok|tytuł=Katastrofa w Czarnobylu - Ukraińcy wobec tragedii 1986 rok|autor=|data dostępu=2019-04-22|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>

.

Czernobyl. Chronika trudnych niediel

2024-05-12T20:16:12Z

Bagration:

{{Infobox
|name = Czernobyl. Chronika trudnych niediel
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff;
|subheaderstyle =
|above = Czernobyl. Chronika trudnych niediel
|subheader =
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Plakat filmu Czarnobyl. Kronika trudnych tygodni.jpg|200px]]
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

| label1 = Gatunek
| data1 = Film dokumentalny
| label2 = Producent
| data2 =
| label3 = Reżyseria
| data3 = Władimir Szewczenko
| label4 = Scenariusz
| data4 = Władimir Szewczenko
| label5 = Zdjęcia
| data5 = Wiktor Kripczenko W. Tatarczenko Władimir Szewczenko
| label6 = Produkcja
| data6 = Ukrkіnochronіka
| label7 = Dystrybucja
| data7 =
| label8 = Czas trwania
| data8 = 0:56
| label9 = Język
| data9 = rosyjski
| label10 = Kraj produkcji
| data10 = ZSRR
| label11 = Rok produkcji
| data11 = 1986
}}
'''Czernobyl. Chronika trudnych niediel''' (pol. Czarnobyl. Kronika trudnych tygodni) – radziecki film dokumentalny z 1986 roku w reżyserii [[Władimir Szewczenko|Władimira Szewczenki]].

== Opis ==
Zdjęcia do filmu trwały od 14 maja 1986. Ekip filmowa w Strefie Wykluczenia spędziła łącznie 100 dni zdjęciowych.

Nikołaj Fomin

2023-11-01T18:15:48Z

Bagration: Dodano cytat W. G. Smagina

{{Infobox
|name = Nikołaj Fomin
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff;
|subheaderstyle =
|above = Nikołaj Fomin
|subheader = Nikołaj Maksymowicz Fomin
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Nikołaj Fomin w 1987.png|250px]]
|caption = Nikołaj Fomin podczas procesu (1987)

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data3 = Naczelny inżynier elektrowni
|header4 = Informacje biograficzne
| label5 = Imię i nazwisko
| data5 = Nikołaj Maksymowicz Fomin
| label6 = Data i miejsce urodzenia
| data6 =
| label7 = Data i miejsce śmierci
| data7 =
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 =
| label10 = Tytuł zawodowy
| data10 = Inżynier
| label11 = Edukacja
| data11 =
| label12 = Małżeństwo
| data12 =
|header13 = Kariera zawodowa
| label14 = Pracodawca
| data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
| label15 = Okres
| data15 = 1972 - 15.06.1986
| label16 = Stanowisko
| data16 = Naczelny inżynier elektrowni
| label17 = W momencie awarii
| data17 = W swoim mieszkaniu w Prypeci
}}
[[Plik:Nikołaj Fomin (1).jpg|mały|266x266px|Nikołaj Fomin (2007)]]
'''Nikołaj Maksymowicz Fomin''' (ros. Николай Максимович Фомин; ur. 1937 we wsi Nowoekonomiczne) –,naczelny inżynier [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] w latach 1983-86.

== Życiorys ==
Urodził się w 1937 we wsi Nowoekonomiczne w obwodzie Donieckim w Ukraińskiej SRR. Pracę w CEJ rozpoczął w końcu 1972. Wcześniej pracował w połtawskich sieciach energetycznych oraz Zaporowskiej TES<ref name=":1">{{Cytuj książkę|nazwisko=Grigori Medwedew|imię=Grigori|tytuł=The Truth About Chernobyl|rok=1991|wydawca=Basic Books|miejsce=Nowy Jork|strony=43|isbn=1-85403-331-3}}</ref>. Ukończył korespondencyjny kurs inżynierii atomowej. Na pytanie dotyczące niebezpieczeństwa awarii reaktora miał zwykle mawiać że "''Szansa awarii jest absolutnie minimalna, mniej więcej taka ze cię trafi meteoryt''"<ref name=":0">''Czarnobyl. Godzina Zero;'' film dokumentalny; reż. Renny Bartlett; 2004,</ref>. Jedna z osób wypowiadających się w filmie dokumentalnym Czarnobyl. Godzina Zero wysnuwa twierdzenie że Fomin awansował na stanowisko naczelnego inżyniera głównie za sprawą bycia sekretarzem partii<ref name=":0" />. W czerwcu 1983 został powołany na stanowisko naczelnego inżyniera elektrowni. W końcu 1985 przeżył poważny wypadek samochodowy gdzie doznał szeregu obrażeń i złamania kręgosłupa co doprowadziło do częściowego, czasowego paraliżu ciała. Do czynnej pracy powrócił 26 marca 1986<ref name=":1" />. Zatwierdził scenariusz programu testowego w wyniku którego doszło do wypadku. O awarii został powiadomiony przez naczelnika zmiany elektrowni [[Boris Rogożkin|Borisa Rogożkina]] około czwartej nad ranem<ref name=":2" />. Został aresztowany 19 sierpnia 1986<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.mn.ru/newspaper/zoom/68777|tytuł=Попали в историю по приговору|autor=|data dostępu=2017-06-19|opublikowany=mn.ru|język=}}</ref>. Pierwotnie tzw. [[Proces Czarnobylski]] miał odbyć się 24 marca 1987 ale z uwagi na doznanie załamania nerwowego w śledztwie w wyniku którego próbował popełnić samobójstwo, przecinając sobie żyły kawałkiem szkła za stłuczonych okularów został on przesunięty na 7 lipca<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Kostin|imię=Igor|tytuł=Czarnobyl. Spowiedź reportera|rok=2006|wydawca=Albatros|miejsce=Warszawa|strony=101|isbn=83-7359-458-2}}</ref>. W 1988 został przewieziony do Rybińskiego szpitala psychoneurologicznego dla osadzonych. Zgodnie z wnioskiem konsylium lekarzy z Jarosławskiego Instytutu Medycznego zdiagnozowano u niego psychozę reaktywną<ref name=":3">{{Cytuj stronę|url=https://www.mk.ru/social/2021/10/14/direktor-chernobylskoy-aes-bryukhanov-umer-ne-reabilitirovannym-otvetil-za-vsekh.html|tytuł=Diriektor Czernobylskoj AES Briuchanow umier nie rieabilitirowannym: otwietił za wsiech|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=mk.ru|język=}}</ref>. 26 października 1990 po interwencji rodziny, został przewieziony do cywilnego szpitala psychiatrycznego w rejonie twerskim<ref name=":3" />. Po wyjściu na wolność został zatrudniony w Elektrowni Jądrowej Kalinin. W połowie lat dwutysięcznych przeszedł na emeryturę. Mieszka z żoną, dziećmi i wnukami w Udomli<ref name=":2">{{Cytuj stronę|url=http://www.mn.ru/newspaper/zoom/68777|tytuł=Попали в историю по приговору|autor=|data dostępu=2019-01.05|opublikowany=mn.ru|język=}}</ref>.{{CytatD|Zarzuca mi się wiele rzeczy. Myślę, że nie wszystko co o mnie mówią, jest sprawiedliwe. Ale obwiniam siebie za jedno: zawsze wierzyłem, że w pracy zakładu najważniejsza jest technologia, ale okazało się że najważniejsi są ludzie. Nie doceniłem ich znaczenia|Nikołaj M. Fomin<ref name=":2" />||width=x%
|align=left/center/right
|text=left/center/right
}}
== O Fominie ==
{{CytatD|„Pracowity, dumny, energiczny, próżny, mściwy, gniewny, czasem sprawiedliwy. Jego głos był przyjemnym barytonem, w chwili ekscytacji czasem załamywał się do altu, ale w zasadzie zmieniał się w piękną barwę”|[[Wiktor Smagin]]||width=x%
|align=left/center/right
|text=left/center/right
}}
== Prywatnie ==
W Prypeci mieszkał przy Alei Lenina 23 m. 39<ref>Książka telefoniczna miasta Prypeć z 1982 roku.</ref>.

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Ludzie]]
{{DEFAULTSORT:Fomin Nikołaj}}

Wiktor Smagin

2023-11-01T18:09:04Z

Bagration: Utworzono nową stronę "{{Infobox |name = Wiktor Smagin |bodystyle = |titlestyle = |abovestyle = background:#cfe3ff; |subheaderstyle = |above = Wiktor Smagin |subh..."

{{Infobox
|name = Wiktor Smagin
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff;
|subheaderstyle =
|above = Wiktor Smagin
|subheader = Wiktor Grigoriewicz Smagin
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:W.G.Smagin.png|178px]]
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data3 = Naczelnik zmiany bloku (NSB)
|header4 = Informacje biograficzne
| label5 = Imię i nazwisko
| data5 = Wiktor Grigoriewicz Smagin
| label6 = Data i miejsce urodzenia
| data6 = 7 stycznia 1948 Nowopawłówka
| label7 = Data i miejsce śmierci
| data7 = 24 października 2023 († 75 l.) Moskwa
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 = Samobójstwo
| label10 = Tytuł zawodowy
| data10 = Inżynier
| label11 = Wykształcenie
| data11 = Moskiewski Instytut Energetyki (1979)
|header13 = Kariera zawodowa
| label14 = Pracodawca
| data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
| label15 = Okres
| data15 = 1979–86
| label16 = Stanowisko
| data16 = Naczelnik zmiany IV bloku energetycznego
| label17 = W momencie awarii
| data17 = W swoim mieszkaniu w Prypeci
|header18 = Odznaczenia
| data19 =
}}
'''Wiktor Grigoriewicz Smagin''' (ros. Віктор Григорьевич Смагін; ur. 7 stycznia 1948 we wsi Nowopawłówka w obwodzie mikołajowskim, zm. 24 października 2023 w Moskwie) – naczelnik zmiany bloku ([[Skrótowce|NSB]]) energetycznego nr IV, 26 kwietnia 1986 roku (8:00 – 16:00).

== Życiorys ==
Jego ojciec, Grigorij Grigoriewicz Smagin, weteran Wielkiej Wojny Ojczyźnianej był nauczycielem historii oraz dyrektorem szkół w Nowopawłowsku, Nowojegorówca, Bsztance oraz Christoforówce. Matka, Maja Fiedorowna była pracownikiem biblioteki szkolnej. Brat Walentin ukończył Kijowski Instytut Medyczny o specjalizacji traumatologia.
=== Edukacja ===
Wiktor po ukończeniu szkoły średniej w Christoforówce podjął naukę w Nikołajewskim technikum okrętowym. W 1973 rozpoczął studia w Moskiewskiej Wyższej Szkoły Technicznej Ja. Baumana. Rok później podjął decyzję odbycia zasadniczej służby wojskowej, a następnie kontynuowania nauki na jednej z najbardziej prestiżowych uczelni w ZSRR - Moskiewskim Instytucie Energetyki.
=== Kariera zawodowa ===
Pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej podjął w 1979. Początkowo objął stanowisko starszego inżyniera sterowania w II bloku energetycznego, kolejno to samo stanowisko w III bloku energetycznym oraz naczelnika zmiany IV bloku.
=== 26 kwietnia 1986 ===
W godzinach wczesnoporonnych udał się do elektrowni aby pomóc w ograniczeniu skutków wypadku w wyniku czego otrzymał wysoką dawkę promieniowania co wywołało u niego zespół ostrej choroby popromiennej. Tego samego dnia został przetransportowany wraz z innymi poszkodowanymi do Instytutu Biofizyki Szpitala Klinicznego nr VI w Moskwie.
{{CytatD|W chwili wypadku spałem spokojnie w moim mieszkaniu w Prypeci i nie słyszałem odgłosów żadnych wybuchów. Obudziłem się o siódmej rano i jak co dzień wyszedłem na balkon zapalić. Z czternastego piętra wyraźnie widziałem panoramę elektrowni. Spojrzawszy w tamtym kierunku natychmiast zdałem sobie sprawę, że główny budynek czwartego bloku energetycznego został całkowicie zniszczony. Nad blokiem unosiły się kłęby gęstego, czarnego dymu. Zdałem sobie sprawę, że sytuacja jest poważna. Bez chwili zawahania pobiegłem do telefonu, żeby zadzwonić do BSzCzU-4, ale wszelkie podejmowane przeze mnie próby próby nawiązania połączenia zakończyły się fiaskiem gdyż KGB wyłączyło wszystkie telefony, najwyraźniej po to, by zapobiec wyciekowi informacji. Nakazałem żonie szczelnie zamknąć okna i drzwi a dzieciom zabroniłem wychodzić z domu. Żona wraz z dziećmi miała pozostać w domu dopóki nie wrócę”|autor|Wiktor Smagin.
|width=x%
|align=left/center/right
|text=left/center/right
}}
=== Śmierć ===
Od tego czasu był wielokrotnie hospitalizowany. Łącznie przeszedł siedem operacji. Zmarł 24 października 2023 w Moskwie w wyniku obrażeń wielonarządowych spowodowanych upadkiem z dużej wysokości w wyniku próby samobójczej.
=== Prywatnie ===
Posiadał status kategorii pierwszej Uczestnika likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (I. kategoria) oraz II grupę inwalidztwa. Po okresie hospitalizacji pracował w strukturach Ministerstwa Energii ZSRR jako główny specjalista Dyrekcji Eksploatacji Elektrowni Jądrowych aż do jej reorganizacji w 1991 w koncern Rosenergoatom. Od 1 czerwca 2011 na emeryturze. Uczestnik wielu międzynarodowych konferencji poświęconych tematyce energetyki jądrowej, gość honorowy ceremonii zamknięcia Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Zamieszkały w Moskwie.
= Odznaczenia =
* Order Lenina (1986), za odwagę i bohaterstwo podczas usuwania skutków wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej

Plik:W.G.Smagin.png

2023-11-01T17:47:22Z

Bagration: Bagration przeniósł stronę Plik:W.G.Smgin.png na Plik:W.G.Smagin.png, bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem

Plik:W.G.Smagin.png

2023-11-01T17:47:06Z

Bagration:

Blok G

2023-08-21T19:05:35Z

Bagration: Utworzono nową stronę "Blok „G” (ros. ''Błok «G»'') – sekcja Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej znajdująca się pomiędzy sekcją maszynowni (h..."

Blok „G” (ros. ''Błok «G»'') – sekcja [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] znajdująca się pomiędzy sekcją maszynowni (hali turbin) a przedziałami reaktorów.

=== Opis ===
W górnych sekcjach budynku bloku znajdują się sekcje odgazowywacza przeznaczone do usuwania gazów z chłodziwa oraz pomieszczenia techniczne rurociągów. Na niższych poziomach znajdują się sanitariaty, korytarze stref ścisłego reżimu bezpieczeństwa oraz pomieszczenia kablowe. W budynku bloku znajdują się również pomieszczenia BSzCzU oraz centralnego systemu sterowania [[SKALA]]. Na poziomie +10,0 znajduje się tzw. [[Złoty korytarz]] (pomieszczenie G301), który przebiega przez całą długość budynku i umożliwia komunikację z pomieszczeniami technicznymi wszystkich bloków EJ.

Złoty korytarz

2023-08-21T18:50:30Z

Bagration: Ujednolicenie definicji hasła.

[[Plik:Złoty korytarz.jpg|mały]]
'''Złoty korytarz''' (ros. ''Zołotoj koridor'') – znajdujące się na poziomie +10,0 m [[Blok G|bloku „G”]] pomieszczenie (G301) pełniące funkcję ciągu komunikacyjnego łączącego pomieszczenia techniczne wszystkich bloków EJ. Pierwotnie długość całkowita korytarza wynosiła około 800 metrów prowadząc przez całą długość budynku głównego, po [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadku]] ze względów bezpieczeństwa zamknięto część prowadzącą do bloku nr IV.

== Nazwa ==
Nazwa nawiązuje do zamontowanych po wypadku brązowawych aluminiowych paneli które stanowią pokrycie ścian<ref>{{Cytuj stronę|url=https://andrzej56urbanski.blogspot.com/2013/11/wyprawa-osma-do-czarnobyla-pazdziernik.html|tytuł=Wyprawa ósma do Czarnobyla - Październik 2013|autor=Andrzej Urbański|data dostępu=2018-05-01|opublikowany=andrzej56urbanski.blogspot.com|język=}}</ref>.

== Przypisy ==
<references />

Priczastnost

2023-06-28T17:26:05Z

Bagration: Poprawiono zbędne wewnętrzne linkowanie.

{{Infobox
|name = Причастность
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff;
|subheaderstyle =
|above = Priczastnost
|subheader = Причастность
|imagestyle =
|captionstyle =
| image =
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

| label1 = Gatunek
| data1 = Film dokumentalny
| label2 = Producent
| data2 =
| label3 = Reżyseria
| data3 = Boris Kwaszniow
| label4 = Scenariusz
| data4 = Z. Storożuk
| label5 = Operator
| data5 = Igorʹ Jakowlew
| label6 = Produkcja
| data6 = Ukrtielefilm,
| label7 = Dystrybucja
| data7 =
| label8 = Czas trwania
| data8 = 0:29:05
| label9 = Język
| data9 = ukraiński, rosyjski
| label10 = Kraj produkcji
| data10 = ZSRR
| label11 = Rok produkcji
| data11 = 1982
}}'''Priczastnost''' (ros. Причастность) – radziecki film dokumentalny z 1982 roku w reżyserii Borisa Kwaszniowa.
==Opis==
Film opowiada o mieście [[Prypeć|Prypeć]], które powstało przy [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]. Autorzy skupiają się głownie na perspektywach rozwoju miasta i sposobie życia jego mieszkańców. W filmie wypowiadają się m. in:
* [[Władimir Wołoszko|Władimir Pawłowicz Wołoszko]] (przewodniczący Miejskiego KW Miasta Prypeć w latach 1981-86)
* [[Wasilij Kizima|Wasilij Trofimowicz Kizima]] (naczelnik wydziału budowy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej)
* [[Giennadij Oleszko|Gienadij Iwanowicz Oleszko]] (naczelny architekt projektu miasta)
* [[Anatolij Grigorjewicz Loza|Anatolij Grigorjewicz Loza]] (naczelnik budowy nr 9)
* [[Witalij Aleksandrowicz Leonenko|Witalij Aleksandrowicz Leonenko]] (naczelny lekarz [[MSCz-126]], kandydat nauk

==Linki zewnętrzne==
*[https://www.youtube.com/watch?v=87wD5t8O8sY Film w serwisie YouTube]

Aleksandr Kowalenko

2023-06-28T17:23:09Z

Bagration: Anulowanie wersji 6226 autora Penne22 (dyskusja). W tym przypadku linkowanie jest zbędne gdyż raczej nigdy nie powstanie artykuł o Tomsku :)

'''Aleksandr Pietrowicz Kowalenko'''<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=|imię=|tytuł=Czornobilskie dosje KGB|url=https://uinp.gov.ua/public/storage/app/public/files/nodes/3591/file/2/tQRiZ15928104776xybM.pdf|rok=2020|wydawca=|miejsce=Kijów|strony=|isbn=}}</ref> (ros. Александр Петрович Коваленко; ur. 2 lutego 1942, zm. 25 lutego 1995<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/kniga-pamyati?start=444|tytuł=Kniga pamiati|autor=|data dostępu=2021-11-17|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>) – naczelnik II. wydziału reaktora (NRC-2) [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Siwiński|imię=Waldemar|tytuł=Czernobyl. Od katastrofy do procesu|rok=1989|wydawca=Iskry|miejsce=Warszawa|strony=7|isbn=83-207-1179-7}}</ref>.

== Życiorys ==
Ukończył wydział fizyczno-techniczny (FTF) Politechniki w Tomsku z tytułem inżynier-fizyk. Do 1975 roku pracował w obiekcie nr 45 Syberyjskiego Kombinatu Chemicznego (II. etap Syberyjskiej Elektrowni Jądrowej) w mieście zamkniętym Tomsk-7. Kolejno jako sekretarz Komsomołu. Pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej rozpoczął 21 października 1975. Zaczynał na stanowisku starszego inżyniera sterowania reaktorem (SIUR), następnie do kwietnia 1980 na stanowisku starszego inżyniera eksploatacji na I. wydziale rektora (RC-1), kolejno jako naczelnik zmiany wydziału reaktora. Od 1983 objął stanowisko zastępcy naczelnika wydziału reaktora ds. eksploatacji ([[Skrótowce|ZNRC]]). Od 1 października 1985 jako naczelnik II. wydziału reaktora (NRC-2)<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Karpan|imię=Nikołaj|autor link=Nikołaj Karpan|tytuł=Czernobylskij sud|url=https://pripyat-city.ru/wp-content/uploads/2010/12/chernobylsky_sud.pdf|rok=2001|wydawca=|miejsce=Kijów|strony=28|isbn=}}</ref>. Jako naczelnik zatwierdził harmonogram [[Program roboczy|programu roboczego]], podczas którego doszło do wypadku. Po awarii odwołany z pełnionego stanowiska. Do czasu procesu zezwolono mu na dalszą pracę w elektrowni<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat.com/ru/publications/version/2005/06/23/202.html|tytuł=Как готовился взрыв Чернобыля. (Воспоминания В.И.Борца.) - Версии г. Припять ( Чернобыль)|autor=|data dostępu=2019=04-22|opublikowany=pripyat.com|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20100501143615/http://pripyat.com/ru/publications/version/2005/06/23/202.html|zarchiwizowano=2010-05-01}}</ref>. Podczas tzw. [[Proces Czarnobylski|Procesu Czarnobylskiego]] uznany winnym naruszenia obowiązujących procedur eksploatacyjnych reaktora w wyniku czego został skazany na trzy lata pozbawienia wolności. Nie przyznał się do zarzucanych mu czynów<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Reuters|imię=|tytuł=Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp|url=https://www.nytimes.com/1987/07/30/world/chernobyl-officials-are-sentenced-to-labor-camp.html?pagewanted=1|czasopismo=The New York Times|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1987-07-30|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://zona.media/article/2016/04/26/chernobyl|tytuł=Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения|autor=Елена Шмараева|data dostępu=2019-04-13|opublikowany=zona.media|język=}}</ref>. Zmarł w wyniku choroby nowotworowej<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.mk.ru/social/2021/10/14/direktor-chernobylskoy-aes-bryukhanov-umer-ne-reabilitirovannym-otvetil-za-vsekh.html|tytuł=Diriektor Czernobylskoj AES Briuchanow umier nie rieabilitirowannym: otwietił za wsiech|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=mk.ru|język=}}</ref>. {{CytatD|- To, co się stało, jest smutne. Kiedy przybyłem do elektrowni od razu włączyłem się w ewakuację personelu ze strefy zagrożenia. Zdając sobie sprawę z beznadziejności poszukiwań zaginionego operatora Walerija Chodemczuka, wciąż miałem nadzieję na cud. Znajdowałem się w rejonie zniszczonego bloku energetycznego do momentu kiedy opuściły mnie siły. Pamiętam pierwszą noc w moskiewskiej szóstej klinice, na drzwiach oddziałów znajdowały się tabliczki z imionami naszych dzieci. Wówczas sami stwarzaliśmy zagrożenie dla personelu medycznego, będąc źródłem promieniowania. Jak mógłbym o tym zapomnieć?
Czy przed zatwierdzeniem programu roboczego, byłbym w stanie dostrzec jego mankamenty? Trudno mi dzisiaj na to pytanie odpowiedzieć. Myślę, że jeśli coś zostało poczynione niezgodnie z obowiązującymi procedurami, to kwalifikuje się to do konsekwencji służbowych a nie sądowych. Czy mogłem przewidzieć że personel operacyjny, może naruszyć procedury zatwierdzonego programu? Oczywiście ze nie! (...)
Proszę sąd w rozpatrywaniu mojej sprawy o uwzględnienie stanu mojego zdrowia, stanu cywilnego, posiadania małoletniego dziecka oraz wzięcie pod uwagę dotychczasową pozytywną ocenę mojej pracy|autor|Aleksander Kowalenko, zeznianie w czasie procesu.
|width=x%
|align=left/center/right
|text=left/center/right
}}
== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Skazani w Procesie Czarnobylskim]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
{{DEFAULTSORT:Kowalenko Aleksandr}}

GSP Kompleks

2023-06-20T21:43:23Z

Bagration:

'''GSP „Kompleks”''' (ros. ГСП «Комплекс»), '''Państwowe Przedsiębiorstwo Specjalistyczne „Kompleks”''' (ros. Государственное Специализированное Предприятие «Комплекс», trb. Gosudarstwiennoje Spiecyalizirowannoje Priedprijatije «Kompleks») – istniejące w latach 1987–2010<ref>Dokładny rok zamknięcia GSP „Kompleks” nie jest znany, ze wspomnień pracowników Strefy Czarnobylskiej znane są trzy wersje - 2004 oraz pomiędzy rokiem 2008 a 2010</ref> radzieckie (później ukraińskie) państwowe przedsiębiorstwo zajmujące się gospodarowaniem odpadów promieniotwórczych oraz dezaktywacją terenów, urządzeń oraz osób na terenie [[Czarnobylska Strefa Wykluczenia|Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia]]. De facto po zakończeniu aktywnej fazy likwidacji skutków katastrofy, "Kompleks" zajmował się dalszymi pracami likwidacyjnymi.

Przedsiębiorstwo zarządzało eksploatacją wszystkich składowisk odpadów promieniotwórczych na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia, w tym Punktów Składowania Odpadów Promieniotwórczych (PZRO) oraz Punktów Tymczasowego Rozmieszczenia Odpadów Promieniotwórczych (PWLRO).

== Zadania<ref name=":0">[https://inis.iaea.org/collection/NCLCollectionStore/_Public/34/029/34029325.pdf Практический опыт работы ГСП «Комплекс» по ликвидации последствий катастрофы в чернобыльской зоне.]</ref> ==
Do głównych zadań GSP „Kompleks” należało:
* Kontrola i eksploatacja składowisk RAO<ref>RAO (ros. Радиоактивные отходы) – odpady promieniotwórcze</ref> oraz decyzje dotyczące lokalizacji ich rozmieszczenia
* Prowadzenie rejestru i inwentaryzacji składowisk RAO
* Likwidacja skutków wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej wraz z dekontaminacją terenów, budynków, obiektów, materiałów, sprzętu i maszyn
* Opracowywanie mechanizmów i systemów, do zbierania i przetwarzanie RAO
* Eksploatacja składowisk i tymczasowych składowisk RAO w Strefie Wykluczenia oraz Strefie Obowiązkowej (bezwarunkowej) Ewakuacji.
* Utrzymanie obiektów z RAO
* Prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, wprowadzenie nowego sprzętu i technologii.

== Przypisy ==
<references />

Sojuzatomeniergo

2023-06-20T21:14:37Z

Bagration: Poprawiono sekcję przypisy

'''WPO „Sojuzatomeniergo”''' (ros. ВПО «Союзатомэнерго»), '''Wszechzwiązkowe Zjednoczenie Przemysłu „Sojuzatomeniergo”''' – organ zarządzający elektrowniami jądrowymi (będących w eksploatacji oraz w budowie) w ZSRR funkcjonujący w latach 1976–86<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.biblioatom.ru/evolution/rukovodstvo/lukonin/|tytuł=ЛУКОНИН НИКОЛАЙ ФЕДОРОВИЧ|autor=|data dostępu=2020-01-30|opublikowany=biblioatom.ru|język=}}</ref>.

== Przypisy ==
<references />

Wasilij Ignatienko

2023-03-28T20:04:54Z

Bagration:

{{Infobox
|name = Wasilij Ignatienko
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff
|subheaderstyle =
|above = Wasilij Ignatienko
|subheader = Wasilij Iwanowicz Ignatienko
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Wasilij Ignatienko.jpg|178px]]
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data3 = Strażak, starszy sierżant wojsk wewnętrznych
|header4 = Informacje biograficzne
| label5 = Imię i nazwisko
| data5 = Wasilij Iwanowicz Ignatienko
| label6 = Data i miejsce urodzenia
| data6 = 13 marca 1961 Spieriżje
| label7 = Data i miejsce śmierci
| data7 = 13 maja 1986 († 25 l.) Moskwa
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 = Ostra choroba popromienna
| label9 = Miejsce spoczynku
| data9 = [[Cmentarz Mitiński]] (Moskwa)
| label10 = Tytuł zawodowy
| label11 = Edukacja
| label14 = Pracodawca
| label15 = Okres
| label16 = Wydział
| label17 = W momencie awarii
}}
[[Plik:Wiktor Kibenok i Wasilij Ignatenko.jpg|mały|266x266px|23 lutego 1986. Tatiana i [[Wiktor Kibenok]] (po lewej) i Ludmiła i Wasilij Ignatienko (po prawej)]]
'''Wasilij Iwanowicz Ignatienko''' (ros. Василий Иванович Игнатенко; ur. 13 marca 1961 w Spieriżje, zm. 13 maja 1986 w Moskwie) – strażak, starszy sierżant wojsk wewnętrznych ZSRR, dowódca oddziału (drużyny) [[SWPCz-6]] biorącej udział w akcji gaśniczej 26 kwietnia 1986, jedna z ofiar śmiertelnych wypadku.

== Życiorys ==
Urodził się 13 marca 1961 we wsi Spieriżje w rejonie brahińskim w obwodzie homelskim w Białoruskiej SRR. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął naukę w szkole zawodowej na kierunku elektrotechnika w Homlu. Następnie otrzymał nakaz pracy w Bobrujsku. Z uwagi na podjętą pracę przez dwa lata odraczano mu powołanie do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Trzeciego roku został powołany i służył w wojskach pożarniczych w Moskwie. Nie złożył przysięgi wojskowej. Po przejściu do cywila postanowił kontynuować pracę w straży. Bezskutecznie próbował dostać pracę w straży w Czernihowie. Dzięki protekcji sąsiada który pracował w elektrowni został przyjęty do straży<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://gp.by/category/special/only-in-gp/news89954.html|tytuł=Мать героя Чернобыля рассказала о сыне|autor=|data dostępu=2019-02-09|opublikowany=gp.by|język=}}</ref>. W 1982 rozpoczął służbę w organach ministerstwa spraw wewnętrznych<ref>{{Cytuj stronę|url=https://fireman.club/statyi-polzovateley/ignatenko-vasilij-ivanovich/|tytuł=Копирование доступно после регистрации на сайте.|autor=|data dostępu=2019-05-14|opublikowany=fireman.club|język=}}</ref>.

=== 26 kwietnia 1986 ===
W chwili wypadku pełnił dyżur bojowy. O 1:35 jego jednostka jako druga przybyła na miejsce akcji gaśniczej wezwana jako wsparcie dla [[WPCz-2]]. Nad ranem z pierwszymi objawami choroby popromiennej został przewieziony na oddział szpitalny [[MSCz-126]] w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]<nowiki/> gdzie otrzymał podstawową opiekę medyczną. 27 kwietnia został przewieziony na oddział radiologiczny Instytutu Biofizyki [[Szpital Kliniczny nr 6 w Moskwie|Szpitala Klinicznego nr 6 w Moskwie]] . Otrzymał najprawdopodobniej dawkę 1600 remów<ref name=":0" />.

=== Śmierć ===
Mimo przeszczepu szpiku kostnego 2 maja od siostry Ludmiły zmarł 13 maja 1986 o godzinie 11:20 w wieku 25 lat w wyniku ostrej choroby popromiennej IV stopnia. Został pochowany 15 maja na tamtejszym [[Cmentarz Mitiński|Cmentarzu Mitińskim]] (kwatera 162)<ref name=":0" />.

== Odznaczenia ==
* Tytuł ''Bohater Ukrainy'' oraz medal ''Złota Gwiazda''<ref>dekret Prezydencki nr 328/2006 z dnia 21 kwietnia 2006 r.</ref> (2006) (pośmiertnie)
* Order ''Za Odwagę''<ref>dekret prezydencki nr 346/1996 z dnia 8 maja 1996 r.</ref> (1996) (pośmiertnie)
* Order Czerwonego Sztandaru (pośmiertnie)

== Życie prywatne<ref name=":0" /> ==
{{Osobny artykuł|Ludmiła Ignatienko}}Wraz z małżonką mieszkał na pierwszym piętrze hotelu pracowniczego przeznaczonego dla członków straży znajdującego się w sąsiedztwie remizy.
* Małżonka: [[Ludmiła Ignatienko|Ludmiła]] (ślub 24 września 1983), w momencie wypadku była w szóstym miesiącu ciąży
* Dzieci: Natasza (córka †1986)<ref>W wyniku napromieniowania żyła jedynie cztery godziny. Pochowana w grobie Wasilija.</ref>
* Matka: Tatjana Pietrowna<ref>zam. Berezyna, obw. miński</ref>
* Ojciec: Iwan Tarasowicz († 61 l. 1995)
* Rodzeństwo: Ludmiła († lato 2015), Natasza (ur. 1971/72), Kolja, Witalij

== Krzyk Czarnobyla ==
W książce "Czarnobylska modlitwa" autorka, Swietłana Aleksijewicz udokumentowała historię żony Wasilija Ignatienki - Ludmiły.

== Przypisy ==
<references />
{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Ofiary śmiertelne]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Mitińskim]]
[[Kategoria:Hospitalizowani w Szpitalu Klinicznym nr 6]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina]]
[[Kategoria:Strażacy]]
[[Kategoria:SWPCz-6]]
{{DEFAULTSORT:Ignatenko Wasilij}}

Pałac Kultury "Energetyk"

2023-03-14T23:30:47Z

Bagration: Poprawiono rok oddania do użytku budynku

{{Infobox
|name = Pałac Kultury "Energetyk"
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff
|subheaderstyle =
|above = Pałac Kultury "Energetyk"
|subheader = Dworiec Kultury "Eniergietik"
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Pałac Kultury "Energetyk" w 1986.jpg|300px]]
|caption = Pałac Kultury "Energetyk" (1986)

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Podstawowe informacje
| label2 = Rodzaj obiektu
| data2 = Obiekt publiczny
| label3 = Funkcja obiektu
| data3 = Działalność społeczno-kulturalna
| label4 = Miejscowość
| data4 = [[Prypeć (miasto)]]
| label5 = Adres
| data5 = I. Kurczatowa 10
| label6 = Kondygnacje
| data6 = 3
| label7 = Powierzchnia
| data7 = 17 tys. m2
| label8 = Oddanie do użytku
| data8 =
| label9 = Budulec
| data9 = Cegła
| label10 = Projekt
| data10 = 2C-06-9/70<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.tpdoc.ru/catalog/show_project=865815|tytuł=Типовой проект 2С-06-9/70 Клуб с залом на 800 мест со стенами из кирпича. Для строительства во 2 и 3 строительно-климатических зонах.|autor=|data dostępu=2019-02-12|opublikowany=tpdoc.ru|język=}}</ref>
}}
'''Pałac Kultury „Energetyk”''' (ros. Дворец культуры «Энергетик») – miejski ośrodek kultury prowadzący działalność społeczno-kulturalną znajdujący się w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] przy ulicy Igora Kurczatowa 10.

== Historia ==
Oddany do użytku w 1980 roku. Jego łączna powierzchnia użytkowa wynosi 17 tys. m2. Do 1987 na terenie ZSRR istniało około 137 tys. tego typu obiektów społeczno-kulturalnych (tylko 19 z nich wybudowano w oparciu o ten sam projekt). Od 1982 pracowała tu Lubow Sirota, matka Aleksandra<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=wVYOByvauuY|tytuł=ACTIVISION STOLE A PHOTO [with proofs]|autor=|data dostępu=2019-02-12|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>. W budynku mieściły się lokale kulturalno-rozrywkowe w których prowadzono pozaszkolną działalność i inicjatywy dydaktyczno-kulturalne dla młodzieży i dorosłych (warsztaty kulturalne, przedstawienia, zabawy, wystawy, zawody sportowe). {{fakt|Do 1986 roku pałac zatrudniał 120 osób}}.

W jego wnętrzu znajdowało się m. in.
* Ring bokserski
* Sala sportowa
* Sala widowiskowa o pojemności 800 miejsc
* Centrala telefoniczna
* Basen
* Wydział propagandy

=== Nazwa ===
Nazwa pałacu nawiązuje do gry słów gdzie „Energetyk” oznacza zarówno osobę energiczną i zdrową jak również potocznie pracownika elektrowni.

== Ludzie związani z Pałacem ==
* Lubow Sirota – od 1983 przewodnicząca Stowarzyszenia Literackiego „Prometeusz”<ref>{{Cytuj stronę|url=https://izvestia.kiev.ua/item/show/5295|tytuł=«Projekt Cz»: Pripiatʹ głazami oczewidcew|autor=|data dostępu=2020-03-14|opublikowany=izvestia.kiev.ua|język=}}</ref>.
* Michaił Nazarienko – założyciel i kierownik amatorskiego studia filmowego [[Pripiat-film]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://ria.ru/20090604/173266559.html|tytuł=Czełowiek, kotoryj ostałsia za kadrom|autor=Darina Pustowaja|data dostępu=2021-03-14|opublikowany=ria.ru|język=}}</ref>.

== Przypisy ==
<references />

Zapach śmierci

2023-03-12T22:47:13Z

Bagration:

{{Film infobox
|tytuł = Zapach śmierci
|oryginalny tytuł =
|grafika =
|podpis grafiki =
|gatunek = Dokumentalny
|rok produkcji = 1994
|data premiery =
|kraj produkcji = Polska
|język =
|czas trwania = 33 minuty
|reżyseria = Jarosława Kamieński
|scenariusz = Jarosława Kamieński
|główne role =
|muzyka = Jarosław Kopaczewski
|zdjęcia = Adam Fręśko
|scenografia =
|kostiumy =
|montaż =
|produkcja = Polska
|wytwórnia =
|dystrybucja =
|budżet =
|poprzednik =
|kontynuacja =
|nagrody =
|www =
}}
'''Zapach śmierci''' - polski film dokumentalny z 1994 roku w reżyserii Jarosława Kamieńskiego<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.centrum.pogranicze.sejny.pl/film.php?lp=1722&session_id=077dc885a088d613ba3aee79c67a3459|tytuł=Zapach śmierci|autor=|data dostępu=2017-06-26|opublikowany=centrum.pogranicze.sejny.pl|język=}}</ref>.

== Fabuła ==

Film opowiada o negatywnych skutkach długotrwałego przebywania na obszarach o znacznym skażeniu radionuklidem po awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej.

== Przypisy ==
<references />

Komisja Szałajdy

2023-03-12T22:44:29Z

Bagration: lit.

[[Plik:Strona tytułowa tzw. Raportu Szałajdy.jpg|mały|314x314px|Strona tytułowa raportu Komisji Rządowej]]
'''Komisja Rządowa do Spraw Oceny Promieniowania Jądrowego i Działań Profilaktycznych''' (tzw. '''Komisja Szałajdy''') – państwowa Komisja Rządowa powołana 29 kwietnia 1986 przez przewodniczącego Rady Państwa Wojciecha Jaruzelskiego pod przewodnictwem wiceprezesa Rady Ministrów PRL Zbigniewa Szałajdy.

== Historia ==
Do głównych zadań Komisji należało dokonanie analiz i ocen sytuacji radiologicznej na terenie Polski na podstawie meldunków o wynikach pomiarów skażeń i dawek promieniowania, podejmowanie decyzji działań prewencyjnych poszczególnych resortów oraz informowanie społeczeństwa o zagrożeniach i sposobach ich ograniczania. Pierwsze zebranie komisji Rządowej rozpoczęło się o godzinie 8.00. Około godziny 11.00 podjęto formalną decyzję o wprowadzeniu profilaktyki jodowej<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=W. trojanowski, L. Dobrzyński, E. Droste, A. Strupczewski|imię=|tytuł=W 20-stą rocznicę awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|url=http://ncbj.edu.pl/zasoby/awarie/20_rocznica_czarnobyla.pdf|rok=2006|wydawca=|miejsce=|strony=18|isbn=}}</ref>. Wynikiem działań Komisji był raport którego opracowane wnioski przedstawił jej przewodniczący Radzie Ministrów 20 czerwca 1986<ref name=":0">{{Cytuj pismo|nazwisko=PAP|imię=|tytuł=Posiedzenie Rady Ministrów|url=http://mbc.malopolska.pl/dlibra/plain-content?id=88982|czasopismo=Dziennik Polski|wolumin=|wydanie=I|strony=|data=1986-06-21|wydawca=Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa-Książka-Ruch"|miejsce=Kraków|issn=}}</ref>. Najważniejszym wprowadzonym przez Komisję działaniem ochronnym była profilaktyka jodowa, do której przyczynił się CLOR. Dla zablokowania dostępu jodu radioaktywnego do tarczycy podano 18,5 milionom Polaków jednorazowe dawki jodu stabilnego o wielkości zależnej od wieku. Była to największa w historii medycyny akcja profilaktyczna dokonana w ciągu kilku dni. Jej sprawne przeprowadzenie umożliwiły strategiczne zapasy jodu stabilnego (ok. 100 dawek na każdego mieszkańca) przygotowane w latach siedemdziesiątych do celów obrony cywilnej, rozmieszczone w aptekach, instytucjach naukowych i zakładach pracy. Polska była jedynym krajem gdzie jodową akcję przeprowadzono na tak wielką skalę<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=|imię=|tytuł=Kronika i wspomnienia. Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej|url=https://www.clor.waw.pl/images/pliki/historia_clor/CLOR_final.pdf|rok=2017|wydawca=Centralne Laboratorium Ochrony Radiologiczne|miejsce=Warszawa|strony=32|isbn=978-83-947765-2-7}}</ref>.

=== Raport ===
Raport składał się on z trzech części. Zawierał przegląd sytuacji radiologicznej w kraju przed 28 kwietnia 1986, ocenę stanu potencjalnego zagrożenia radiologicznego kraju po wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej oraz wnioski w zakresie wykorzystania doświadczeń wynikających z funkcjonowania krajowych organów i służb w warunkach potencjalnego zagrożenia radiologicznego. W związku z rozpoczęciem budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Żarnowcu oraz przygotowaniami do realizacji następnych, zgodnie z przyjętym programem rozwoju energetyki do 2000 roku, raport zawiera m. in. propozycje konsekwentnego I bezwarunkowego egzekwowania wymagań bezpieczeństwa we wszystkich fazach budowy i przyszłej eksploatacji tego typu elektrowni. Uznano za celowe przyspieszenie międzynarodowych prac nad ujednoliceniem norm oraz określeniem zasad i trybu wzajemnego współdziałania krajów w zakresie ochrony radiologicznej i działań profilaktycznych. 20 czerwca 1986 Rada Ministrów przyjęta raport komisji oraz uchwalę w sprawie zapewnienia realizacji ustaleń I wniosków z raportu komisji rządowej<ref name=":0" />. Raport został opublikowany w nakładzie 250 egzemplarzy. Jeden z z nich został sprzedany przez Jerzego Urbana byłego rzecznika Rady Ministrów w latach 1981–89, Instytutowi Hoovera<ref>{{Cytuj stronę|url=https://ompio.pl/2020/04/to-nie-bomba-nuklearna/|tytuł=To nie bomba nuklearna|autor=|data dostępu=2021-03-07|opublikowany=ompio.pl|język=}}</ref>.

== Przypisy ==
<references />

Katastrofa śmigłowca Mi-8

2023-01-24T22:25:15Z

Bagration:

{{Infobox
|name = Katastrofa śmigłowca Mi-8
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfc;
|subheaderstyle =
|above = Katastrofa śmigłowca Mi-8
|subheader =
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Ver2.jpg|250px]]
|caption = Moment katastrofy uwieczniony przez obecnego na miejscu operatora Wiktora Grebeniuka

|headerstyle = background:#ccf;
|labelstyle = background:#ddf;
|datastyle =

|header4 = Podstawowe informacje
| label5 = Miejsce
| data5 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
| label6 = Data
| data6 = 2.10.1986
| label7 = Godzina
| data7 = 17:30 (czas lokalny)
| label8 = Rodzaj
| data8 = Wypadek lotniczy
| label9 = Przyczyna
| data9 = Uderzenia łopat wirnika w stalową line żurawia
| label10 = Ofiary
| data10 = Załoga (4 osoby)
|header11 = Statek powietrzny
| label12 = Typ
| data12 = Śmigłowiec Mi-8 MT
| label13 = Cel lotu
| data13 = Zrzut mieszanki dezaktywacyjnej na dach maszynowni bloku energetycznego nr IV
}}
[[Plik:465.JPG|mały|Członkowie załogi: pierwszy od lewej: Władimir Worobiew (płk. pilot - dowódca), czwarty: Leonid Hristicz (por. - mech.), piąty: Aleksandr Junkind (por. pilot - nawigator)|363x363px]]
[[Plik:2320 3 11.jpg|mały|Raport KGB o utracie śmigłowca w dniu 2 października 1986.|384x384px]]
[[Plik:T43.jpg|mały|Pomnik na wojskowym lądowisku w Czarnobylu upamiętniający ofiary wypadku|408x408px]]
'''Katastrofa śmigłowca Mi-8''' – wypadek lotniczy śmigłowca Mi-8 podczas misji zrzutu mieszanki dezaktywacyjnej na dach maszynowni bloku energetycznego nr IV [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] do którego doszło 2 października 1986 roku.

== Wypadek ==
2 października 1986 roku o godzinie 17:30 czasu lokalnego w trakcie trzeciej i tym samym ostatniej misji rozpylania mieszanki dezaktywacyjnej na dach maszynowni bloku IV [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]], śmigłowiec Mi-8 MT<ref group="uwagi">Była to wersja latającego dźwigu, w miejscu tylnych wrót znajdowała się kabina operatora dźwigu</ref> należący do 112. samodzielnego pułku śmigłowców (Zabajkalski Okręg Wojskowy)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://afghan-yar.msk.ru/page.php?id=112|tytuł=капитан ВОРОБЬЁВ Владимир Константинович|autor=|data dostępu=2021-10-17|opublikowany=afghan-yar.msk.ru|język=}}</ref> rozbił się wskutek uderzenia łopat wirnika w liny dźwigu i runął kilkanaście metrów od [[Sarkofag|Sarkofagu]] stając w płomieniach. Pomimo natychmiastowej pomocy nikt z załogi nie przeżył<ref>{{Cytuj stronę|url=http://chnpp.gov.ua/ru/?option=com_content&view=article&id=369&lang=ru|tytuł=Боевой экипаж|autor=|data dostępu=2016-12-04|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>. Wbrew obiegowej opinii wrak śmigłowca nie wpadł do wnętrza reaktora lecz spadł kilkadziesiąt metrów od niego na teren pomiędzy [[CHŻTO|magazynem odpadów ciekłych i stałych]] a Sarkofagiem. {{CytatD|2 października 1986 na terenie placu budowy odbył się wiec. Sarkofag nie został jeszcze ukończony, ale „wielka ściana” została już wzniesiona. Wszyscy postanowili to w jakiś sposób uczcić. Długie ramię pompy do betonu podniosło czerwoną flagę. Muzycy wojskowi na komendę zdjęli maski oddechowe i rozpoczęli pochód. Wysłuchano przemówień, wręczono dyplomy. Pod koniec uroczystości na niebie pojawiły się śmigłowce wojskowe. Na zmianę nadlatywały nad Sarkofag i rozpylały nad nim roztwór odkażający. Ekipa filmowa zachodniosyberyjskiego studia kronik filmowych nie mogła przegapić tak spektakularnego ujęcia. Operator Wiktor Grebeniuk prowadził ujęcie za nadlatującym śmigłowcem gdy nagle… zaczepił wirnikami w linę dźwigu i spadł na ziemię. Kilka sekund później wszystko zasnuł czarny dym.|autor|Walerij Nowikow.
|width=x%
|align=left/center/right
|text=left/center/right
}}

== Nagranie ==
Nagranie chwili katastrofy uwiecznił operator Wiktor Grebeniuk. Ostatnie słowa z pokładu śmigłowca brzmiały: "''Wysokość 60 metrów... Dowódco po prawej lina''". Późniejsze śledztwo wykazało że przyczyną wypadku było najprawdopodobniej oślepienie pilota przez zachodzące słońce.

[[Plik:Y3qq4B.gif|center]]

== Ofiary ==
* Władimir Konstantinowicz Worobjew (ur. 21 marca 1956, zm. 2 października 1986) - pułkownik pilot 1 klasy (dowódca załogi)
* Aleksandr Jewgienjewicz Junkind (ur. 15 kwietnia 1958, zm. 2 października 1986) - porucznik pilot (nawigator)
* Nikołaj Aleksandrowicz Ganżuk (ur. 28 lutego 1953, zm. 2 października 1986) - starszy chorąży (mechanik pokładowy)
* Leonid Iwanowicz Christicz (ur. 26 czerwca 1960, zm. 2 października 1986) - porucznik (mechanik pokładowy)

== Szczątki śmigłowca ==
Na początku grudnia 2017 roku podczas prac budowlanych podczas demontażu dachu maszynowni bloku energetycznego nr IV znaleziono części wraku (śmigło ogonowe, przekładnie ogonową oraz fragment belki ogonowej)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://czarnobyl.pl/aktualnosci/znaleziono-fragment-szczatkow-smiglowca-mi-8|tytuł=Znaleziono fragment szczątków śmigłowca Mi-8|autor=|data dostępu=2017-12-22|opublikowany=czarnobyl.pl|język=}}</ref>.

== W kulturze masowej ==
W drugim odcinku ukraińskiej produkcji "Motylki" (w Polsce znanej też jako "Nierozłączni") przedstawiono scenę wypadku śmigłowca Mi-8 dokonującego zwiadu radiacyjnego nad budynkiem reaktora bloku energetycznego nr IV. Przebieg katastrofy jest jednak inny i odpowiada raczej legendzie o tragedii niż prawdzie - śmigłowiec uderza łopatami wirnika o komin wentylacyjny bloku i wpada do ruin budynku reaktora.

W serialu "Czarnobyl" produkcji HBO z roku 2019 również przedstawiono scenę wypadku śmigłowca podczas zrzutu piasku i boru na odsłonięty reaktor.

== Zobacz też ==
* [[Burda]]
* [[Ofiary śmiertelne katastrofy w Czarnobylu]]
* [[Kalendarium katastrofy w Czarnobylu]]

== Uwagi ==
<references group="uwagi" />

== Przypisy ==
<references />

== Linki zewnętrzne ==
* [http://chnpp.gov.ua/ru/?option=com_content&view=article&id=369&lang=ru Krótkie notki biograficzne o każdej osobie z załogi] [http://chernobil.info/?p=1931 Więcej informacji na temat katastrofy]
* [http://vertoletciki.ru/viewtopic.php?id=540 Wspomnienia o członkach załogi]

Jurij Tregub

2023-01-23T19:38:55Z

Bagration:

[[Plik:Jurij Jurjewicz Tregub i Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.jpg|mały|15 kwietnia 1982. BSzCzU-3. Od lewej: Jurij Jurjewicz Tregub (SIUR) oraz Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin (SIUR).]]
'''Jurij Jurjewicz Tregub''' (ros. Юрий Юрьевич Трегуб) – naczelnik IV. zmiany roboczej bloku ([[Skrótowce|NSB]]) energetycznego nr IV (25 kwietnia 16:00 – 24:00).

== 26 kwietnia 1986 ==
Wraz z [[Siergiej Gazin|Siergiejem Gazinem]] ([[Skrótowce|SIUT]]) pozostał za zgodą naczelnika V. zmiany bloku [[Aleksandr Akimow|Aleksandra Akimowa]] na następnej nocnej zmianie aby uczestniczyć w przeprowadzanym teście. Po wybuchu udał się na oględziny od zewnątrz zniszczeń budynku elektrowni najpierw z [[Aleksandr Juwczenko|Aleksandrem Juwczenką]], a następnie z [[Anatolij Diatłow|Anatolijem Diatłowem]].
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
{{DEFAULTSORT:Tregub Jurij}}

Plik:Jurij Jurjewicz Tregub i Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.jpg

2023-01-23T19:36:08Z

Bagration: Bagration przeniósł stronę Plik:Jurij Jurjewicz Tregub Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.jpg na Plik:Jurij Jurjewicz Tregub i Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.jpg, bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem

15 kwietnia 1982. BSzCzU-3. Starsi inżynierowie sterowania reaktorem (SIUR): Od lewej: Jurij Jurjewicz Tregub* oraz Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.

Plik:Jurij Jurjewicz Tregub i Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.jpg

2023-01-23T19:35:23Z

Bagration: 15 kwietnia 1982. BSzCzU-3. Starsi inżynierowie sterowania reaktorem (SIUR): Od lewej: Jurij Jurjewicz Tregub* oraz Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.

15 kwietnia 1982. BSzCzU-3. Starsi inżynierowie sterowania reaktorem (SIUR): Od lewej: Jurij Jurjewicz Tregub* oraz Giennadij Wasiljewicz Sałamaszkin.

Wadim Griszczenko

2022-05-20T17:56:08Z

Bagration: Utworzono nową stronę "'''Wadim Wasilowicz Griszczenko ''' (ros. Вадим Васильович Грищенко; ur. 3 grudnia 1945 w Romnym) – zastępca naczelnika II. wydziału reaktora..."

'''Wadim Wasilowicz Griszczenko ''' (ros. Вадим Васильович Грищенко; ur. 3 grudnia 1945 w Romnym) – zastępca naczelnika II. wydziału reaktora Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej.
==Życiorys<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://dovidka.com.ua/user/?code=21517&_x_tr_sch=http&_x_tr_sl=uk&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=pl&_x_tr_pto=wapp|tytuł=Wadim Griszczenko|autor=|data dostępu=2022-05-20|opublikowany=dovidka.com.ua|język=}}</ref>==
Urodził się 3 grudnia 1945 w Romnym w obwodzie sumskim. Absolwent Instytutu Fizyczno-Technicznego Politechniki w Tomsku (1964–70). Po ukończeniu studiów, w kwietniu 1970 otrzymał nakaz pracy w stoczni im. Leninowskiego Komsomołu w Komsomolsku nad Amurem, gdzie objął stanowisko inżyniera-mechanika. Pracę w [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] rozpoczął w kwietniu 1974. Obejmował m. in. stanowiska: zastępca naczelnika zmiany, naczelnik I. i II. wydziału reaktorów, zastępca naczelnego inżyniera ds. eksploatacji II. etapu. Następnie jako naczelny inżynier Państwowego Przedsiębiorstwa "Obiekt Ukrytje"<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=https://snriu.gov.ua/news/rishennya-kolegiyi-derzhatomregulyuvannya-vid-29102020-05|tytuł=Decyzja Zarządu SNRCU z dnia 29.10.2020|autor=|data dostępu=2022-05-20|opublikowany=snriu.gov.ua|język=}}</ref>. Od listopada 1992 do lutego 1995 naczelnik Państwowego Komitetu Bezpieczeństwa Jądrowego i Radiacyjnego Ukrainy. Od lutego 1995 do czerwca 1999 zastępca kierownika Administracji Regulacji Jądrowych Ministerstwa Ochrony Środowiska Ukrainy (Ministerstwo Ochrony Środowiska i Bezpieczeństwa Jądrowego Ukrainy) a od lipca 1999 do marca 2000 jako zastępca szefa administracji. Od 3 stycznia 2001 do 26 lutego 2005 pełnił funkcję Przewodniczącego Państwowego Komitetu Dozoru Jądrowego Ukrainy.

== Prywatnie<ref name=":0" /> ==

=== Rodzina ===
* Małżonka: Elena Władimirowna (ur. 1949)
* Dzieci:
** Aleksander (ur. 1968)
** Elena (ur. 1974)

== Odznaczenia<ref name=":0" /> ==
* Medal „Pamięci 1500-lecia Kijowa”
* Order Przyjaźni Narodów
* Dyplom Rady Najwyższej ZSRR
* Order Księcia Jarosława Mądrego V. klasy (maj 2004)
* Zasłużony Energetyk Ukrainy<ref name=":1" />

==Przypisy==
<references />

Marija Procenko

2022-05-08T13:44:07Z

Bagration: Utworzono nową stronę "'''Marija Władimirowna Procenko''' (ros. Мария Владимировна Проценко; ur. 23 lutego 1946) – naczelny architekt Prypeci w..."

'''Marija Władimirowna Procenko''' (ros. Мария Владимировна Проценко; ur. 23 lutego 1946) – naczelny architekt [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] w latach 1983/4–1986<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://tyzhden.ua/Publication/3758|tytuł=Mati Atomograda|autor=|data dostępu=2022-05-08|opublikowany=tyzhden.ua|język=}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodzona 23 lutego 1946 w Chinach jako Mu Lan<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=https://24tv.ua/ukrayinka_mariya_protsenko_yaka_keruvala_evakuatsiyeyu_chornobilya_n1157873|tytuł=Ukraїnka Marіia Procenko, jaka kieruwała jewakuacієiu Czornobila|autor=Ukrajinka Marija Procenko, jaka keruwała ewakuacijeju Czornobyla|data dostępu=2022-05-08|opublikowany=24tv.ua|język=}}</ref>. Jej matka była z pochodzenia Rosjanką a ojciec Chińczykiem. Po śmierci jej starszych braci na błonicę, ojciec Xu Xiang Shui (nazywany Wołodią) uzależnił się od opium w wyniku czego jej matka wraz z nią przeniosła się do Kazachstańskiej SRR gdzie Marija ukończyła Instytut Dróg i Transportu w Ust-Kamienogorsku. Tam też poznała i poślubiła Wiktora Procenkę (zmarł w 2006), Ukraińca z Połtawy<ref name=":1" />. Pod koniec lat 70. para przeniosła się na Ukrainę, 27 grudnia 1979 osiedlić się w Prypeci<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=kYMZP2vXYqQ&t=713s Wywiad] z Mariją Procenko (od 11:50)</ref>. W wieku 37 lat objęła stanowisko naczelnego architekta miasta. Odpowiadała m. in za przeprojektowanie wnętrza hotelu, Domu Handlowego, basenu, restauracji oraz Księgarni<ref name=":0" />. W 1985 pod jej kierownictwem stworzono perspektywiczny 20-letni plan rozwoju miasta<ref name=":0" />. W 1991 wystąpił u niej paraliż kręgosłupa skutkujący problemami z poruszaniem się.

== Prywatnie ==
Miała syna i trzy lata młodszą od niego córkę<ref name=":0" />.

== Przypisy ==
<references />

Dawki promieniowania

2022-02-24T23:25:43Z

Bagration:

'''Dawka promieniowania''' - miara skutków biologicznych promieniowania jonizującego.

== Jednostka ==
Podstawową jednostką dawki skutecznej, obrazującej narażenie całego ciała jest siwert [Sv]. Jest to jednostka wyrażająca ilość energii promieniowania, pochłonięta przez żywą tkankę w relacji do skutków biologicznych promieniowania. Z uwagi na fakt że jest to duża jednostka, przyjęło się podawać wartości dawek w milisiwertach [mSv] lub w mikrosiwertach [µSv], Najczęściej dawkę odnosi się do jednostki czasu, zwykle 1 godziny. Wtedy moc dawki, wyraża się w milisiwertach na godzinę [mSv/h] lub w mikrosiwertach na godzinę [µSv/h].

=== Przeliczanie jednostek ===
{| class="wikitable"
!R [Rentgen]
!mR [miliRentgen]
!µR [mikroRentgen]
!Sv [Siwert]
!mSv [miliSiwert]
!µSv [mikroSiwert]
|-
|100
|100000
|100000000
|1
|1000
|1000000

|-
|10
|10000
|10000000
|0,1
|100
|100000
|-
|1
|1000
|1000000
|0,01
|10
|10000
|-
|0,1
|100
|100000
|0,001
|1
|1000
|-
|0,01
|10
|10000
|0,0001
|0,1
|100
|-
|0,001
|1
|1000
|0,00001
|0,01
|10
|-
|0,0001
|0,1
|100
|0,000001
|0,001
|1
|-
|0,00001
|0,01
|10
|0,0000001
|0,0001
|0,1
|-
|0,000001
|0,001
|1
|0,00000001
|0,00001
|0,01

|}

== Przykładowe dawki ==
{| class="wikitable"
!'''Dawka'''
!Opis
|-
|0,05 µSv
|Spanie obok innej osoby
|-
|0.10 µSv
|Spożycie banana
|-
|0.11 µSv
|Przebywanie przez rok w promieniu 100 km od elektrowni jądrowej
|-
|0.38 µSv
|Przebywanie przez rok w promieniu 100 km od elektrowni węglowej
|-
|1 µSv
|Używanie monitora CRT przez rok
|-
|1.2 µSv
|Przebywanie przez jeden dzień na obszarze o podwyższonym poziomie promieniowania naturalnego np. Wyżyna Kolorado
|-
|2 µSv
|Prześwietlenie X w jamie ustnej<ref name=":0">[http://ncbj.edu.pl/zasoby/wyklady/ld_podst_fiz_med_nukl-01/med_nukl_05_v4.pdf Dawki stosowane w medycynie nuklearnej] - Narodowe Centrum Badań Jądrowych</ref>
|-
|10 µSv
|Dawka promieniowania naturalnego, jaką przyjmuje przeciętny człowiek podczas jednego dnia
|-
|20 µSv
|Opad promieniotwórczy po próbnych wybuchach jądrowych
|-
|40 µSv
|Lot z Nowego Jorku do Los Angeles
|-
|70 µSv
|Życie w betonowym budynku przez rok,
|-
|80 µSv
|Średnia dawka promieniowania pochłonięta przez osobę przebywającą w odległości 15 km od elektrowni ''Three Mile Island''
podczas wypadku z 28 marca 1979 r
|-
|100 µSv
|Prześwietlenie klatki piersiowej,
|-
|250 µSv
|Roczny dopuszczalny limit emisji promieniotwórczości dla elektrowni atomowej (EPA)
|-
|390 µSv
|Roczna dawka pochodząca z naturalnego potasu w organizmie człowieka
|-
|300 µSv
|Promieniowanie w przestrzeni kosmicznej<ref>[http://koza.if.uj.edu.pl/files/adc90109bb82fd65f2e0cdc45e3882c9/02_dawki_2011.pdf Dawki promieniowania jądrowego], Paweł Moskal, Instytut Fizyki UJ</ref>
|-
|400 µSv
|Mammografia<ref name=":0" />
|-
|1 mSv
|Dopuszczalna bezpieczna roczna dawka promieniowania na jedną osobę (EPA)
|-
|1,9 mSv
|Izotopy występujące w naturze
|-
|2,5 mSv
|Średnia roczna dawka od promieniowania naturalnego dla mieszkańca Polski<ref name=":0" />
|-
|7 mSv
|Tomografia komputerowa (CT) - Klatka piersiowa<ref name=":0" />
|-
|10 mSv
|Tomografia komputerowa (CT) - Brzuch i miednica<ref name=":0" />
|-
|20 mSv
|Dopuszczalna roczna dawka dla pracownika zatrudnionego w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące<ref>''Zasady ochrony radiologicznej;'' opracowanie dr inż. Krzysztofa Pachockiego (Państwowy Zakład Higieny - Instytut Naukowo-Badawczy)</ref>
|-
|50 mSv
|Dopuszczalna roczna dawka promieniowania dla pracownika elektrowni atomowej w Stanach Zjednoczonych
|-
| rowspan="2" |100 mSv
|Roczna dawka promieniowania, która wyraźnie podnosi ryzyko zachorowania na raka
|-
|Dawka graniczna dla pracowników radiologicznych i służb ratowniczych w sytuacjach wyjątkowych,
|-
|250 mSv
|Dawka graniczna dla pracowników radiologicznych i służb ratowniczych podczas operacji ratowania życia w Stanach Zjednoczonych
|-
|400 mSv
|Dawka wywołująca chorobę popromienną (o ile została przyjęta w krótkim czasie)
|-
|420 mSv
|Roczna dawka dla kosmonauty na orbicie
|-
| rowspan="2" |500 mSv
|Dawka graniczna w wyjątkowych sytuacjach dla osób uczestniczących w działaniach interwencyjnych, przy ratowaniu życia ludzkiego,
(dopuszczona przez Polskie prawo na mocy prawa międzynarodowego)
|-
|Zmniejszenie liczby krwinek powodujące obniżenie zdolności obronnych organizmu, powrót do pełnego zdrowia po kilku dniach.
Znaczący wzrost ryzyka zachorowania na raka
|-
|1 Sv
|Choroba popromienna, nudności, zmniejszenie lub całkowity zanik liczby krwinek powodujące obniżenie zdolności obronnych ustroju i
wystąpienie w wyniku tego ciężkich zakażeń, obniżenie lub nawet zanik krzepliwości krwi, niedotlenienie tkanek,

powstanie wylewów i krwawych wybroczyn w narządach i tkankach, stwarzających niebezpieczeństwo dla życia
|-
|2 Sv
|Poważna choroba popromienna, nudności i wymioty, w niektórych przypadkach może skutkować śmiercią,
|-
|4 Sv
|Bardzo poważna choroba popromienna, szansa na przeżycie tylko przy odpowiednim i długotrwałym leczeniu
|-
|5 Sv
|Bardzo poważna choroba popromienna, wysoka śmiertelność
|-
|8 Sv
|Dawka śmiertelna bez względu na sposób leczenia
|-
|30 Sv
|Śmierć po 2-3 tygodniach
|-
|50 Sv
|Przebywanie przez 10 minut w pobliżu rdzenia reaktora w Czarnobylu po jego stopieniu
|-
|100 Sv
|Nagłe wymioty, śpiączka, śmierć w ciągu kilku godzin
|}

== Dawki w czasie awarii na terenie elektrowni ==
Przybliżone poziomy dawek ekspozycyjnych w różnych miejscach na terenie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej krótko po awarii<ref>B. Medwedew (Czerwiec 1989). [http://handle.dtic.mil/100.2/ADA335076 "JPRS Report: Soviet Union Economic Affairs Chernobyl Notebook"]. Novy Mir. </ref>.
{| class="wikitable"
!Lokalizacja
!Dawka (R/h)
|-
|Rdzeń reaktora
|30'000
|-
|Grafitowe elementy izolacji prętów paliwowych
|15'000 – 20'000
|-
|Rumowisko w miejscu pomp cyrkulacyjnych
|10'000
|-
|Szczątki w miejscu elektrolizerów
|5'000 – 15'000
|-
|Woda na poziomie +25
|5'000
|-
|Poziom +0 hala turbin
|500 – 15'000
|-
|Obszar w pobliżu budynku reaktora nr IV
|1'000 – 1'500
|-
|Woda w pomieszczeniu 712
|1'000
|-
|Centrala Sterowania Blokiem nr 4
|3 - 5
|-
|Przepompwonia
|30
|-
|Pobliska baza konstrukcyjna
|10 – 15
|}

<references />

Port przeładunkowy (Prypeć)

2022-02-23T22:04:09Z

Bagration:

'''Port przeładunkowy w Prypeci''' (ros. Pripiatskij riecznoj gruzowoj port) – nieukończony port towarowy położony we wschodniej części [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] nad [[Zalew Janowski|Zalewem Janowskim]].

== Infrastruktura ==
Na terenie portu znajdują się trzy suwnicowe żurawie portowe KPP-10 (12,5) oraz pełno obrotowy żuraw pływający KPL wykorzystywany jako pogłębiarka rzeczna.

== Historia ==
W założenia port miał być wykorzystywany przy dalszej rozbudowie Prypeci (kolejne [[Podział administracyjny Prypeci|mikrodzielnice miasta]]) oraz [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|elektrowni]] (V. i VI. blok energetyczny). Od czerwca 1986 port wykorzystywano do przyjmowania ładunków sypkich (piasek, cement itd.) i innych wielkogabarytowych ładunków (m .in. prefabrykatów) przy budowie obiektu ''[[Sarkofag|Ukrytije № 4]]''. Z uwagi na jego położenie na trasie tzw. północnego śladu został on silnie zanieczyszczony radionuklidem. W późniejszym okresie podejmowano zabiegi dekontaminacji żurawi portowych lecz ostatecznie zostały one porzucone<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://lost.co.ua/ru/reports/3-report/19-pripyat|tytuł=Pripiatskij gruzowoj port|autor=|data dostępu=2022-02-23|opublikowany=lost.co.ua|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20090827001016/http://lost.co.ua:80/ru/reports/3-report/19-pripyat|zarchiwizowano=2009-08-27}}</ref>.

Ze wspomnień byłego [[Likwidatorzy|likwidatora]], Jewgienija Samojłowa:<blockquote>(...) Na wprost po lewej, tuż nad linią krzewów w małym okienku BRDMa, dostrzegłem zarysy wysokich, blisko trzydziestometrowych żurawi portowych – to cel naszej podróży. Nasza kolumna złożona z czterech BRDMów, jednej drabiny pożarniczej oraz dwóch zwykłych wozów strażackich zatrzymała się na piaszczystej platformie tuż przed żurawiami. Mjr. Paszczuk, z dowództwa operacyjnego, tłumaczy cel naszej misji: mamy przygotować teren i sprzęt do przyjmowania ładunków transportowanych drogą rzeczną potrzebnych do budowy konstrukcji ochronnej nad zniszczonym blokiem. Na miejscu znajduje się już ogromny żółty spychacz gąsienicowy „KOMATSU”, oraz stojący w jego cieniu ciągnik „''Biełarus''”. (...) Kilka dni później pierwsza barka z ładunkiem suchego betonu zacumowała przy molo portowym – to taka mieszanka cementu, tłucznia i piasku. (...) Operator żurawia ani chwili nie ociągał się z rozładunkiem. Ale jak tu się nie spieszyć, skoro tło promieniowania przekracza 3 R/h! Kiedy ogromnym ''„wiadrem”'' podniósł on część mieszanki, skierował ramię żurawia wraz z wiszącym na nim ładunkiem w stronę lądu i bez chwili namysłu po prostu zrzucił ją z wysokości 10-15 metrów. W tym momencie silny, porywisty, wiatr znad zatoki rozwiał cementowy pył, cięższe kruszywo spadło na ziemię, a wszystko łącznie ze mną wokół poszarzało, jak w cementowni<ref name=":0" />. </blockquote>

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Prypeć]]

Port przeładunkowy (Prypeć)

2022-02-23T21:57:08Z

Bagration: Poszerzono hasło o cytat ze wspomnień Jewgienija Samojłowa.

'''Port przeładunkowy w Prypeci''' (ros. Pripiatskij riecznoj gruzowoj port) – nieukończony port towarowy położony we wschodniej części [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] nad [[Zalew Janowski|Zalewem Janowskim]].

== Infrastruktura ==
Na terenie portu znajdują się trzy suwnicowe żurawie portowe KPP-10 (12,5) oraz żuraw pływający.

== Historia ==
W założenia port miał być wykorzystywany przy dalszej rozbudowie Prypeci (kolejne [[Podział administracyjny Prypeci|mikrodzielnice miasta]]) oraz [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|elektrowni]] (V. i VI. blok energetyczny). Po [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadku]] na przełomie maja i czerwca 1986 port wykorzystywano do przyjmowania ładunków sypkich (piasek, cement itd.) i innych wielkogabarytowych ładunków (m .in. prefabrykatów) przy budowie obiektu ''[[Sarkofag|Ukrytije № 4]]''. Z uwagi na jego położenie na trasie tzw. północnego śladu został on silnie zanieczyszczony radionuklidem. W późniejszym okresie podejmowano zabiegi dekontaminacji żurawi portowych lecz ostatecznie zostały one porzucone<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://lost.co.ua/ru/reports/3-report/19-pripyat|tytuł=Pripiatskij gruzowoj port|autor=|data dostępu=2022-02-23|opublikowany=lost.co.ua|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20090827001016/http://lost.co.ua:80/ru/reports/3-report/19-pripyat|zarchiwizowano=2009-08-27}}</ref>.

Ze wspomnień byłego [[Likwidatorzy|likwidatora]], Jewgienija Samojłowa:<blockquote>(...) Na wprost po lewej, tuż nad linią krzewów w małym okienku BRDMa, dostrzegłem zarysy wysokich, blisko trzydziestometrowych żurawi portowych – to cel naszej podróży. Nasza kolumna złożona z czterech BRDMów, jednej drabiny pożarniczej oraz dwóch zwykłych wozów strażackich zatrzymała się na piaszczystej platformie tuż przed żurawiami. Mjr. Paszczuk, z dowództwa operacyjnego, tłumaczy cel naszej misji: mamy przygotować teren i sprzęt do przyjmowania ładunków transportowanych drogą rzeczną potrzebnych do budowy konstrukcji ochronnej nad zniszczonym blokiem. Na miejscu znajduje się już ogromny żółty spychacz gąsienicowy „KOMATSU”, oraz stojący w jego cieniu ciągnik „''Biełarus''”. (...) Kilka dni później pierwsza barka z ładunkiem suchego betonu zacumowała przy molo portowym – to taka mieszanka cementu, tłucznia i piasku. (...) Operator żurawia ani chwili nie ociągał się z rozładunkiem. Ale jak tu się nie spieszyć, skoro tło promieniowania przekracza 3 R/h! Kiedy ogromnym ''„wiadrem”'' podniósł on część mieszanki, skierował ramię żurawia wraz z wiszącym na nim ładunkiem w stronę lądu i bez chwili namysłu po prostu zrzucił ją z wysokości 10-15 metrów. W tym momencie silny, porywisty, wiatr znad zatoki rozwiał cementowy pył, cięższe kruszywo spadło na ziemię, a wszystko łącznie ze mną wokół poszarzało, jak w cementowni<ref name=":0" />. </blockquote>

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Prypeć]]

Port przeładunkowy (Prypeć)

2022-02-23T20:43:34Z

Bagration: Bagration przeniósł stronę Port przeładunkowy w Prypeci na Port przeładunkowy (Prypeć), bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem

'''Port towarowy w Prypeci''' - nieukończony port towarowy nad Zalewem Janowskim w Prypeci.

== Infrastruktura ==
Na terenie portu znajdują się trzy suwnicowe żurawie portowe KPP-10 (12,5) oraz żuraw pływający.

== Historia ==
W założenia port miał służyć przy budowie miasta Prypeć oraz elektrowni. Po awarii w pobliskiej elektrowni jądrowej port wykorzystywano do przyjmowania ładunków sypkich (piasek) i innych wielkogabarytowych ładunków przy budowie sarkofagu. Z uwagi na ich położenie na trasie tzw. północnego śladu zostały one silnie skażone. W późniejszych okresie podejmowano zabiegi ich oczyszczenia lecz ostatecznie maszyny porzucono<ref>{{Cytuj stronę|url=http://lost.co.ua/ru/reports/3-report/19-pripyat|tytuł=Припятский грузовой порт|autor=|data dostępu=|opublikowany=lost.co.ua|język=}}</ref>.

== Przypisy ==
<references />

Izumrudnoje (ośrodek wypoczynkowy)

2022-02-12T21:54:00Z

Bagration:

'''Ośrodek wypoczynkowy''' (ros. База отдыха) '''„Izumrudnoje”''' (pol. „Szmaragdowy”) – ośrodek wypoczynkowy położony w sąsiedztwie wsi [[Lelew]] stanowiący zaplecze rekreacyjno-wypoczynkowe dla mieszkańców pobliskich miejscowości.

== Opis ==
Ośrodek składał się z kilkudziesięciu drewnianych domków letniskowych położonych w sosnowym lesie, na terenie podmokłym w pobliżu potoku Glinnica. Domki były ozdobione namalowanymi na ich fasadach postaciami z radzieckich bajek i kreskówek. Na przykład '''„'''Lew i żółw'''”''' z popularnej piosenki dla dzieci '''„'''Jestem na słońcu'''”''', '''„'''Wilk i zając'''”''', '''„'''Kot Leopold'''”''', '''„'''Wróżkowe gnomy'''”''' itd<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chernobyladventure.com/blog-selo-lelev|tytuł=Cело Лелёв|autor=|data dostępu=2019-05-19|opublikowany=chernobyladventure.com|język=}}</ref>. Oprócz domków na terenie ośrodka znajdował się też mały sklepik, w którym można się było zaopatrzyć w podstawowe produkty oraz świetlica<ref>{{Cytuj stronę|url=http://marciak.pl/osrodek-wypoczynkowy-szmaragdowy/|tytuł=Ośrodek wypoczynkowy „Szmaragdowy”|autor=Sebastian Marciak|data dostępu=2017-07-08|opublikowany=marciak.pl|język=}}</ref>. Najprawdopodobniej ośrodek został wybudowany w celu zapewnienia zaplecza rekreacyjno-wypoczynkowego dla mieszkańców (głównie dzieci) z miast [[Prypeć (miasto)|Prypeć]] i [[Czarnobyl]] oraz o czym świadczy jego lokalizacja dla mieszkańców pobliskiego miasteczka garnizonowego [[Czarnobyl-2]]. Cały kompleks spłonął w pożarze, który wybuchł 4 kwietnia 2020 roku.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://wiadomosci.radiozet.pl/Swiat/Pozar-w-Czarnobylu.-Plonie-20-hektarow-lasu-w-zamknietej-strefie|tytuł=Pożar w Czarnobylu. Płonie 20 hektarów lasu w zamkniętej strefie|autor=Dominik Gołdyn|data dostępu=2020-04-04|opublikowany=wiadomosci.radiozet.pl|język=}}</ref>

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Strefa 10 km]]

Izumrudnoje (ośrodek wypoczynkowy)

2022-02-12T21:53:22Z

Bagration: Bagration przeniósł stronę Izumrudnoje na Izumrudnoje (ośrodek wypoczynkowy), bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem

'''Ośrodek wypoczynkowy''' (ros. База отдыха) '''„Izumrudnoje”''' '''(pol. „Szmaragdowy”)''' – ośrodek wypoczynkowy położony w sąsiedztwie wsi [[Lelew]] stanowiący zaplecze rekreacyjno-wypoczynkowe dla mieszkańców pobliskich miejscowości.

== Opis ==
Ośrodek składał się z kilkudziesięciu drewnianych domków letniskowych położonych w sosnowym lesie, na terenie podmokłym w pobliżu potoku Glinnica. Domki były ozdobione namalowanymi na ich fasadach postaciami z radzieckich bajek i kreskówek. Na przykład '''„'''Lew i żółw'''”''' z popularnej piosenki dla dzieci '''„'''Jestem na słońcu'''”''', '''„'''Wilk i zając'''”''', '''„'''Kot Leopold'''”''', '''„'''Wróżkowe gnomy'''”''' itd<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chernobyladventure.com/blog-selo-lelev|tytuł=Cело Лелёв|autor=|data dostępu=2019-05-19|opublikowany=chernobyladventure.com|język=}}</ref>. Oprócz domków na terenie ośrodka znajdował się też mały sklepik, w którym można się było zaopatrzyć w podstawowe produkty oraz świetlica<ref>{{Cytuj stronę|url=http://marciak.pl/osrodek-wypoczynkowy-szmaragdowy/|tytuł=Ośrodek wypoczynkowy „Szmaragdowy”|autor=Sebastian Marciak|data dostępu=2017-07-08|opublikowany=marciak.pl|język=}}</ref>. Najprawdopodobniej ośrodek został wybudowany w celu zapewnienia zaplecza rekreacyjno-wypoczynkowego dla mieszkańców (głównie dzieci) z miast [[Prypeć (miasto)|Prypeć]] i [[Czarnobyl]] oraz o czym świadczy jego lokalizacja dla mieszkańców pobliskiego miasteczka garnizonowego [[Czarnobyl-2]]. Cały kompleks spłonął w pożarze, który wybuchł 4 kwietnia 2020 roku.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://wiadomosci.radiozet.pl/Swiat/Pozar-w-Czarnobylu.-Plonie-20-hektarow-lasu-w-zamknietej-strefie|tytuł=Pożar w Czarnobylu. Płonie 20 hektarów lasu w zamkniętej strefie|autor=Dominik Gołdyn|data dostępu=2020-04-04|opublikowany=wiadomosci.radiozet.pl|język=}}</ref>

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Strefa 10 km]]

Izumrudnoje (ośrodek wypoczynkowy)

2022-02-12T21:52:56Z

Bagration:

Skazocznyj (obóz pionierski)

2022-02-12T21:47:18Z

Bagration: Utworzono nową stronę "Obóz w 1985 roku. Basen. '''Obóz pionierski''' (ros. Bywszyj pionierłagier) '''„Sk..."

[[Plik:Skazocznyj.png|mały|318x318px|Obóz w 1985 roku.]]
[[Plik:Skazocznyj-1.jpg|mały|280x280px|Basen.]]
'''Obóz pionierski''' (ros. Bywszyj pionierłagier) '''„Skazocznyj”''' (pol. „Bajkowy”) – były ośrodek wypoczynkowy Wszechzwiązkowej Organizacji Pionierskiej imienia W. I. Lenina na terenie wsi [[Iłownica]] nad rzeką Uż (Uszą)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://marciak.pl/oboz-pionierski-bajkowy/|tytuł=Obóz pionierski „Skazocznyj” (Bajkowy)|autor=Sebastian Marciak|data dostępu=2022-02-12|opublikowany=marciak.pl|język=}}</ref>.

== Opis ==
Ośrodek przeznaczony był dla dzieci należących do organizacji Pionierów<ref>Od lat 40. XX wieku przynależność do organizacji stała się praktycznie obowiązkowa dla wszystkich dzieci w wieku 9–14 lat.</ref>. Na jego terenie znajdowało się kilka budynków kwaterunkowych (każdy z własnym balkonem), stołówka, estrada do występów rozrywkowych, basen, boiska do koszykówki, siatkówki, piłki nożnej, drewniana sauna oraz pole namiotowe wraz z miejscami wyznaczonymi na ognisko. Przewidziany był dla 640 dzieci<ref name=":0">{{Cytuj książkę|nazwisko=Karpan|imię=Nikołaj|autor link=Nikołaj Karpan|tytuł=O czernobylskoj awarii|rok=|wydawca=|miejsce=|strony=407|rozdział=Nużna li prawda ob awarii|adres rozdziału=http://accidont.ru/memo/Karpan_06.html|isbn=}}</ref>. Od 30 kwietnia 1986 obóz był wykorzystywany jako miejsce tymczasowego zakwaterowania personelu operacyjnego [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|elektrowni]] oraz [[Likwidatorzy|likwidatorów]]. <blockquote>(...) 26 kwietnia postawiono przed nami zadanie przygotowania [[Prypeć (miasto)|miasta]] do ewakuacji zaplanowanej na godzinę 18 dnia następnego. Zebrałem więc naczelników wydziałów oraz pozostałego kierownictwa i wydałem polecenie sporządzenia listy osób, które pomimo ewakuacji pozostają na terenie elektrowni. Pozostali mieli ją opuścić, a wieczorem wraz z rodzinami miasto. Zdecydowaliśmy, że cały personel operacyjny i część pracowników głównych pionów pozostanie na miejscu. Niestety, po potężnym pożarze, który wybuchł wieczorem, prawie dzień po wypadku i trwał prawie całą noc, sytuacja dozymetryczna w mieście rano 27 kwietnia gwałtownie się pogorszyła. Z tego powodu wszystkie prace przygotowawcze do ewakuacji zostały przyspieszone a ona sama rozpoczęła się o godzinie 14, a nie, jak pierwotnie planowano o 18. Personel kontynuujący pracę w elektrowni postanowiliśmy zakwaterować na terenie obozu pionierskiego „Skazocznyj” który należał do zakładu. Należy zauważyć, że obóz przewidziany był dla 640 dzieci, a my musieliśmy umieścić w nim 1200 dorosłych, z czego 941 osób było etatowymi pracownikami elektrowni. Reszta to pracownicy [[MSCz-126]], [[Baza ORS|ORSa]], ochrony wewnętrznej oraz pracownicy służb pomocniczych, bez których nie można się było obejść<ref name=":0" />.</blockquote>

== Przypisy ==
<references />

Plik:Skazocznyj-1.jpg

2022-02-12T21:44:42Z

Bagration:

Plik:Skazocznyj.png

2022-02-12T21:33:30Z

Bagration:

Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej

2022-02-12T20:18:07Z

Bagration:

{{Ambox|type = notice|tekst = Ten artykuł jest dopiero zalążkiem większego hasła. Pomóż go rozbudować.}}'''Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej''' – lista osób zatrudnionych w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na dzień 26 kwietnia 1986.

=== Dyrektor ===
* [[Wiktor Briuchanow]] (1978 – 07.1986)

=== Naczelny inżynier ===
* [[Nikołaj Fomin]] (1983 – 05.1986)
'''Zastępcy:'''
* Ds. eksploatacji I. etapu (ZGIS-1): [[Anatolij Sitnikow]] (08.1985 – 05.1986)

* Ds. eksploatacji II. etapu (ZGIS-2): [[Anatolij Diatłow]] (1983 – 1986)
* Ds. nauki i bezpieczeństwa jądrowego: [[Nikołaj Karpan]]

=== II. wydział reaktora (RC-2) ===
* '''Naczelnik:''' [[Aleksandr Kowalenko]] (10.1985 – 1986), [[Władimir Szkurko]] (zastępca)
* '''Naczelnik zmiany:''' [[Walerij Pierewaczenko]]
* '''SIUR:'''
** [[Aleksandr Kudriawcew]] (11.1985 – 1986)
** [[Aleksiej Breus]],
** [[Leonid Toptunow]],
** [[Wiktor Proskuriakow]]
* '''SIUB:''' [[Boris Stolarczuk]]
* '''Operatorzy:'''
** [[Aleksandr Juwczenko]]
** [[Anatolij Kurguz]]
** [[Wiktor Diegtiarienko]]
** [[Walerij Chodemczuk]]
** [[Gienadij Rusanowski]]

=== II. wydział turbin (TC-2) ===
* '''Naczelnik:''' Ł.A. Choronżuk
* '''Naczelnik zmiany:''' [[Gierman Busygin]], [[Igor Kirszenbaum]] (zastępca), [[Razim Dawletbajew]] (zastępca)
* [[Aleksandr Nowik]]
* [[Jurij Korniejew]]
* [[Jurij Wierszinin]]
* [[Konstantin Pierczuk]]
* [[Wiaczesław Brażnik]]

=== II. wydział elektryczny (EC-2) ===
* '''Naczelnik:''' [[Andriej Zinienko]] (1984 – 2000)
* '''Zastępca:''' W. I. Mietielew, [[Aleksandr Leleczenko]] (1980 – 1986)
* '''Naczelnik zmiany:''' [[Aleksandr Orlenko]]
* '''Elektrycy:'''
** [[Anatolij Baranow]]
** [[Anatolij Szapowałow]]
** [[Jurij Konował|Jurij Konował']]
** [[Wiktor Łopatiuk]]

=== Wydział produkcyjno-techniczny (PTO) ===
* Naczelnik: A. D. Gallerman

=== Wydział automatyki cieplnej i pomiarów (CTAI) ===
* Naczelnik: Je. A. Borodawka

=== I. wydział reaktora (RC-1) ===
* Naczelnik zmiany: [[Władimir Czugunow]], [[Wiaczesław Orłow]] (zastępca)
* [[Aleksandr Niechajew]]

=== Wydział rozruchowy ===
* Naczelnik: [[Petro Pałamarczuk]] (zastępca)

Nikołaj Karpan

2022-02-12T20:10:08Z

Bagration:

'''Nikołaj Wasiljewicz Karpan''' (ros. Николай Васильевич Карпан; ur. 20 listopada 1946, zm. 2 września 2016) – inżynier-fizyk, w kwietniu 1986 zastępca naczelnego inżyniera [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowych]] ([[Skrótowce|ZGIS]]) ds. nauki i bezpieczeństwa jądrowego<ref name=":0" /><ref name=":2" />

== Życiorys ==
Od 1969 związany z przemysłem jądrowym. Pracował również na wojskowych obiektach jądrowych zlokalizowanych na Syberii. W latach 1979-89 etatowy pracownik Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej m. in na stanowiskach starszego inżyniera, zastępca naczelnika laboratorium fizyki jądrowej<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/gsp-chernobylskaya-aes/152-kniga-pamyati/10-kniga-pamyati-k/3949-karpan-nikolaj-vasilevich|tytuł=Карпан Николай Васильевич|autor=|data dostępu=2020-08-17|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=ru}}</ref>. W kwietniu 1986 pełnił funkcję zastępca naczelnego inżyniera elektrowni ([[Skrótowce|ZGIS]]) ds. nauki i bezpieczeństwa jądrowego<ref name=":0" /><ref name=":2">''[http://www.rri.kyoto-u.ac.jp/NSRG/en/Karpan2008English.pdf First days of the Chernobyl accident. Private experience]''. Nikołaj Karpan</ref>, w momencie [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadku]] przebywał w Moskwie na delegacji służbowej. Od 26 kwietnia aktywnie uczestniczył w usuwaniu jego skutków jako jeden z ekspertów [[Komisja Rządowa|Komisji Rządowej]]. Od 1989 zastępca dyrektora centrum naukowo-technicznego w [[Gosatomeniergonadzor|Gosatomeniergonadzor ZSRR]], następnie dyrektor kijowskiego oddziału. Od 1990 szef sekcji Komisji ds. Katastrofy Czarnobylskiej, Rady Najwyższej Ukrainy. Od 1993 wiceprezese Ukraińskiej Spółki Paliwowo-Energetycznej.

== Publikacje ==
* Czernobyl. ''Miest mirnogo atoma (Чернобыль. Месть мирного атома) [Czarnobyl - zemsta pokojowego atomu] 2005''<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://accidont.ru/memo/Karpan_01.html|tytuł=О чернобыльской аварии ( Н.В.Карпан)|autor=|data dostępu=2019-02-06|opublikowany=accidont.ru|język=}}</ref>''.''
* Ot Czernobyla do Fukusimy ''(От Чернобыля до Фукусимы) [Od Czarnobyla do Fukuszimy]''<ref name=":1" />

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
{{DEFAULTSORT:Karpan Nikołaj}}

PMK-169

2022-02-10T22:38:40Z

Bagration: Utworzono nową stronę "mały Schemat NPKM-169 '''NPMK-169''' (ros. ПМК-169), '''Nowoszepieliczańska''' '''Ruchoma Kolumna Zmechan..."

[[Plik:NPKM-169.jpg|mały]]
[[Plik:Schemat NPKM-169.jpg|mały|Schemat NPKM-169]]

'''NPMK-169''' (ros. ПМК-169), '''Nowoszepieliczańska''' '''Ruchoma Kolumna Zmechanizowana nr 169''' (ros. Nowoszepieliczskaja Pieriedwiżnaja Miechanizirowannaja Kołonna no 169) – oddział terenowy organizacji Kijewwodstroj funkcjonująca w strukturach Ministerstwa Melioracji i Zasobów Wodnych Ukraińskiej SRR.

== Historia ==
NPMK-169 powstała w końcu lat 60. XX wieku na terenie wsi [[Nowe Szepielicze]]. Większość pracowników stanowili członkowie Komsomołu. Głównym celem organizacji było osuszanie bagien, rekultywacja gruntów, konserwacja i budowa zbiorników wodnych, odwodnienie pól (układanie rur ceramicznych, budowa studni odwadniających itp.). Oprócz bazy produkcyjnej wybudowano ulicę jednokierunkową oraz 20 domków w tym trzy dwupiętrowe budynki mieszkalne, sklep oraz przedszkole. Mieszkańcy zostali ewakuowani dopiero 3 maja 1986.

Plik:Schemat NPKM-169.jpg

2022-02-10T22:28:45Z

Bagration:

Plik:NPKM-169.jpg

2022-02-10T22:20:18Z

Bagration:

Boris Rogożkin

2022-01-17T23:25:44Z

Bagration:

{{Biogram Infobox
|grafika = Boris Rogożkin.png
|opis grafiki =
|imię i nazwisko org = Boris Wasiliewicz Rogożkin
|stanowisko = Naczelnik V zmiany roboczej elektrowni
|imię i nazwisko = Boris Wasiliewicz Rogożkin
|data urodzenia = 7 sierpnia 1934
|miejsce urodzenia =Gorki
|data śmierci = 10 maja 2005 († 70 l.)
|miejsce śmierci = Bolszaja Jelnia
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku = Cmentarz wsi Bolszaja Jelnia
|narodowość =
|tytuł zawodowy =
|tytuł naukowy =
|edukacja =Moskiewski Instytut Inżynieryjno-Techniczny
|edukacja okres =
|pracodawca = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa
|pracodawca okres = 19.09.1974 – 29.07.1987
|wydział =
|w momencie wypadku =
|odznaczenia =
}}
[[Plik:Grób Borisa Rogożkina.jpg|mały|318x318px|Grób Borisa Rogożkina we wsi Bolszaja Jelnia.]]
'''Boris Wasiliewicz Rogożkin''' (Борис Васильевич Рогожкин; ur. 7 sierpnia 1934 w Gorki, zm. 10 maja 2005) – naczelnik V. zmiany roboczej Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (0:00 - 8:00) 26 kwietnia 1986 roku<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/kniga-pamyati/158-kniga-pamyati-r/2477-rogozhkin-boris-vasilevich|tytuł=Рогожкин Борис Васильевич|autor=|data dostępu=2019-08-06|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodził się 7 sierpnia 1934 w Gorki (obecnie Niżny Nowogród). Po ukończeniu VII klas szkoły podstawowej rozpoczął naukę w Gorskim Technikum Radiowym. Po jej ukończeniu otrzymał nakaz pracy w Czelabińsku-40 w zakładach chemicznych „Majak”. W 1957 brał czynny udział w usuwaniu skutków katastrofy kysztymskiej. Po 10 latach pracy ukończył Moskiewski Instytut Inżynieryjno-Techniczny po czym został oddelegowany do Krasnojarska-26, gdzie spędził 11 lat. Następnie przeniósł się do sektora energetycznego<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/rogozhkin_b_v/0-3234|tytuł=Рогожкин Б.В.|autor=|data dostępu=2019-06-08|opublikowany=niznov-nekropol.ucoz.ru|język=}}</ref>. Pracę w [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] rozpoczął 19 września 1974<ref name=":0" />. Brał aktywny udział przy rozruchu trzech kolejnych bloków energetycznych (II, III, IV). 26 kwietnia 1986 pełnił obowiązki naczelnika V. zmiany roboczej elektrowni. Po wypadku usunięty z zajmowanych stanowisk. Mimo ciążących na nim zarzutów o niedopełnienie obowiązków oraz naruszenie procedur bezpieczeństwa ze względu na duże doświadczenie oraz osobistą prośbę zezwolono mu na kontynuowanie pracy w elektrowni oraz przy usuwaniu skutków wypadku<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Greenwald|imię=John|tytuł=Judgment at Chernobyl. Six defendants go on trial for causing a nuclear catastrophe|url=https://web.archive.org/web/20090402150411/http://www.time.com/time/daily/chernobyl/870720.court.html|czasopismo=New York Times|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1987-07-20|wydawca=The New York Times Company|miejsce=Nowy Jork|issn=}}</ref>. W [[Proces Czarnobylski|Procesie Czarnobylskim]] został skazany za rażące naruszenia przepisów bezpieczeństwa na pięć lat kolonii karnej oraz za zaniedbania i nierzetelne wykonywanie obowiązków na zajmowanym stanowisku na dodatkowe dwa lata<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Reuters|imię=|tytuł=Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp|url=https://www.nytimes.com/1987/07/30/world/chernobyl-officials-are-sentenced-to-labor-camp.html?pagewanted=1|czasopismo=The New York Times|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1987-07-30|wydawca=The New York Times Company|miejsce=Nowy Jork|issn=}}</ref>. Zgodnie z obowiązującym w ZSRR ustawodawstwem, które nie uznaje sumowania wyroków, łączna kara, na którą został skazany wyniosła 5 lat. Nie przyznał się do zarzucanych mu czynów. W 1990 warunkowo zwolniony z odbywania kary. Do 1994 pracował w NPO "Prypeć"<ref>NPO "Prypeć" (ros. научно-производственное объединение) - Kombinat Badawczo-Produkcyjny.</ref>, aby wyeliminować konsekwencje katastrofy. W latach 1995–96 pracował w centrum naukowo-technicznym Akademii Nauk, po czym przeszedł na emeryturę z powodu II. grupy niepełnosprawności. Zmarł 10 maja 2005 w wieku 70 lat. Został pochowany we wsi Bolszaja Jelnia w rejonie Kstowskim w obwodzie niżnonowogrodzkim<ref name=":1" />.
==Prywatnie==
W [[Prypeć|Prypeci]] mieszkał przy ul. Łesi Ukrainki 34 m. 91<ref>Książka telefoniczna miasta Prypeć z 1982 roku.</ref>.
== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1934]]
[[Kategoria:Zmarli w 2005]]
[[Kategoria:Skazani w Procesie Czarnobylskim]]
{{DEFAULTSORT:Rogożkin Boris}}

Andriej Zinienko

2022-01-17T23:09:16Z

Bagration:

'''Andriej Trofimowicz Zinienko''' (ros. Андрей Трофимович Зиненко; zm. 2021) – naczelnik wydziału elektrycznego (EC) [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]].

== Życiorys ==
W latach 1984–2000 pełnił funkcję naczelnika wydziału elektrycznego. Do 2012 pracował na stanowisku inżyniera zespołu zarządzającego projektem „''Płan osuszczestwlenija mieroprijatij na objektie «Ukrytije»''” („''Plan realizacji działań na obiekcie [[Sarkofag|Ukrytje]]''”)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://slavutich.cn.ua/news/foto_i_video/13086-nachalnik-ec-chaes-at-zinenko-pro-26-aprelja.html|tytuł=Naczalnik EC CZAES A.T. Zinienko pro 26 apriela|autor=|data dostępu=2021-11-11|opublikowany=slavutich.cn.ua|język=}}</ref>.

== Prywatnie ==
W [[Prypeć|Prypeci]] mieszkał przy ul. I. Kurczatowa 3 m. 2<ref>Książka telefoniczna miasta Prypeć z 1982 roku.</ref>.

== Odznaczenia<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/102-about|tytuł=Odznaczenia dla A. Zinienko|autor=|data dostępu=2021-11-11|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref> ==
* „Zasłużony Energetyk Ukrainy” (1996, Ukraina)
* Order „Za zasługi” III. stopnia (2001, Ukraina)
* Order „Znak Honoru” (2009, Rosja)
* Order „Za zasługi” II. stopnia (2019, Ukraina)
* Honorowy obywatel [[Sławutycz|Sławutycza]]

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Wydział elektryczny]]
{{DEFAULTSORT:Zinienko Andriej}}

Wiktor Diegtiarienko

2022-01-17T22:57:38Z

Bagration: Znaczące poszerzenie zawartości hasła

{{Infobox
|name = Wiktor Diegtiarienko
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff
|subheaderstyle =
|above = Wiktor Diegtiarienko
|subheader = Wiktor Michajłowicz Diegtiarienko
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Wiktor Diegtiarienko.jpg]]
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data3 = Operator GCN
|header4 = Informacje biograficzne
| label5 = Imię i nazwisko
| data5 = Wiktor Diegtiarienko
| label6 = Data i miejsce urodzenia
| data6 = 10 sierpnia 1954 Riazań
| label7 = Data i miejsce śmierci
| data7 = 19 maja 1986 († 31 l.) Moskwa
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 = Zespół Ostrej Choroby Popromiennej IV. stopnia
| label9 = Miejsce spoczynku
| data9 =
| label10 = Tytuł zawodowy
| data10 = Inżynier
| label11 = Edukacja
| data11 =
|header13 = Kariera zawodowa
| label14 = Pracodawca
| data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
| label15 = Okres
| data15 = 13.08.1982 – 19.05.1986
| label16 = Wydział
| data16 = II. wydział reaktorów (RC-2)
| label17 = W momencie awarii
| data17 = Południowa hala GCN
}}'''Wiktor Michajłowicz Diegtiarienko''' (ros. Виктор Михайлович Дегтяренко; ur. 10 sierpnia 1954 w Riazaniu, zm. 19 maja 1986 w Moskwie) – inżynier-mechanik<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/kniga-pamyati/147-05-kniga-pamyati-d|tytuł=Wiktor Michajłowicz Diegtiarienko|autor=|data dostępu=2021-01-17|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=ru}}</ref>, operator głównych pomp cyrkulacyjnych ([[Skrótowce|GCN]]) II. wydziału reaktorów ([[Skrótowce|RC-2]]) [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]].

== Życiorys ==
Urodził się 10 sierpnia 1954 w Riazaniu. Pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej rozpoczął w 13 sierpnia 1982<ref name=":0" /> na stanowisku elektromontera na wydziale ochrony pracy. W październiku 1984 objął stanowisko operatora głównych pomp cyrkulacyjnych na II. wydziale reaktorów<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/about/labour-glory-ru/geroi-likvidatory|tytuł=Gieroi-likwidatory|autor=|data dostępu=2022-01-16|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=ru}}</ref>.

=== 26 kwietnia 1986 ===
W momencie wypadku znajdował się na terenie południowej hali pomp cyrkulacyjnych ([[Skrótowce|GCN]]). W konsekwencji wybuchu doznał szeregu oparzeń termicznych i popromiennych. Krótko po eksplozji odnaleziony przez [[Aleksandr Juwczenko|Aleksandra Juwczenkę]] który tak relacjonuje to zdarzenie: <blockquote>''(...) To był mój operator, Wiktor Diegtiarenko, poznałem go tylko po głosie, bo miał spaloną twarz. Cały był we krwi. (...) Wiktor był nadal w szoku ale powiedział mi że w chwili eksplozji był blisko pomp razem z [[Gienadij Rusanowski|Rusanowskim]] drugim operatorem pomp i że on tam pozostał i trzeba mu pomóc''<ref>Relacja [[Aleksandr Juwczenko|Aleksandra Juwczenki]] dla filmu [[Godzina Zero: Katastrofa w Czarnobylu|''Zero Hour: Disaster at Chernobyl'']] (reż. Renny Bartlett, 2004)
</ref>.</blockquote>

=== Śmierć ===
Od 26 kwietnia hospitalizowany na oddziale klinicznym Instytutu Biofizyki w Moskwie. Przyjął dawkę szacowaną na 600 rem<ref>{{Cytuj stronę|url=http://memory.chornobylmuseum.kiev.ua/|tytuł=Wiktor Michajłowicz Diegtiarienko w rejestrze Muzeum Czarnobylskiego w Kijowie|autor=|data dostępu=2021-01-17|opublikowany=memory.chornobylmuseum.kiev.ua|język=uk}}</ref>. Zmarł 19 maja 1986 w wieku 31 lat w wyniku Zespołu Ostrej Choroby Popromiennej IV. stopnia. Został pochowany na [[Cmentarz Mitiński|cmentarzu Mitińskim]] w Moskwie.

== Prywatnie ==
Pozostawił żonę Tatianę Dmitrijewnę oraz dwoje dzieci: Węrę (ur. 1982) oraz Ilję (ur. 1985)<ref>[https://pripyat-city.ru/wp-content/uploads/2010/11/spiski.pdf Spis] ofiar śmiertelnych awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej sporządzonych przez KGB.</ref>.

== Odznaczenia<ref name=":1" /> ==
* Order „Znak Honoru” (ZSRR, 1986)
* Order „Za Odwagę” III klasy (Ukraina, 2008)<ref>[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1156/2008#Text Dekret] Prezydenta Ukrainy nr 1156/2008 z 12 grudnia 2008 r.</ref>

== Przypisy ==
<references />

{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}

Walerij Chodemczuk

2022-01-16T21:12:34Z

Bagration:

{{Biogram Infobox
|grafika = Plik:Walerij Chodemczuk.jpg
|opis grafiki =
|imię i nazwisko org = Walerij Ilicz Chodemczuk
|stanowisko = Starszy operator GCN
|imię i nazwisko = Walerij Ilicz Chodemczuk
|data urodzenia = 24 marca 1951
|miejsce urodzenia = Krapiwnia
|data śmierci = 26 kwietnia 1986 († 35 l.)
|miejsce śmierci = Prypeć (Czarnobylska Elektrownia Jądrowa)
|przyczyna śmierci = Obrażenia wewnętrzne
|miejsce spoczynku = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa. [[Cmentarz Mitiński]] (grób symboliczny)
|narodowość = ukraińska
|tytuł zawodowy =
|tytuł naukowy =
|edukacja =
|edukacja okres =
|pracodawca = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa
|pracodawca okres = 04.09.1973 – 26.04.1986
|wydział = II. wydział reaktora (RC-2)
|w momencie wypadku =
|odznaczenia =
}}
[[Plik:Matka Walerija Chodemczuka.jpg|mały|240px|Anna Isakowna Chodemczuk, matka Walerija]]
'''Walerij Ilicz Chodemczuk''' (ros. Валерий Ильич Ходемчук; ur. 24 marca 1951 we wsi Krapiwnia, zm. 26 kwietnia 1986 w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]<ref>Walerij Chodemczuk poniósł śmierć na terenie elektrowni która administracyjnie podlegała miastu Prypeć.</ref>) – starszy operator głównych pomp cyrkulacyjnych na II. wydziale reaktorów ([[Skrótowce|RC-2]]) [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]. Pierwsza [[Ofiary śmiertelne katastrofy w Czarnobylu|ofiara]] śmiertelna [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadku, 26 kwietnia 1986 roku]].

== Życiorys ==
Urodzony 24 marca 1951 we wsi Krapiwnia w rejonie iwankowskim w Ukraińskiej SRR<ref name=":2">{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/about/labour-glory-ru/geroi-likvidatory|tytuł=Geroi – likwidatory|autor=|data dostępu=2021-02-06|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=ru}}</ref>. Gdy miał półtora roku zmarł jego ojciec, od tego momentu wychowywała go matka wraz z pozostałą trójką rodzeństwa. Ukończył Malińskie Technikum Leśne. Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej powrócił do rodzinnej wsi. Tydzień po przyjeździe został skierowany przez Komsomoł do pracy przy budowie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej gdzie od 4 września 1973 został zatrudniony. W początkowym okresie na stanowiskach operatora kotła, starszego operatora kotła na wydziale cielnym i komunikacji podziemnej, operator VI. grupy. 2 marca 1978 objął stanowisko starszego operatora na I. wydziale reaktorów (RC-1). Od kwietnia 1982 został przniesiony na stanowisko starszego operatora VII. grupy [[Skrótowce|GCN]] (głównych pomp cyrkulacyjnych) II. wydziału reaktorów (RC-2)<ref name=":2" />. Jego portret znajdował się w miejskiej tablicy honorowej przedstawiającej lokalnych przodowników pracy<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://coolschool1.at.ua/index/kniga_pamjati_quot_zhivy_poka_pomnim_quot_posvjashhaetsja_tem_kto_pogib_v_chernobylskom_pekle_khodemchuk_v/0-416|tytuł=Kniga pamiati "Żywy, poka pomnim": Poswiaszczajetsia tiem, kto pogib w Czernobylskom piekle... Chodemczuk Walerij Ilicz|autor=|data dostępu=2021-02-06|opublikowany=coolschool1.at.ua|język=uk|archiwum=https://web.archive.org/web/20210125213712/https://coolschool1.at.ua/index/kniga_pamjati_quot_zhivy_poka_pomnim_quot_posvjashhaetsja_tem_kto_pogib_v_chernobylskom_pekle_khodemchuk_v/0-416|zarchiwizowano=2021-01-25}}</ref>.

=== Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej ===
W momencie wybuchu przebywał najprawdopodobniej na stanowisku roboczym w pobliżu głównych pomp cyrkulacyjnych (GCN) na poziomie +10 w północnej hali pomp, najbliżej epicentrum eksplozji. Krótko po wybuchu bezskutecznie poszukiwany m.in. przez naczelnika II. wydziału reaktorów [[Walerij Pierewaczenko|Walerija Pierewaczenkę]] oraz [[Aleksandr Juwczenko|Aleksandra Juwczenko]] który tak wspomina okres poszukiwań: <blockquote>''(...) Pierewaczenko powiedział że teraz będziemy szukali Chodemczuka – nie miał szans wydostać się stamtąd o własnych siłach. Udaliśmy się na poszukiwania, nie tracąc ani chwili z nadzieją że go znajdziemy. Nikomu nawet przez myśl nie przeszło że jego poszukiwania są bezcelowe. W poszukiwaniach brali udział: W. I. Pierewaczenko, W. W. Gołowatiuk, W. S. Kirijenko, W. W. Diczenko, Ju.P. Judin, [[Władimir Szkurko|W. Szkurko]]. Akcja poszukiwawcza trwała przez dobre kilka godzin, często prowadzona w przenikliwej ciemności gdyż oświetlenie wielu pomieszczeń i korytarzy nie działało. Mimo przedzierania się z trudem przez zawalone gruzem przejścia, w ryku osuwisk gruzowisk, dusząc się od dymu i pyłu radioaktywnego w nieznanych personelowi strefach o wysokim promieniowaniu, dopóki sami nie zaczęliśmy tracić przytomności. Zaniechaliśmy poszukiwań dopiero zmuszeni poleceniem natychmiastowego opuszczenia elektrowni po 7 rano 26 kwietnia wraz z przybyciem nowej zmiany roboczej''<ref name=":0" />''.''</blockquote><blockquote>''(...) Ale co tam zastałem, zobaczyłem tylko ruiny, jeśli tam był (Walery Chodemczuk) to go pogrzebało pod filarami. (...) Zamiast sufitu było tylko niebo, niebo pełne gwiazd''<ref>Relacja [[Aleksandr Juwczenko|Aleksandra Juwczenki]] dla filmu [[Godzina Zero: Katastrofa w Czarnobylu|''Zero Hour: Disaster at Chernobyl'']] (reż. Renny Bartlett, 2004)</ref></blockquote>

=== Śmierć ===
Zginął w wieku 35 lat. Jego ciało do tej pory nie zostało odnalezione i najprawdopodobniej zostało spopielone lub pogrzebane pod zgliszczami bębnów separatora pary. Od 1997 jego symboliczny grób znajduje się na [[Cmentarz Mitiński|cmentarzu Mitińskim]] w Moskwie<ref name=":0" />. Poświęcono mu tablicę pamiątkową znajdującą się w budynku reaktora bloku energetycznego nr III<ref>{{Cytuj stronę|url=http://marciak.pl/czarnobylska-elektrownia-jadrowa/|tytuł=Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|autor=Sebastian Marciak|data dostępu=2017-06-13|opublikowany=marciak.pl|język=}}</ref>.

== Prywatnie ==
Pozostawił matkę Annę Isakowna (ur. 1916)<ref name=":3">[https://pripyat-city.ru/wp-content/uploads/2010/11/spiski.pdf Spis] ofiar śmiertelnych awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej sporządzonych przez KGB.</ref><ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://m.slavutich.cn.ua/news/foto_i_video/12268-monolog-materi-anna-hodemchuk.html|tytuł=Monołog matieri (Anna Chodiemczuk)|autor=|data dostępu=2021-02-06|opublikowany=slavutich.cn.ua|język=uk}}</ref> oraz żonę Natalię Romanowną i dwoje dzieci, syna Olega (ur. 1974)<ref name=":3" /> i córkę Łarisę (ur. 1973)<ref name=":3" /><ref name=":0" />. W Prypeci mieszkał przy ul. Łesi Ukrainki 8/39<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=PhW6TxS0LBY&t=517s|tytuł=Jego ciało do dziś leży pod gruzami elektrowni w Czarnobylu|autor=Żądny Przygód|data dostępu=2021-05-16|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>. Po ewakuacji jego rodzina otrzymała zakwaterowanie w Kijowie przy ul. Balzaka (Trojeszczyzna)<ref name=":3" />.

== Odznaczenia ==
Przed wypadkiem został odznaczony orderem „Znak Honoru” oraz orderem Sławy Pracy II stopnia (1984)<ref name=":1" /> oraz pośmiertne:
* Order „Za Odwagę” III klasy (Ukraina, 2008)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://zakon3.rada.gov.ua/laws/show/1156/2008|tytuł=Dekret Prezydencki nr 1156/2008 z dnia 12 grudnia 2008. r.|autor=|data dostępu=2018-10-09|opublikowany=zakon3.rada.gov.ua|język=}}</ref>
* Order „Znak Honoru” (ZSRR, 1986)

== Przypisy ==
<references />

{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}

Godzina Zero: Katastrofa w Czarnobylu

2022-01-16T21:07:31Z

Bagration: Bagration przeniósł stronę Godzina Zero na Godzina Zero: Katastrofa w Czarnobylu, bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem

[[Plik:Kadr z filmu Godzina zero Katastrofa w Czarnobylu.png|mały|Igor Sławiński jako Anatolij Diatłow (po lewej) oraz Aleksandr Koroszko jako. Aleksandr Akimow (po prawej).]]
'''Godzina zero: Katastrofa w Czarnobylu''' (ang. Z''ero Hour: Disaster at Chernobyl'') – odcinek programu dokumentalizowanego, produkcji kanadyjsko-brytyjskiej, emitowany w Polsce przez m. in. Discovery. Seria przedstawiała ostatnią godzinę przed największymi katastrofami XX i XXI wieku. W zamierzeniu twórców z dokładnością co do sekundy. Pierwszy odcinek pierwszej serii przedstawia [[wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]. Odcinek ten stał się jednym z najpopularniejszych dokumentów o wypadku.

== Fabuła ==
Odcinek został zrealizowany w formie rekonstrukcji fabularnej ostatniej godziny przed wypadkiem 26 kwietnia 1986 (00:23 – 01:23). Sekwencje fabularyzowane przerywane są autentycznymi ujęciami i fragmentami wywiadów z uczestnikami wspomnianych wydarzeń oraz nauczonymi świadkami. Wśród komentatorów występują: starszy inżynier sterowania blokiem ([[Skrótowce|SIUB]]), członek IV. zmiany roboczej bloku energetycznego nr IV (25 kwietnia 16:00 – 24:00) – [[Boris Stolarczuk]], naczelny inżynier elektrowni w latach 1986-87 – [[Nikołaj Sztejnberg]], starszy inżynier mechanik na II. wydziale reaktora (RC-2) – [[Aleksandr Juwczenko]], autor książki ''Ablaze: The Story of the Heroes and Victims of Chernobyl –'' Piers Paul Read oraz śledczy w Prokuratury Okręgowej w Kijowie zaangażowany w sprawę wyjaśnienia przyczyn wypadku – Siergiej Jankowskij.

=== 0:23 – 0:30 ===
Akcja rozpoczyna się o godzinie 0:23 w [[Centrala sterowania blokiem|BSzCzU]]-4. W pierwszych minutach przedstawieni zostają trzej główni bohaterowie – starszy inżynier sterowania rektorem [[Leonid Toptunow]], naczelnik V. zmiany roboczej bloku (26 kwietnia 0:00 – 8:00) [[Aleksandr Akimow]] i zastępca naczelnego inżyniera [[Anatolij Diatłow]]. Od samego początku odcinek ukazuje Anatolija Diatłowa jako człowieka bezwzględnego, pysznego, nieliczącego się ze zdaniem innych, zwłaszcza na uwagi Aleksandra Akimowa. Jako główne przyczyny wypadku wskazuje zarówno błędy techniczne reaktora, jak i mylne decyzje zastępcy naczelnego inżyniera, który za wszelką cenę dąży do realizacji [[Program roboczy|programu roboczego]] którego pozytywne przeprowadzenia ma umożliwić mu awans.

=== 0:31 – 1:22 ===
O 0:31 operatorzy świadomi niebezpiecznie niskiej mocy (700 MW), oczekują przerwania programu ze względu na odstępstwa od założonych w nim parametrach reaktora. Mimo protestów większości członków zmiany, zastępca naczelnego inżyniera kontynuuje dalsze przygotowania. O 0:36 systemy alarmują o niskim stanie wody w separatorach pary. Po dwóch minutach moc reaktora spada do 0 MW. Kolejno Diatłow wydaje polecenie zwiększenia mocy poprzez podniesienie wszystkich prętów kontrolnych, co narrator programu uznaje za samobójstwo. Podobne zdanie wyraża naczelnik zmiany bloku, strofowany ciągle przez Diatłowa. W wyniku jego decyzji Toptunow zostaje na chwilę zastąpiony na stanowisku przez [[Jurij Tregub|Jurija Treguba]]. O 0:52 operatorzy otrzymują kolejny sygnał o niedostatecznej ilości wody w separatorach. Kolejno akcja przenosi się na halę turbin. Naczelnik zmiany II. wydziału reaktora, [[Walerij Pierewaczenko]] dokonuje obchodu podległych mu stanowisk roboczych. W tym celu wizytuje stanowisko starszego operatora głównych pomp cyrkulacyjnych [[Walerij Chodemczuk|Walerija Chodemczuka]] oraz [[Aleksandr Juwczenko|Aleksandra Juwczenki]].

=== 1:23 ===
Wezwany wcześniej przez Diatłowa do BSzCzU-4 Walerij Pierewaczenko, przechodzi przez główną halę reaktora i spostrzega alarmujący stan prętów reaktora. Bezskutecznie próbuje o tym zaalarmować pokój kontrolny poprzez wizyjny system nadzorczy. W BSzCzU panuje gorączkowa atmosfer, systemy masowo sygnalizują przekroczone parametry. Zdezorientowany sytuacją Akimow podejmuje decyzję wdrożenia procedury [[AZ-5]] która ma doprowadzić do awaryjnego wygaszenia. Mimo jej uruchomieniu moc nadal rośnie. Kilka sekund przed wybuchem do pokoju wbiega Pierewaczenko informując czego był świadkiem w hali reaktora. Następuje wybuch. Akcja przenosi się do Juwczenki który zdezorientowany i nieświadomy sytuacji kieruje się w stronę hali turbin aby pomóc potencjalnym poszkodowanym. W drodze spotyka rannego [[Wiktor Diegtiarienko|Wiktora Diegtiarenkę]], który mimo obrażeń prosi o pomoc innym poszkodowanym. Następnie spotyka drugiego operatora pomp [[Gienadij Rusanowski|Gienadija Rusanowskiego]], który mimo wielu poparzeń prosi o poszukianie Walerija Chodemczuka. W tym miejscu kończy się opis przebiegu wypadku, w dalszej części przedstawiona zostaje ewakuacja [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] i akcja likwidacyjna.

== Wiarygodność ==
Nawet dla niewprawionego widza absurdalna wydaje się scena finałowa z włączeniem AZ-5 i Pierewaczenką. Niewiarygodnym jest aby systemy bezpieczeństwa reaktora sygnalizowały o niebezpieczeństwie dopiero, gdy moc wyrzucała pręty paliwowe. Wbiegnięcie Walerego Pierewaczenki i dramatyczne włączenie AZ-5 jest sceną niemalże identyczną do wizji zawartej w książce G. Miedwiediewa [[Raport z Czarnobyla|„Raport z Czarnobyla”]], krytykowanej ze względu na wiarygodność. Skrajnie negatywny obraz Anatolija Diatłowa przypomina opinie z [[oficjalna wersja|„oficjalnej wersji”]].

[[Kategoria:Filmy]]

Plik:Wiktor Diegtiarienko.jpg

2022-01-16T20:39:40Z

Bagration:

Aleksandr Leleczenko

2022-01-09T22:11:29Z

Bagration:

{{Infobox
|name = Aleksandr Leleczenko
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff
|subheaderstyle =
|above = Aleksandr Leleczenko
|subheader = Aleksandr Grigorowicz Leleczenko
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Aleksandr Leleczenko.jpg]]
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data3 = Zastępca naczelnika wydziału elektrycznego
|header4 = Informacje biograficzne
| label5 = Imię i nazwisko
| data5 = Aleksandr Leleczenko
| label6 = Data i miejsce urodzenia
| data6 = 6 lipca 1938 Nowooriechowka
| label7 = Data i miejsce śmierci
| data7 = 7 maja 1986 († 47 l.) Kijów
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 = Ostra choroba popromienna
| label9 = Miejsce spoczynku
| data9 =Stiepnoje
| label10 = Tytuł zawodowy
| data10 = Inżynier
| label11 = Edukacja
| data11 = Politechnika Kijowska
|header13 = Kariera zawodowa
| label14 = Pracodawca
| data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
| label15 = Okres
| data15 = 31.03.1975 – 07.05.1986
| label16 = Wydział
| data16 = Wydział elektryczny
| label17 = W momencie awarii
| data17 = B.d.
|header18 = Odznaczenia
| data19 = [[Plik:Hero of Ukraine.png|30px]] [[Plik:SU Order of Lenin ribbon.svg|50px]] [[Plik:Order for Bravery of Ukraine.png|68px]]
}}
[[Plik:Aleksandr Leleczenko – grób.png|mały|308x308px|Grób Aleksandra Leleczenki we wsi Stiepnoje w rejonie połtawskim.]]
[[Plik:Aleksandr Leleczenko – tablica upamiętniająca.jpg|mały|266x266px|Tablica upamiętniająca Aleksandra Leleczenke znajdująca się w szkole którą ukończył w jego rodzinnej wsi.]]
'''Aleksandr Grigorowicz Leleczenko''' (ros. Алексадр Григорьевич Лелеченко; ur. 26 lipca 1938 we wsi Nowooriechowka, zm. 7 maja 1986 w Kijowie) – zastępca naczelnika wydziału elektrycznego Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej.

== Życiorys ==
Urodził się 26 lipca 1938 we wsi Nowooriechowka w rejonie łubieńskim w obwodzie połtawskim. Po ukończeniu szkoły średniej studiował w Charkowskiej Wyższej Wojskowej Lotniczej Szkoły Pilotów na kierunku nawigator lotniczy. W latach 1961-1966 studiował na Politechnice Kijowskiej na wydziale elektroenergetyka. Po ukończeniu studiów wyższych pracował w Słowiańskiej Elektrowni Cieplnej. Kolejno przeprowadził się do miasta Enerhodar gdzie podjął pracę w pobliskiej Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej na wydziale automatyki cieplnej i pomiarów. Pracę w [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] rozpoczął 31 marca 1975 roku na stanowisku naczelnika zmiany wydziału elektrycznego podczas rozruchu i eksploatacji drugiego etapu elektrowni (bloki energetyczne nr III i IV)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/about/labour-glory-ru/geroi-likvidatory|tytuł=Герои-ликвидаторы|autor=|data dostępu=2019-04-21|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>. W 1980 roku awansował na zastępcę naczelnika wydziału elektrycznego drugiego etapu elektrowni. Brał czynny udział przy rozruchu i konserwacji wszystkich bloków w elektrowni. Określany był mianem wzorowego pracownika za co został odznaczony medalem „Weterana pracy”<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://coolschool1.at.ua/index/kniga_pamjati_quot_zhivy_poka_pomnim_quot_posvjashhaetsja_tem_kto_pogib_v_chernobylskom_pekle_lelechenko/0-415|tytuł=ЛЕЛЕЧЕНКО АЛЕКСАНДР ГРИГОРЬЕВИЧ (26.06.1938 – 07.05.1986)|autor=|data dostępu=2019-02-02|opublikowany=coolschool1.at.ua|język=}}</ref>.

== 26 kwietnia 1986 ==
W czasie awarii znajdował się na terenie elektrowni. Wraz z innymi elektrykami dokonał niezbędnych napraw wielu instalacji elektrycznych oraz wypuścili wodór z generatorów do atmosfery. W przypadku niewykonania tych prac istniało ryzyko wystąpienia eksplozji, która mogła uszkodzić turbiny generatorów. Pragnąc uchronić młodych elektryków przed przebywaniem w strefie wysokiego promieniowania, trzykrotnie wchodził do hali elektrolizy (panowało tam promieniowanie rzędu od 5 do 15 tysięcy R/h) aby wyłączyć zawór dopływu wodoru w awaryjnych prądnicach. Brodząc po kolana w radioaktywnej wodzie, dokonał sprawdzenia stanu instalacji elektrycznej, starając się wyłączyć pompy zasilające układ chłodzenia w wodę. W godzinach rannych przetransportowany do [[Szpital Miejski nr 126 w Prypeci|szpitala w Prypeci]], gdzie udzielono mu podstawowej pomocy medycznej. Po wstrzyknięciu mu surowicy natychmiast powrócił do elektrowni gdzie pracował przez kilka dni<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.photoblog.pl/aszyj/155383595|tytuł=To,co wiem,posiąść może każdy.|autor=|data dostępu=2017-06-09|opublikowany=photoblog.p|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://dazv.gov.ua/novini-ta-media/vsi-novyny/ogoloshuetsya-konkurs-na-proekt-skulpturnoji-kompozitsiji-prisvyachenoji-geroyu-ukrajini-oleksandru-lelechenku.html|tytuł=Оголошується конкурс на проект скульптурної композиції, присвяченої Герою України Олександру Лелеченку|autor=|data dostępu=2017-06-09|opublikowany=dazv.gov.ua|język=}}</ref>. 30 kwietnia został przyjęty na oddział szpitala w Kijowie. Szacuje się ze otrzymał dawkę ok 25 Sv.

== Śmierć ==
Hospitalizowany w Kijowskim Naukowo-Badawczym Instytucie Radiologii i Onkologii. Zdiagnozowano u niego Zespół Ostrej Choroby Popromiennej IV stopnia. Przyjął dawkę szacowaną na 2000 rem<ref>{{Cytuj stronę|url=http://memory.chornobylmuseum.kiev.ua|tytuł=Aleksandr Leleczenko w rejestrze Muzeum Czarnobylskiego w Kijowie|autor=|data dostępu=2022-01-09|opublikowany=memory.chornobylmuseum.kiev.ua|język=}}</ref>. Został pochowany na cmentarzu we wsi Stiepnoje w rejonie połtawskim.

== Prywatnie ==
Pozostawił żonę Lubow Nikołajewnę oraz córkę<ref name=":1" />. Mieszkał w Prypeci przy ul. I. Kurczatowa 22/17.

== Upamiętnienie ==
* Jego imieniem nazwano szkołę w jego rodzinnej wsi w której się uczył. Znajduje się tam również poświęcona jego osobie ekspozycja muzealna przedstawiająca jego udział w likwidacji awarii.
* W czerwcu 2012 we wsi Nikołajewka w obwodzie donieckim została otwarta biblioteka publiczna jego imienia.

== Odznaczenia ==
* Medal „Weterana pracy”
* Order Lenina (1986) (pośmiertnie)
* Order „Złota Gwiazda” z tytułem Bohatera Ukrainy (2006) (pośmiertnie) – ''za bohaterski czyn w imię ratowania życia obecnych i przyszłych pokoleń, osobistą odwagę i poświęcenie w czasie likwidacji wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej''<ref name=":0">[http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=328/2006 Dekret prezydencki nr 328/2006 z dnia 21 kwietnia 2006 r.]</ref>.
* Krzyż „Za odwagę” (1996) (pośmiertnie)<ref name=":2">[http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=298/96 Dekret Prezydencki nr 298/1996 z dnia 26 kwietnia 1996 r.]</ref> – ''za osobistą odwagę wykazaną w likwidacji wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej''<ref name=":2" />,

== Przypisy ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Leleczenko Aleksandr}}
{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}
[[Kategoria:Ofiary śmiertelne]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Ludzie]]

Aleksandr Niechajew

2022-01-09T14:16:29Z

Bagration:

'''Aleksandr Aleksijewicz Niechajew''' (ros. Александр Алексеевич Нехаев; ur. 11 września 1942) – starszy inżynier-mechanik zmiany I. wydziału reaktora (RC-1)<ref name=":0" />.

== 26 kwietnia 1986 ==
W godzinach porannych 26 kwietnia wraz z [[Leonid Toptunow|Leonidem Toptunowem]] oraz [[Aleksandr Akimow|Aleksandrem Akimowem]], [[Arkady Uskow|Arkadym Uskowem]], [[Wiaczesław Orłow|Wiaczesławem Orłowem]] otworzył zawory w celu doprowadzenia chłodziwa do reaktora przez bębny separatora pary i główną pompę cyrkulacyjną<ref name=":0">{{Cytuj książkę|nazwisko=Szczerbak.|imię=Jurij Nikołajewicz|tytuł=Czernobyl|url=http://www.x-libri.ru/elib/sherb000/00000036.htm|rok=1991|wydawca=|miejsce=Moskwa|strony=35, 36|isbn=}}</ref>.

Podczas wypadku przyjął dawkę 710<ref>{{Cytuj stronę|url=https://eot-su.livejournal.com/1780132.html|tytuł=Sudʹba naiboleje obłuczennych czernobylcew.|autor=|data dostępu=2021-01-09|opublikowany=eot-su.livejournal.com|język=ru}}</ref> rem co wywołało u niego zespół ostrej choroby popromiennej III. stopnia. Był hospitalizowany w Instytucie Medycyny Radiacyjnej w Kijowie<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.1tv.ru/news/2011-04-26/128400-25_let_proshlo_so_vzryva_na_chernobylskoy_aes|tytuł=25 let proszło so wzrywa na Czernobylskoj AES|autor=|data dostępu=2021-01-09|opublikowany=1tv.ru|język=}}</ref> gdzie powrócił częściowo do zdrowia<ref>{{Cytuj stronę|url=https://tazhur.livejournal.com/241677.html|tytuł=Судьба наиболее облученных чернобыльцев|autor=|data dostępu=2019-02-02|opublikowany=livejournal.com|język=}}</ref>. W wyniku powikłań zostały amputowane mu nogi. Ma status niepełnosprawnego I. grupy<ref>{{Cytuj stronę|url=https://uatom.org/index.php/ru/2016/04/20/intervyu-redaktsii-uatom-org-s-uchastnikami-likvidatsii-avarii-na-chernobylskoj-aes-orlovym-vyacheslavom-i-uskovym-arkadiem/|tytuł=Интервью редакции uatom.org с участниками ликвидации аварии на Чернобыльской АЭС Орловым Вячеславом и Усковым Аркадием|autor=|data dostępu=2019-02-02|opublikowany=uatom.org|język=}}</ref>. Należał do KPZR<ref name=":0" />

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Ludzie]]
{{DEFAULTSORT:Niechajew Aleksandr}}
[[Kategoria:I. wydział reaktora (RC-1)]]

Aleksandr Leleczenko

2022-01-09T14:12:46Z

Bagration:

{{Infobox
|name = Aleksandr Leleczenko
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff
|subheaderstyle =
|above = Aleksandr Leleczenko
|subheader = Aleksandr Grigorowicz Leleczenko
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Aleksandr Leleczenko.jpg]]
|caption =

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data3 = Zastępca naczelnika wydziału elektrycznego
|header4 = Informacje biograficzne
| label5 = Imię i nazwisko
| data5 = Aleksandr Leleczenko
| label6 = Data i miejsce urodzenia
| data6 = 6 lipca 1938 Nowooriechowka
| label7 = Data i miejsce śmierci
| data7 = 7 maja 1986 († 47 l.) Kijów
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 = Ostra choroba popromienna
| label9 = Miejsce spoczynku
| data9 =Stiepnoje
| label10 = Tytuł zawodowy
| data10 = Inżynier
| label11 = Edukacja
| data11 = Politechnika Kijowska
|header13 = Kariera zawodowa
| label14 = Pracodawca
| data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
| label15 = Okres
| data15 = 31.03.1975 – 07.05.1986
| label16 = Wydział
| data16 = Wydział elektryczny
| label17 = W momencie awarii
| data17 = B.d.
|header18 = Odznaczenia
| data19 = [[Plik:Hero of Ukraine.png|30px]] [[Plik:SU Order of Lenin ribbon.svg|50px]] [[Plik:Order for Bravery of Ukraine.png|68px]]
}}
[[Plik:Aleksandr Leleczenko – grób.png|mały|308x308px|Grób Aleksandra Leleczenki we wsi Stiepnoje w rejonie połtawskim.]]
[[Plik:Aleksandr Leleczenko – tablica upamiętniająca.jpg|mały|266x266px|Tablica upamiętniająca Aleksandra Leleczenke znajdująca się w szkole którą ukończył w jego rodzinnej wsi.]]
'''Aleksandr Grigorowicz Leleczenko''' (ros. Алексадр Григорьевич Лелеченко; ur. 26 lipca 1938 we wsi Nowooriechowka, zm. 7 maja 1986 w Kijowie) – zastępca naczelnika wydziału elektrycznego Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej.

== Życiorys ==
Urodził się 26 lipca 1938 we wsi Nowooriechowka w rejonie łubieńskim w obwodzie połtawskim. Po ukończeniu szkoły średniej studiował w Charkowskiej Wyższej Wojskowej Lotniczej Szkoły Pilotów na kierunku nawigator lotniczy. W latach 1961-1966 studiował na Politechnice Kijowskiej na wydziale elektroenergetyka. Po ukończeniu studiów wyższych pracował w Słowiańskiej Elektrowni Cieplnej. Kolejno przeprowadził się do miasta Enerhodar gdzie podjął pracę w pobliskiej Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej na wydziale automatyki cieplnej i pomiarów. Pracę w [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] rozpoczął 31 marca 1975 roku na stanowisku naczelnika zmiany wydziału elektrycznego podczas rozruchu i eksploatacji drugiego etapu elektrowni (bloki energetyczne nr III i IV)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/about/labour-glory-ru/geroi-likvidatory|tytuł=Герои-ликвидаторы|autor=|data dostępu=2019-04-21|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>. W 1980 roku awansował na zastępcę naczelnika wydziału elektrycznego drugiego etapu elektrowni. Brał czynny udział przy rozruchu i konserwacji wszystkich bloków w elektrowni. Określany był mianem wzorowego pracownika za co został odznaczony medalem „Weterana pracy”<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://coolschool1.at.ua/index/kniga_pamjati_quot_zhivy_poka_pomnim_quot_posvjashhaetsja_tem_kto_pogib_v_chernobylskom_pekle_lelechenko/0-415|tytuł=ЛЕЛЕЧЕНКО АЛЕКСАНДР ГРИГОРЬЕВИЧ (26.06.1938 – 07.05.1986)|autor=|data dostępu=2019-02-02|opublikowany=coolschool1.at.ua|język=}}</ref>.

== 26 kwietnia 1986 ==
W czasie awarii znajdował się na terenie elektrowni. Wraz z innymi elektrykami dokonał niezbędnych napraw wielu instalacji elektrycznych oraz wypuścili wodór z generatorów do atmosfery. W przypadku niewykonania tych prac istniało ryzyko wystąpienia eksplozji, która mogła uszkodzić turbiny generatorów. Pragnąc uchronić młodych elektryków przed przebywaniem w strefie wysokiego promieniowania, trzykrotnie wchodził do hali elektrolizy (panowało tam promieniowanie rzędu od 5 do 15 tysięcy R/h) aby wyłączyć zawór dopływu wodoru w awaryjnych prądnicach. Brodząc po kolana w radioaktywnej wodzie, dokonał sprawdzenia stanu instalacji elektrycznej, starając się wyłączyć pompy zasilające układ chłodzenia w wodę. W godzinach rannych przetransportowany do [[Szpital Miejski nr 126 w Prypeci|szpitala w Prypeci]], gdzie udzielono mu podstawowej pomocy medycznej. Po wstrzyknięciu mu surowicy natychmiast powrócił do elektrowni gdzie pracował przez kilka dni<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.photoblog.pl/aszyj/155383595|tytuł=To,co wiem,posiąść może każdy.|autor=|data dostępu=2017-06-09|opublikowany=photoblog.p|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://dazv.gov.ua/novini-ta-media/vsi-novyny/ogoloshuetsya-konkurs-na-proekt-skulpturnoji-kompozitsiji-prisvyachenoji-geroyu-ukrajini-oleksandru-lelechenku.html|tytuł=Оголошується конкурс на проект скульптурної композиції, присвяченої Герою України Олександру Лелеченку|autor=|data dostępu=2017-06-09|opublikowany=dazv.gov.ua|język=}}</ref>. 30 kwietnia został przyjęty na oddział szpitala w Kijowie. Szacuje się ze otrzymał dawkę ok 25 Sv.

== Śmierć ==
Hospitalizowany w Kijowskim Naukowo-Badawczym Instytucie Radiologii i Onkologii. Zdiagnozowano u niego Zespół Ostrej Choroby Popromiennej IV stopnia. Przyjął dawkę szacowaną na 2000 rem<ref>{{Cytuj stronę|url=http://memory.chornobylmuseum.kiev.ua|tytuł=Aleksandr Leleczenko w rejestrze Muzeum Czarnobylskiego w Kijowie|autor=|data dostępu=2022-01-09|opublikowany=memory.chornobylmuseum.kiev.ua|język=}}</ref>. Został pochowany na cmentarzu we wsi Stiepnoje w rejonie połtawskim.

== Prywatnie ==
Pozostawił żonę Lubow Nikołajewnę oraz córkę<ref name=":1" />.

== Upamiętnienie ==
* Jego imieniem nazwano szkołę w jego rodzinnej wsi w której się uczył. Znajduje się tam również poświęcona jego osobie ekspozycja muzealna przedstawiająca jego udział w likwidacji awarii.
* W czerwcu 2012 we wsi Nikołajewka w obwodzie donieckim została otwarta biblioteka publiczna jego imienia.

== Odznaczenia ==
* Medal „Weterana pracy”
* Order Lenina (1986) (pośmiertnie)
* Order „Złota Gwiazda” z tytułem Bohatera Ukrainy (2006) (pośmiertnie) – ''za bohaterski czyn w imię ratowania życia obecnych i przyszłych pokoleń, osobistą odwagę i poświęcenie w czasie likwidacji wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej''<ref name=":0">[http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=328/2006 Dekret prezydencki nr 328/2006 z dnia 21 kwietnia 2006 r.]</ref>.
* Krzyż „Za odwagę” (1996) (pośmiertnie)<ref name=":2">[http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=298/96 Dekret Prezydencki nr 298/1996 z dnia 26 kwietnia 1996 r.]</ref> – ''za osobistą odwagę wykazaną w likwidacji wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej''<ref name=":2" />,

== Przypisy ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Leleczenko Aleksandr}}
{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}
[[Kategoria:Ofiary śmiertelne]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Ludzie]]

Arkady Uskow

2022-01-09T13:56:04Z

Bagration: Utworzono nową stronę "'''Arkadij Giennadijewicz''' '''Uskow''' (ros. Аркадий Геннадиевич Усков) – straszy inżynier ds. eksploatacji I. wydziału reaktora (RC-1)<ref..."

'''Arkadij Giennadijewicz''' '''Uskow''' (ros. Аркадий Геннадиевич Усков) – straszy inżynier ds. eksploatacji I. wydziału reaktora (RC-1)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.chernobyl.kh.ua/без-рубрики/интервью-редакции-uatom-org-с-участниками-лик/|tytuł=Intierwju riedakcyi uatom.org s uczastnikami likwidacyi awarii na Czernobylskoj AES Orłowym Wiaczesławom|autor=|data dostępu=2021-01-09|opublikowany=chernobyl.kh.ua|język=}}</ref>.
==Życiorys==
Absolwent Politechniki Leningradzkiej ze specjalnością inżynier-energetyk<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://chornobyl.institute/ua/about/supervisory-board/uskov-arkadij/|tytuł=Arkadij Giennadijewicz Uskow|autor=|data dostępu=2021-01-09|opublikowany=chornobyl.institute|język=}}</ref>. Członek KPZR<ref name=":1">{{Cytuj książkę|nazwisko=Szczerbak.|imię=Jurij Nikołajewicz|tytuł=Czernobyl|url=http://www.x-libri.ru/elib/sherb000/00000036.htm|rok=1991|wydawca=|miejsce=Moskwa|strony=35|isbn=}}</ref>. Po wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej pełnił funkcję dyrektora departamentu bezpieczeństwa radiacyjnego i problemów Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej przy Radzie Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy, I Zastępcy Przewodniczącego Państwowego Komitetu Dozoru Jądrowego oraz jako doradca szefa Państwowej Agencji Zarządzania Strefą Wykluczenia<ref name=":0" />.

== Odznaczenia<ref name=":0" /> ==
* Order „Przyjaźni Narodów”

* Order „Za zasługi” III i II stopnia

* Nagroda Ministerstwa do Spraw Sytuacji Nadzwyczajnych „Za Odwagę w Nadzwyczajnej Sytuacji” II stopnia

==Przypisy==
<references />
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:I. wydział reaktora (RC-1)]]
{{DEFAULTSORT:Uskow Arkady}}

Aleksandr Niechajew

2022-01-09T13:40:13Z

Bagration:

'''Aleksandr Aleksijewicz Niechajew''' (ros. Александр Алексеевич Нехаев) – starszy inżynier-mechanik zmiany I. wydziału reaktora (RC-1)<ref name=":0" />.

== 26 kwietnia 1986 ==
W godzinach porannych 26 kwietnia wraz z [[Leonid Toptunow|Leonidem Toptunowem]] oraz [[Aleksandr Akimow|Aleksandrem Akimowem]], [[Arkady Uskow|Arkadym Uskowem]], [[Wiaczesław Orłow|Wiaczesławem Orłowem]] otworzył zawory w celu doprowadzenia chłodziwa do reaktora przez bębny separatora pary i główną pompę cyrkulacyjną<ref name=":0">{{Cytuj książkę|nazwisko=Szczerbak.|imię=Jurij Nikołajewicz|tytuł=Czernobyl|url=http://www.x-libri.ru/elib/sherb000/00000036.htm|rok=1991|wydawca=|miejsce=Moskwa|strony=35, 36|isbn=}}</ref>.

Podczas wypadku przyjął dawkę 710<ref>{{Cytuj stronę|url=https://eot-su.livejournal.com/1780132.html|tytuł=Sudʹba naiboleje obłuczennych czernobylcew.|autor=|data dostępu=2021-01-09|opublikowany=eot-su.livejournal.com|język=ru}}</ref> rem co wywołało u niego zespół ostrej choroby popromiennej III. stopnia. Był hospitalizowany w Instytucie Medycyny Radiacyjnej w Kijowie<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.1tv.ru/news/2011-04-26/128400-25_let_proshlo_so_vzryva_na_chernobylskoy_aes|tytuł=25 let proszło so wzrywa na Czernobylskoj AES|autor=|data dostępu=2021-01-09|opublikowany=1tv.ru|język=}}</ref> gdzie powrócił częściowo do zdrowia<ref>{{Cytuj stronę|url=https://tazhur.livejournal.com/241677.html|tytuł=Судьба наиболее облученных чернобыльцев|autor=|data dostępu=2019-02-02|opublikowany=livejournal.com|język=}}</ref>. W wyniku powikłań zostały amputowane mu nogi. Ma status niepełnosprawnego I. grupy<ref>{{Cytuj stronę|url=https://uatom.org/index.php/ru/2016/04/20/intervyu-redaktsii-uatom-org-s-uchastnikami-likvidatsii-avarii-na-chernobylskoj-aes-orlovym-vyacheslavom-i-uskovym-arkadiem/|tytuł=Интервью редакции uatom.org с участниками ликвидации аварии на Чернобыльской АЭС Орловым Вячеславом и Усковым Аркадием|autor=|data dostępu=2019-02-02|opublikowany=uatom.org|język=}}</ref>. Należał do KPZR<ref name=":0" />

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Ludzie]]
{{DEFAULTSORT:Niechajew Aleksandr}}
[[Kategoria:I. wydział reaktora (RC-1)]]

Walerij Chodemczuk

2022-01-08T18:04:09Z

Bagration:

{{Biogram Infobox
|grafika = Plik:Walerij Chodemczuk.jpg
|opis grafiki =
|imię i nazwisko org = Walerij Ilicz Chodemczuk
|stanowisko = Starszy operator GCN
|imię i nazwisko = Walerij Ilicz Chodemczuk
|data urodzenia = 24 marca 1951
|miejsce urodzenia = Krapiwnia
|data śmierci = 26 kwietnia 1986 († 35 l.)
|miejsce śmierci = Prypeć (Czarnobylska Elektrownia Jądrowa)
|przyczyna śmierci = Obrażenia wewnętrzne
|miejsce spoczynku = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa. [[Cmentarz Mitiński]] (grób symboliczny)
|narodowość = ukraińska
|tytuł zawodowy =
|tytuł naukowy =
|edukacja =
|edukacja okres =
|pracodawca = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa
|pracodawca okres = 04.09.1973 – 26.04.1986
|wydział = II. wydział reaktora (RC-2)
|w momencie wypadku =
|odznaczenia =
}}
[[Plik:Matka Walerija Chodemczuka.jpg|mały|240px|Anna Isakowna Chodemczuk, matka Walerija]]
'''Walerij Ilicz Chodemczuk''' (ros. Валерий Ильич Ходемчук; ur. 24 marca 1951 we wsi Krapiwnia, zm. 26 kwietnia 1986 w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]<ref>Walerij Chodemczuk poniósł śmierć na terenie elektrowni która administracyjnie podlegała miastu Prypeć.</ref>) – starszy operator głównych pomp cyrkulacyjnych na II. wydziale reaktora (RC-2) [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]. Pierwsza [[Ofiary śmiertelne katastrofy w Czarnobylu|ofiara]] śmiertelna [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadku, 26 kwietnia 1986 roku]].

== Życiorys ==
Urodzony 24 marca 1951 we wsi Krapiwnia w rejonie iwankowskim w Ukraińskiej SRR<ref name=":2">{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/about/labour-glory-ru/geroi-likvidatory|tytuł=Geroi – likwidatory|autor=|data dostępu=2021-02-06|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=ru}}</ref>. Gdy miał półtora roku zmarł jego ojciec, od tego momentu wychowywała go matka wraz z pozostałą trójką rodzeństwa. Ukończył Malińskie Technikum Leśne. Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej powrócił do rodzinnej wsi. Tydzień po przyjeździe został skierowany przez Komsomoł do pracy przy budowie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej gdzie od 4 września 1973 został zatrudniony. W początkowym okresie na stanowiskach operatora kotła, starszego operatora kotła na wydziale cielnym i komunikacji podziemnej, operator VI. grupy, starszy operator VII. 2 marca 1978 objął stanowisko starszego operatora na I. wydziale reaktora (RC-1). Od kwietnia 1982 został przniesiony na stanowisko starszego operatora VII. grupy [[Skrótowce|GCN]] (głównych pomp cyrkulacyjnych) II. wydziału reaktora (RC-2)<ref name=":2" />. Jego portret znajdował się w miejskiej tablicy honorowej przedstawiającej lokalnych przodowników pracy<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://coolschool1.at.ua/index/kniga_pamjati_quot_zhivy_poka_pomnim_quot_posvjashhaetsja_tem_kto_pogib_v_chernobylskom_pekle_khodemchuk_v/0-416|tytuł=Kniga pamiati "Żywy, poka pomnim": Poswiaszczajetsia tiem, kto pogib w Czernobylskom piekle... Chodemczuk Walerij Ilicz|autor=|data dostępu=2021-02-06|opublikowany=coolschool1.at.ua|język=uk|archiwum=https://web.archive.org/web/20210125213712/https://coolschool1.at.ua/index/kniga_pamjati_quot_zhivy_poka_pomnim_quot_posvjashhaetsja_tem_kto_pogib_v_chernobylskom_pekle_khodemchuk_v/0-416|zarchiwizowano=2021-01-25}}</ref>.

=== Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej ===
W momencie wybuchu przebywał najprawdopodobniej na stanowisku roboczym w pobliżu głównych pomp cyrkulacyjnych na poziomie +10, najbliżej epicentrum eksplozji. Krótko po wybuchu bezskutecznie poszukiwany m.in. przez naczelnika II. wydziału reaktora [[Walerij Pierewaczenko|Walerija Pierewaczenkę]] oraz [[Aleksandr Juwczenko|Aleksandra Juwczenko]] który tak wspomina okres poszukiwań: <blockquote>''(...) Pierewaczenko powiedział że teraz będziemy szukali Chodemczuka – nie miał szans wydostać się stamtąd o własnych siłach. Udaliśmy się na poszukiwania, nie tracąc ani chwili z nadzieją że go znajdziemy. Nikomu nawet przez myśl nie przeszło że jego poszukiwania są bezcelowe. W poszukiwaniach brali udział: W. I. Pierewaczenko, W. W. Gołowatiuk, W. S. Kirijenko, W. W. Diczenko, Ju.P. Judin, [[Władimir Szkurko|W. Szkurko]]. Akcja poszukiwawcza trwała przez dobre kilka godzin, często prowadzona w przenikliwej ciemności gdyż oświetlenie wielu pomieszczeń i korytarzy nie działało. Mimo przedzierania się z trudem przez zawalone gruzem przejścia, w ryku osuwisk gruzowisk, dusząc się od dymu i pyłu radioaktywnego w nieznanych personelowi strefach o wysokim promieniowaniu, dopóki sami nie zaczęliśmy tracić przytomności. Zaniechaliśmy poszukiwań dopiero zmuszeni poleceniem natychmiastowego opuszczenia elektrowni po 7 rano 26 kwietnia wraz z przybyciem nowej zmiany roboczej''<ref name=":0" />''.''</blockquote><blockquote>''(...) Ale co tam zastałem, zobaczyłem tylko ruiny, jeśli tam był (Walery Chodemczuk) to go pogrzebało pod filarami. (...) Zamiast sufitu było tylko niebo, niebo pełne gwiazd''<ref>Film: Zero Hour: Disaster at Chernobyl, reż. Renny Bartlett, 2004.</ref></blockquote>

=== Śmierć ===
Zginął w wieku 35 lat. Jego ciało do tej pory nie zostało odnalezione i najprawdopodobniej zostało spopielone lub pogrzebane pod zgliszczami bębnów separatora pary. Od 1997 jego symboliczny grób znajduje się na [[Cmentarz Mitiński|cmentarzu Mitińskim]] w Moskwie<ref name=":0" />. Poświęcono mu tablicę pamiątkową znajdującą się w budynku reaktora bloku energetycznego nr III<ref>{{Cytuj stronę|url=http://marciak.pl/czarnobylska-elektrownia-jadrowa/|tytuł=Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|autor=Sebastian Marciak|data dostępu=2017-06-13|opublikowany=marciak.pl|język=}}</ref>.

== Prywatnie ==
Pozostawił matkę Annę Isakowna (ur. 1916)<ref name=":3">[https://pripyat-city.ru/wp-content/uploads/2010/11/spiski.pdf Spis] ofiar śmiertelnych awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej sporządzonych przez KGB.</ref><ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://m.slavutich.cn.ua/news/foto_i_video/12268-monolog-materi-anna-hodemchuk.html|tytuł=Monołog matieri (Anna Chodiemczuk)|autor=|data dostępu=2021-02-06|opublikowany=slavutich.cn.ua|język=uk}}</ref> oraz żonę Natalię Romanowną i dwoje dzieci, syna Olega (ur. 1974)<ref name=":3" /> i córkę Łarisę (ur. 1973)<ref name=":3" /><ref name=":0" />. W Prypeci mieszkał przy ul. Łesi Ukrainki 8/39<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=PhW6TxS0LBY&t=517s|tytuł=Jego ciało do dziś leży pod gruzami elektrowni w Czarnobylu|autor=Żądny Przygód|data dostępu=2021-05-16|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>. Po ewakuacji jego rodzina otrzymała zakwaterowanie w Kijowie przy ul. Balzaka (Trojeszczyzna)<ref name=":3" />.

== Odznaczenia ==
Przed wypadkiem został odznaczony orderem „Znak Honoru” oraz orderem Sławy Pracy II stopnia (1984)<ref name=":1" /> oraz pośmiertne:
* Order „Za Odwagę” III klasy (Ukraina, 2008)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://zakon3.rada.gov.ua/laws/show/1156/2008|tytuł=Dekret Prezydencki nr 1156/2008 z dnia 12 grudnia 2008. r.|autor=|data dostępu=2018-10-09|opublikowany=zakon3.rada.gov.ua|język=}}</ref>
* Order „Znak Honoru” (ZSRR, 1986)

== Przypisy ==
<references />

{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}

Plik:Matka Walerija Chodemczuka.jpg

2022-01-08T17:44:45Z

Bagration: