Czarnobyl Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Janów (stacja kolejowa)

2021-12-12T01:22:24Z

Zgorzel:

[[Plik:Janów (stacja kolejowa).jpg|mały|Pociąg pasażerski na bocznicy kolejowej stacji ]]
[[Plik:Stacja Janów.jpg|mały|Budynek dworca kolejowego stacji]]
'''Janów''' (ros. Янов) – główna stacja kolejowa [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] położona na południe od miasta na terenach sąsiedniej [[Janów (wieś)|wsi]] o tej samej nazwie, obsługująca ruch pasażerski (1925–86) oraz towarowy.

==Historia==
Nazwa stacji pochodzi od nazwy wsi [[Janów]] w pobliżu której została wybudowana. Została oddana do użytku w 1925 jako część trasy Koleji Południowo-Zachodniej. Od 1929 stała się częścią linii kolejowej Czernihów – Owrucz<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.radioactiverailroad.com/part4.html|tytuł=Radioactive Railroad: A journey through the Chornobyl Exclusion Zone|autor=|data dostępu=2017-06-08|opublikowany=radioactiverailroad.com|język=}}</ref>. Od początku lat 70. XX wieku była intensywnie wykorzystywana przy budowie miasta Prypeć i [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]. Położona na obrzeżach miasta pełniła funkcję głównej stacji zarówno dla ruchu pasażerskiego jak i towarowego<ref>{{Cytuj stronę|url=http://chernobylgallery.com/galleries/yanov-railway-station/|tytuł=Yanov railway station|autor=|data dostępu=2015-06-08|opublikowany=chernobylgallery.com|język=}}</ref>. Dla ruchu pasażerskiego obsługiwała także długodystansowy pociąg ekspresowy Chmielnicki – Moskwa, Moskwa – Chmielnicki oraz w okresie letnim Moskwa – Żytomierz, Żytomierz – Moskwa<ref>[http://www.radioactiverailroad.com/part4.html The Ovruch to Chernihiv Rail Link (Radioactive Railroad)]</ref><ref>[http://www.radioactiverailroad.com/part6.html "Permanently Contaminated: The Railroad Graveyard" (Radioactive Railroad)]</ref> oraz pociągi podmiejskie Czernihów – Janów – Czernihów oraz Janów – Owrucz – Janów. Pod koniec lat 80. planowano utworzenie nowego połączenia kolejowego Prypeć – Moskwa.

27 kwietnia 1986 ze stacji odjechały dwa spalinowe składy wywożąc ewakuowaną ludność. Do 29 kwietnia 1986 obsługiwała regularny ruch pasażerski, po tym czasie ruch pasażerski na tej trasie został zlikwidowany. W okresie budowy obiektu ''Ukrytije'' (maj – listopad 1986) stacja (jej cześć przeładunkowa) wykorzystywana była do obsługi pociągów towarowych przywożących sprzęt i materiały budowlane i konstrukcyjne.

Po 1986 na terenie stacji pozostawiono kilka składów i lokomotyw:
* DR1P-057
* DR1P-071
* TGM4-2583
* TEM2U-8515
* TEM2U-8519
* TEM2-6063
Trasa od stacji Semichody do [[Sławutycz|Sławutycza]] została zelektryfikowana w 1988. Trasa Janów – Semichody jest częściowo zdemontowana<ref name="chernobylzone">[http://www.chernobylzone.com.ua/infobase/67-stantsiya-yanov.html Yanov Railway Station on chernobylzone.com.ua]</ref>. Stacja została oficjalnie wykreślona z rejestrów 1 kwietnia 2003. W 2010 budynek stacji został odnowiony. Obecnie budynek stacji jest częścią kompleksu transportowego Państwowego Przedsiębiorstwa ''Czernobylsierwis''

== Infrastruktura ==
Infrastruktura stacji składała się z trzech torów ładunkowych, torów stacyjnych, budynku posterunku ruchu. Na jej terenie znajduje się wieża ciśnień która w przeszłości zasilała żurawie kolejowe które były wykorzystywane do zaopatrzenia parowozów w wodę. W części przeładunkowej stacji znajdują się dwie suwnice bramowe służące do rozładowywania wagonów oraz peron towarowy. Ponadto znajdowały się tam także zbiorniki magazynowe dla paliw płynnych oraz magazyny dla innych towarów dla zakładów przemysłowych w mieście.
== Przypisy ==
<references />

Leonid Toptunow

2021-12-12T01:19:27Z

Zgorzel: /* Śmierć */

{{Infobox
|name = Leonid Toptunow
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfe3ff
|subheaderstyle =
|above = Leonid Toptunow
|subheader = Leonid Fiodorowicz Toptunow
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:1212132.jpg]]
|caption = Leonid Toptunow

|headerstyle = background:#cfe3ff;
|labelstyle = background:#eeeeee;
|datastyle =

|header1 = Stanowisko
| data3 = Starszy inżynier kontroli sterowania reaktorem
|header4 = Informacje biograficzne
| label5 = Imię i nazwisko
| data5 = Leonid Fiodorowicz Toptunow
| label6 = Data i miejsce urodzenia
| data6 = 16 sierpnia 1960<br /> Mykołajiwka
| label7 = Data i miejsce śmierci
| data7 = 14 maja 1986 († 25 l.) <br /> Moskwa
| label8 = Przyczyna śmierci
| data8 = Ostra choroba popromienna
| label9 = Miejsce spoczynku
| data9 = [[Cmentarz Mitiński]] <br /> Moskwa
| label10 = Tytuł zawodowy
| data10 = Inżynier
| label11 = Edukacja
| data11 = Moskiewski Instytut Inżynierii i Fizyki
|header13 = Kariera zawodowa
| label14 = Pracodawca
| data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
| label15 = Okres
| data15 = 1983 - 1986
| label16 = Stanowisko
| data16 = Praktykant <br />Starszy inżynier kontroli sterowania reaktorem
| label17 = W momencie awarii
| data17 = [[Centrala sterowania blokiem]]
|header18 = Odznaczenia
| data19 = [[Plik:Order for Bravery of Ukraine.png|50px|link=Kategoria:Odznaczeni Orderem Za Odwagę]]
}}
'''Leonid Fiodorowicz Toptunow''' (ros. Леонид Федорович Топтунов; ur. 16 sierpnia 1960 w Mykołajiwka, zm. 14 maja 1986 w Moskwie) - starszy inżynier kontroli sterowania reaktorem. Członek etatowej załogi sterowni bloku nr IV. Pełnił służbę w nocy 26 kwietnia 1986 roku<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Siwiński|imię=Waldemar|tytuł=Czernobyl|rok=1989|wydawca=Wydawnictwo Iskry|miejsce=Warszawa|strony=22|isbn=83-207-1179-7}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodził się 16 sierpnia 1960 roku we wsi Mykołajiwka w Ukraińskiej SRR. W 1983 roku ukończył studia na Moskiewskim Instytucie Inżynierii i Fizyki. Pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej rozpoczął 31 marca 1983 roku jako stażysta. Pracował jako starszy inżynier sterowania reaktorem nr IV. Mieszkał w Prypeci przy ul. Sportowej 17a, na ósmym piętrze w mieszkaniu 88<ref>{{Cytuj stronę|url=http://strefazero.org/forum/viewtopic.php?f=7&t=1073&start=40|tytuł=Prypeć i okolice - kilka pytań|autor=|data dostępu=2016-12-16|opublikowany=strefazero.org|język=}}</ref>.

== 26 kwietnia 1986 roku ==
Tragicznej nocy 26 kwietnia 1986 roku przebywał w głównej sterowni bloku nr IV.

== Śmierć ==
Pomimo przeszczepu szpiku kostnego od ojca zmarł 14 maja 1986 roku w wieku 25 lat w wyniku ostrej [[Choroba popromienna|choroby popromiennej]] IV stopnia w [[Szpital Kliniczny nr 6 w Moskwie|Szpitalu Klinicznym nr VI w Moskwie]]. Został pochowany na tamtejszym [[Cmentarz Mitiński|Cmentarzu Mitińskim]].

== Prywatnie ==
Przed wypadkiem był związany z Galiną K., pielęgniarką z [[MSCz-126]]. Poznali się latem 1985 roku na ślubie [[Aleksiej Breus|Aleksieja Breusa]] w Pałacu Kultury Energetik.

== Przypisy ==
<references />

{{Ofiary śmiertelne wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej}}
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Ofiary śmiertelne]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Mitińskim]]
[[Kategoria:Hospitalizowani w Szpitalu Klinicznym nr VI]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jąrowej]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Za Odwagę]]
{{DEFAULTSORT:Toptunow Leonid}}

Most śmierci

2021-12-11T08:34:35Z

Zgorzel:

[[Plik:Most Śmierci (1).jpg|mały|Wiadukt widoczny od strony bocznicy kolejowej stacji Janów]]
[[Plik:1863 3.jpg|mały]]
[[Plik:2126221 900.jpg|mały]]
'''Most Śmierci''' (ros. ''Мост Смерти'') – wiadukt, nad linią kolejową Czernihów-Orucz, w ciągu dawnej drogi regionalnej R-10, znajdujący się na popularnej trasie wjazdowej do [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów w [[Czarnobylska Strefa Wykluczenia|Czarnobylskiej Strefie Wykluczenia]].
== Historia ==
Wiadukt znajduje się w odległości ok. dwóch kilometrów od [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]. Jak głosi popularna miejska legenda, zaniepokojeni mieszkańcy przychodzili tutaj obserwować wydobywającą się z reaktora łunę, a w późniejszym czasie, o ile było to możliwe, rozwój sytuacji w elektrowni. Zgodnie z historią, wszyscy obserwatorzy tamtejszych wydarzeń zmarli w wyniku napromieniowania. Właśnie stąd przyjęła się nazwa „Most Śmierci”. Jest to oczywiście powielany mit gdyż w rzeczywistości żaden z mieszkańców znajdujących się w mieście 26 i 27 kwietnia nie zachorował na chorobę popromienną<ref>{{Cytuj stronę|url=http://postalovsky-a.livejournal.com/167275.html|tytuł="Мост смерти", Припять|autor=|data dostępu=2017-06-08|opublikowany=postalovsky-a.livejournal.com|język=}}</ref>.

Promieniowanie w tamtym czasie na wiadukcie wynosiło 500-600 mR/h<ref>Dla porównania średnia roczna dawka od promieniowania naturalnego dla mieszkańca Polski wynosi 250 mR.</ref>. Przebiegająca tędy droga w kierunku Czarnobyla a dalej do Kijowa była główną drogą transportową i ewakuacyjną. Położony powyżej terenu wiadukt był wysoce zanieczyszczony radionuklidami, o czym było wiadomo jeszcze przed rozpoczęciem ewakuacji ludności. W późniejszym czasie umieszczono tutaj dwa posterunki milicji kontrolujące ruch podczas akcji likwidacyjnej.

'''Obecnie'''

Dzisiaj przez ten most prowadzone są autobusy wycieczek do Prypeci. Obecnie promieniowanie tam jest minimalne. Zaraz za wiaduktem, tuż przed wjazdem do miasta znajduje się [[Punkty kontrolne na obszarze Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia|Punkt Kontrolny "Prypeć"]].

== Dane techniczne ==
* Nośność: 50 ton
* Szerokość jezdni: 9 metrów.
* Całkowita długość: 50 metrów
* Materiał: żelbet

== Przypisy ==
<references />

Bioroboty

2021-12-11T08:28:24Z

Zgorzel:

[[Plik:29.jpg|mały]]
'''Bio-roboty''' – potoczna nazwa jednej z grup tzw. [[Likwidatorzy|likwidatorów]] skierowanych do usuwania grafitowych elementów izolacji prętów paliwowych oraz innych materiałów wysoce radioaktywnych z dachu budynku reaktora nr III.

== Nazwa i geneza ==
Określenie to przylgnęło do jednej grup tzw. likwidatorów skierowanych od 17 września 1986 do usuwania radioaktywnych grafitowych elementów paliwowych z najwyższej części dachu bloku B, nazywanej strefą "M". Ich zadaniem było umożliwienie dalszych prac montażowych [[Sarkofag|Obiektu Ukrycie]] poprzez zmniejszenie poziomu tła radioaktywnego, formowanego przez liczne kawałki grafitu oraz prętów paliwowych wyrzuconych eksplozją na dach. Przyczyną skierowania ludzi do prac była utrata jedynego robota Mobot CzChW, przeznaczonego do dekontaminacji strefy "M", na tle potrzeby natychmiastowego nakrycia uszkodzonego bloku konstrukcją Ukrycia.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://docplayer.com/208428521-Roboty-v-chernobyle-robotics-in-chernobyl-70-civil-securitytechnology-vol-16-2019-no-4-62-civil-defense-local-defense.html|tytuł=Роботы в Чернобыле|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

== Wyposażenie ==
Ze względów bezpieczeństwa każdy z "bio-robotów" posiadał prowizorycznie wykonany kombinezon składający się z elementów ołowianych płyt, który tylko w małym stopniu zapewniał ochronę przed promieniowaniem gamma. Ołowianymi płytami starano się ochronić klatkę piersiową, plecy, potylicę. Ponadto każdy posiadał podwójne skórzane rękawice, oraz ołowiane wkładki w butach. Był również wyposażony w gogle lub przyłbicę oraz półmaskę z filtrem (tzw. respirator), służącą do ochrony układu oddechowego przed wdychaniem pyłu. Cały zestaw ważył ok 30 kg.

== Akcja oczyszczania ==
Na dźwięk syreny lub uderzeń w prowizoryczny dzwon na dach wybiegała grupa ośmiu ludzi którzy mieli za zadanie usunięcie z dachu elementów radioaktywnych. Z uwagi na bardzo wysokie promieniowanie (ok. 12 000 R/h) każdy pracujący w jego okolicach likwidator mógł przebywać tam jedynie przez 120 sekund, a w późniejszych okresach 45 sekund. W uznaniu zasług każdy otrzymał od armii dyplom i premię w wysokości 100 rubli, czyli mniej więcej 100 dolarów. Ogólna liczba ludzi zadziałanych do tych prac wyniosła 3828 osób, wszyscy byli rezerwistami Wojsk Obrony Cywilnej.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=YFplLr4US5k|tytuł="Чернобыль 3828", Telecon Studio|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

Bioroboty

2021-12-11T08:26:58Z

Zgorzel:

[[Plik:29.jpg|mały]]
'''Bio-roboty''' – potoczna nazwa jednej z grup tzw. [[Likwidatorzy|likwidatorów]] skierowanych do usuwania grafitowych elementów izolacji prętów paliwowych oraz innych materiałów wysoce radioaktywnych z dachu budynku reaktora nr III.

== Nazwa i geneza ==
Określenie to przylgnęło do jednej grup tzw. likwidatorów skierowanych od 17 września 1986 do usuwania radioaktywnych grafitowych elementów paliwowych z najwyższej części dachu bloku B, nazywanej strefą "M". Ich zadaniem było umożliwienie dalszych prac montażowych [[Sarkofag|Obiektu Ukrycie]] poprzez zmniejszenie poziomu tła radioaktywnego, formowanego przez liczne kawałki grafitu oraz prętów paliwowych wyrzuconych eksplozją na dach. Przyczyną skierowania ludzi do prac była utrata jedynego robota Mobot CzChW, przeznaczonego do dekontaminacji strefy "M", na tle potrzeby natychmiastowego nakrycia uszkodzonego bloku konstrukcją Ukrycia.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://docplayer.com/208428521-Roboty-v-chernobyle-robotics-in-chernobyl-70-civil-securitytechnology-vol-16-2019-no-4-62-civil-defense-local-defense.html|tytuł=|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

== Wyposażenie ==
Ze względów bezpieczeństwa każdy z "bio-robotów" posiadał prowizorycznie wykonany kombinezon składający się z elementów ołowianych płyt, który tylko w małym stopniu zapewniał ochronę przed promieniowaniem gamma. Ołowianymi płytami starano się ochronić klatkę piersiową, plecy, potylicę. Ponadto każdy posiadał podwójne skórzane rękawice, oraz ołowiane wkładki w butach. Był również wyposażony w gogle lub przyłbicę oraz półmaskę z filtrem (tzw. respirator), służącą do ochrony układu oddechowego przed wdychaniem pyłu. Cały zestaw ważył ok 30 kg.

== Akcja oczyszczania ==
Na dźwięk syreny lub uderzeń w prowizoryczny dzwon na dach wybiegała grupa ośmiu ludzi którzy mieli za zadanie usunięcie z dachu elementów radioaktywnych. Z uwagi na bardzo wysokie promieniowanie (ok. 12 000 R/h) każdy pracujący w jego okolicach likwidator mógł przebywać tam jedynie przez 120 sekund, a w późniejszych okresach 45 sekund. W uznaniu zasług każdy otrzymał od armii dyplom i premię w wysokości 100 rubli, czyli mniej więcej 100 dolarów. Ogólna liczba ludzi zadziałanych do tych prac wyniosła 3828 osób, wszyscy byli rezerwistami Wojsk Obrony Cywilnej.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=YFplLr4US5k|tytuł=|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

Bioroboty

2021-12-11T08:21:06Z

Zgorzel:

[[Plik:29.jpg|mały]]
'''Bio-roboty''' – potoczna nazwa jednej z grup tzw. [[Likwidatorzy|likwidatorów]] skierowanych do usuwania grafitowych elementów izolacji prętów paliwowych oraz innych materiałów wysoce radioaktywnych z dachu budynku reaktora nr III.

== Nazwa i geneza ==
Określenie to przylgnęło do jednej grup tzw. likwidatorów skierowanych od 17 września 1986 do usuwania radioaktywnych grafitowych elementów paliwowych z najwyższej części dachu bloku B, nazywanej strefą "M". Ich zadaniem było umożliwienie dalszych prac montażowych [[Sarkofag|Obiektu Ukrycie]] poprzez zmniejszenie poziomu tła radioaktywnego, formowanego przez liczne kawałki grafitu oraz prętów paliwowych wyrzuconych eksplozją na dach. Przyczyną skierowania ludzi do prac była utrata jedynego robota Mobot CzChW, przeznaczonego do prac w strefie "M", na tle potrzeby natychmiastowego nakrycia uszkodzonego bloku konstrukcją Ukrycia.

== Wyposażenie ==
Ze względów bezpieczeństwa każdy z "bio-robotów" posiadał prowizorycznie wykonany kombinezon składający się z elementów ołowianych płyt, który tylko w małym stopniu zapewniał ochronę przed promieniowaniem gamma. Ołowianymi płytami starano się ochronić klatkę piersiową, plecy, potylicę. Ponadto każdy posiadał podwójne skórzane rękawice, oraz ołowiane wkładki w butach. Był również wyposażony w gogle lub przyłbicę oraz półmaskę z filtrem (tzw. respirator), służącą do ochrony układu oddechowego przed wdychaniem pyłu. Cały zestaw ważył ok 30 kg.

== Akcja oczyszczania ==
Na dźwięk syreny lub uderzeń w prowizoryczny dzwon na dach wybiegała grupa ośmiu ludzi którzy mieli za zadanie usunięcie z dachu elementów radioaktywnych. Z uwagi na bardzo wysokie promieniowanie (ok. 12 000 R/h) każdy pracujący w jego okolicach likwidator mógł przebywać tam jedynie przez 120 sekund, a w późniejszych okresach 45 sekund. W uznaniu zasług każdy otrzymał od armii dyplom i premię w wysokości 100 rubli, czyli mniej więcej 100 dolarów. Ogólna liczba ludzi zadziałanych do tych prac wyniosła 3828 osób, wszyscy byli rezerwistami Wojsk Obrony Cywilnej.

нашел, поднял, донес, сбросил naszeł, podniał, donies, sbrosił https://shurigin.livejournal.com/271182.html

== Przypisy ==
<references />

Sławutycz

2021-05-22T07:51:12Z

Zgorzel:

[[Plik:Wikiexpedition in Slavutych 22-07-2013DSCN2371.JPG|mały|Plac w centrum miasta oraz Dom Kultury]]
'''Sławutycz''' (ukr. ''Славутич'') – miasto w północnej Ukrainie, przy granicy z Białorusią. Znajduje się na terenie obwodu czernihowskiego, jednak jako jednostka wydzielona, podlega obwodowi kijowskiemu. Zgodnie z danymi z 1 stycznia 2017 roku, liczba ludności wynosiła 25 096 mieszkańców, przyrost naturalny należy do najwyższych w kraju. Średnia wiekowa miasta poniżej 40 lat. Nazwa pochodzi od starosłowiańskiego określenia mieszkańców okolic Dniepru. Miasto zyskało sławę jako jeden z największych ośrodków mieszkalnych zbudowanych dla przesiedleńców ze Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia w 1986 roku.

== Historia ==
Decyzje o budowie stałego osiedla dla pracowników i rodzin wciąż pracującej elektrowni jądrowej w Czarnobylu podjęto 2 października 1986 roku. W związku z całkowitą i nieodwołalną ewakuacją [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] dla prawie 30 tys. ludzi trzeba było znaleźć lokum. W tereny po wschodniej stronie Dniepru ewakuowano już w pierwszych dniach po rozpoczęciu działań. Późniejsza liczba przesiedleńców ze Strefy okazała się mniejsza, ze względu na to, że znaczna część mieszkańców przeniosła się do rodzin, na tereny za Uralem, a znaczna część zamieszkała w Kijowie. Podczas budowy miasta nadal planowane było otwarcie bloków V i VI elektrowni atomowej, dlatego w planach mieszkaniowych uwzględniono dodatkową liczbę pracowników. Z powodu zawirowań politycznych zawieszono otwarcie nowych bloków, przez co obecnie miasto ma o wiele mniej mieszkańców niż zaplanowano. Z drugiej strony, do Sławutycza zostali sprowadzeni także ludzie z innych stron Związku Radzieckiego, przede wszystkich z republik związkowych Azerbejdżanu, Armenii, Gruzji, Estonii, Łotwy, Litwy, Rosji i innych stron Ukrainy.8 republik przyjechało pomagać w budowie miasta a ich stolice stały się nazwami kolejnych dzielnic: Kijów, Tallin, Ryga, Wilno, Erewań, Baku, Tbilisi, Moskwa. Każda dzielnica zachowuje architekturę odpowiadającej jej stolicy." 23 marca 1988 roku 500 rodzin z Prypeci wprowadza się do miasta<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cafebabel.pl/artykul/drugie-zycie-mieszkancow-czarnobyla.html|tytuł=Drugie życie mieszkańców Czarnobyla|autor=|data dostępu=2017-07-07|opublikowany=cafebabel.pl|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://licznikgeigera.pl/slawutycz/|tytuł=|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>.

=== Symbole grodzkie ===
Herb miasta Sławutycza składa się z dwóch części – górna symbolizuje przynależność administracyjną, albowiem przedstawia stary herb kijowski. Zgodnie z symboliką heraldyczną, błękit symbolizuje czystość i doskonałość, zaś czerń – mądrość, ostrożność i stabilność – cechy potrzebne miastu energetyki atomowej. Możliwa jest także interpretacja, iż czerń to wspomnienie o tragedii Czarnobylskiej, dzięki której powstało miasta, a błękit to nadzieja na świetlana przyszłość. W dolnej części znajduje się, na tle wyżej wspomnianych barw, złota, ośmioramienna gwiazda. To znak alegoria dla atomu. Zaś osiem promieni oznacza osiem republik, skąd pochodzili pionierscy mieszkańcy miasta, przy czym złoto symbolizuje potęgę i siłę.

Flaga miasta ma kształt prostokąta o wymiarach 160 na 100 centymetrów. W lewym górnym rogu w odległości 15 cm od krawędzi sztandaru znajduje się herb miasta, szeroki na 29 cm i wysoki na 36 cm ze złotym obramowaniem o szerokości 1 cm. Flaga dzielona jest na dwie części – górną, o kolorze malinowym, na której znajduje się herb, ma wysokość 70 cm oraz dolną, o kolorze złotym, wysoką na 30 cm. Zgodnie z tradycją historyczną, kolor malinowy to wolność, chwała i kozackie zwycięstwo, a złoto to słońce, powodzenie, siła i bogactwo.

== Podział administracyjny miasta ==
Pochodzenie ludności pozostawiło ślad w nazewnictwie kwartałów mieszkaniowych, których jest dwanaście:
*Bakijski
*Biełgorodzki
*Wileński
*Dobryninski
*Erywański
*Kijewski
*Leningradzki
*Moskiewski
*Ryski
*Talliński
*Tbiliski
*Czernihowski
W sumie zabudowa zajmuje 7,5 km<sup>2</sup>, w tym tereny mieszkalne 2,5 km<sup>2</sup>, pozostałe to przestrzeń przemysłowa.

== Władza ==
Miasta Sławutycz posiada władzę samorządową, w której skład wchodzi burmistrz oraz rada miejska. W skład rady wchodzi 36 demokratycznie wybranych deputowanych, w tym obecnie 15 osób z Partii Regionów i 5 zaprzyjaźnionych z blokiem Julii Tymoszenko. Ich kompetencje określa Konstytucja Ukrainy. Rada dzieli się na sześć stałych komisji: praw i regulacji, gospodarki i rozwoju, polityki komunalnej, usług socjalnych i ekologii, kultury i sportu oraz budżetu i finansów.

Obecnym burmistrzem Sławutycza jest Wołodimir Pietrowicz Udowiczenko, doktor nauk ekonomicznych, z Partii Narodowo-Demokratycznej. Czynnie zajmuje się polityką od 1984 roku, od 1990 roku pełni funkcję burmistrza Sławutycza.

W Sławutyczu znajduje się sąd miejski, którego dyrektorem jest Anatolij Sergijowicz Oriel.

== Położenie ==
Sławutycz znajduje się w pobliżu Dniepru przy granicy z Białorusią, oddalony o ok. 40 km od Czernihowa, 50 km od Strefy i 200 km od Kijowa. Krajobraz charakterystyczny dla Polesia, ziemie podmokłe, tereny nizinne.

== Galeria ==

[[Kategoria:Miejsca]]
<references />

Stopa słonia

2021-05-22T07:39:15Z

Zgorzel:

[[Plik:3tyjh.jpg|mały|Zastygła lawa na fundamencie (tzw. „stopa słonia”). Fotografia wykonana przez Aleksandra Borowoja za pomocą peryskopu.]]
'''Stopa słonia''' (ros. Слоновья нога) – potoczna nazwa zestalonego fragmentu [[korium]] o charakterystycznym kształcie i ciemnej, pomarszczonej powierzchni przypominającej stopę słonia.

== Historia ==
W wyniku awarii i niekontrolowanego wzrostu mocy, uległ stopieniu rdzeń reaktora. W następstwie takiego zdarzenia roztopione materiały rdzenia o temperaturze ponad 2000 °C i masie do 250 ton spłynęły na dno zbiornika reaktora, przepalając w ciągu kilku dni strop.

Początkowo bardzo wysoka aktywność produktów rozszczepień w szczątkach reaktora zaczęła maleć i to głównie ze względu na naturalnie zachodzący proces zaniku promieniotwórczego. Ryzykowne akcje zrzucania środków gaszących i dekontaminacyjnych ze śmigłowców miały jednak różną skuteczność. Większość materiału spadła do wnętrza Bloku IV, ale niestety nie do rdzenia (przeszkadzała w tym m.in. przechylona pokrywa). Skuteczną metodą okazało się wpompowanie na początku maja środków gaśniczych rurami z Bloku III, co umożliwiło w końcu zgaszenie pożaru oraz zażeganie wycieku z rdzenia – pozwoliło to na zbudowanie Sarkofagu jeszcze w 1986 roku. Nastąpiło 29-krotne zmniejszenie aktywności radionuklidów w zniszczonym rdzeniu już w ciągu roku od Awarii, zaś 49-krotne w dwa lata po niej. Gdy zaczął on spływać i oddalać się od grafitowego moderatora, przestał znajdować się w stanie krytycznym. Stygł jednak przez długi czas. Część stopionego rdzenia, która nie odparowała w trakcie pożaru, spłynęła w głąb budynku reaktora i zastygła, zanim nastąpiło oddziaływanie z betonem.

=== Odkrycie i wersje ===
Zastygłą lawę odkryto jesienią 1986 w pomieszczeniu 217 na poziomie +6 podczas badań dolnych pomieszczeń budynku reaktora. Analizy wykazały, że składała się z dwutlenku krzemu (70%), resztek paliwa (10%) oraz metalicznych wtrąceń. Osobliwością była obecność uranowo-cyrkonowych kryształów sylikatu. Ten sztuczny materiał otrzymał nazwę „[[czarnobylit]]”<ref>[http://ekologika.pl/cp/ea/kubowski/2011/KORIUM-pro-EKOLOGIKA.pdf Jerzy Kubowski: ''Korium - roztopione paliwo reaktora jądrowego.'' Warszawa, 2001.]</ref>. W pomieszczeniu gdzie znajdowała się masa,w chwili odkrycia temperatura wynosiła 40 stopni Celcjusza.

O pozyskaniu próbek korium oraz o poziomie promieniowania obok "stopy słonia" istnieje kilka wersji - jedne źródła podają poziom promieniowania gamma wynoszący 8000 R/h, inne zaledwie 800 R/h. O metodach pozyskania pierwszej próbki w zależności od źródeł istnieją trzy wersje - że kawałek korium odkuto za pomocą toporu, albo za pomocą karabinu Kałasznikowa lub pistoletu PM. Obecnie trudno jest zweryfikować jaka wersja jest prawdziwa, a które są mitem.

== Przypisy ==
<references />

GSP Kompleks

2021-04-14T20:26:43Z

Zgorzel:

'''GSP „Kompleks”''' (ros. ГСП «Комплекс»), '''Państwowe Przedsiębiorstwo Specjalistyczne „Kompleks”''' (ros. Государственное Специализированное Предприятие «Комплекс», trb. Gosudarstwiennoje Spiecyalizirowannoje Priedprijatije «Kompleks») – istniejące w latach 1987 - 2010<ref>Dokładny rok zamknięcia GSK "Kompleks" nie jest znany, ze wspomnień pracowników Strefy Czarnobylskiej znane są trzy wersje - 2004 oraz pomiędzy rokiem 2008 a 2010</ref> radzieckie (później ukraińskie) państwowe przedsiębiorstwo zajmujące się gospodarowaniem odpadów promieniotwórczych oraz dezaktywacją terenów, urządzeń oraz osób na terenie [[Czarnobylska Strefa Wykluczenia|Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia]]. De facto po zakończeniu aktywnej fazy likwidacji skutków katastrofy, "Kompleks" zajmował się dalszymi pracami likwidacyjnymi.

Przedsiębiorstwo zarządzało eksploatacją wszystkich składowisk odpadów promieniotwórczych na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia, w tym Punktów Składowania Odpadów Promieniotwórczych (PZRO) oraz Punktów Tymczasowego Rozmieszczenia Odpadów Promieniotwórczych (PWLRO).

== Zadania<ref name=":0">[https://inis.iaea.org/collection/NCLCollectionStore/_Public/34/029/34029325.pdf Практический опыт работы ГСП «Комплекс» по ликвидации последствий катастрофы в чернобыльской зоне.]</ref> ==
Do głównych zadań GSP „Kompleks” należało:
* Kontrola i eksploatacja składowisk RAO<ref>RAO (ros. Радиоактивные отходы) – odpady promieniotwórcze</ref> oraz decyzje dotyczące lokalizacji ich rozmieszczenia
* Prowadzenie rejestru i inwentaryzacji składowisk RAO
* Likwidacja skutków wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej wraz z dekontaminacją terenów, budynków, obiektów, materiałów, sprzętu i maszyn
* Opracowywanie mechanizmów i systemów, do zbierania i przetwarzanie RAO
* Eksploatacja składowisk i tymczasowych składowisk RAO w Strefie Wykluczenia oraz Strefie Obowiązkowej (bezwarunkowej) Ewakuacji.
* Utrzymanie obiektów z RAO
* Prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, wprowadzenie nowego sprzętu i technologii.

== Przypisy ==
<references />

Zakład Jupiter

2021-04-14T20:14:04Z

Zgorzel: /* Sytuacja po ewakuacji */

{{Infobox
|name = Zakład „Jupiter”
|bodystyle =

|titlestyle =
|abovestyle = background:#cfc;
|subheaderstyle =
|above = Zakład „Jupiter”
|subheader =
|imagestyle =
|captionstyle =
| image = [[Plik:Jupiter.PNG|300px]]
|caption = Zakład „Jupiter” (Październik 1986)

|headerstyle = background:#ccf;
|labelstyle = background:#ddf;
|datastyle =

|header4 = Podstawowe informacje
| label5 = Rodzaj obiektu
| data5 = Zakład przemysłowy
| label6 = Miejscowość
| data6 = [[Prypeć (miasto)]]
| label7 = Adres
| data7 = Fabryczna 11
| label8 = Kondygnacje
| data8 = W zależności od danego obiektu zakładu
| label9 = Ukończenie budowy
| data9 = 1979
| label10 = Rodzaj produkcji
| data10 = Produkcja elementów półprzewodnikowych, urządzeń audio, magnetofonów, radioodbiorników oraz radiostacji.
| label11 = Zatrudnienie
| data11 = 3050 osób (1984)
| label12 = Po 26.04.1986
| data12 = Wykorzystywany przez przedsiębiorstwo "Specatom"
| label14 = Mapa
| data14 = <map lat="51.485" lon="-0.15" z="11" w="300" h="200" format="jpeg" />
}}
[[Plik:Budowa zakładu „Jupiter”.jpg|mały|Budowa zakładu „Jupiter”]]
<div class="thumb tright"><div class="thumbinner" style="width:300px;">
{{#display_map:
51.402439,30.042329
}}
</div>
[[Plik:Zakład „Jupiter”.jpg|mały|Lata 80-te. Zakład „Jupiter” (Завод „Юпитер”) widziany z jednego mieszkań przy ul. Sportowej.]]</div>
[[Plik:Plan zakladu.png|mały|Plan zakładu]]
'''Zakład „Jupiter”''' (ros. Завод '''„'''Юпитер'''”''') - opuszczony zakład przemysłowy zajmujący się produkcją komponentów elektronicznych do radioodbiorników, położony w zachodniej części miasta [[Prypeć (miasto)|Prypeć]] przy ulicy Fabrycznej 11<ref name=":0">{{Cytuj książkę|nazwisko=Marciak|imię=Sebastian|tytuł=Mapa Prypeci|wydanie=III|rok=2017|wydawca=Sebastian Marciak|miejsce=Warszawa|strony=|isbn=978-83-921-395-3-9}}</ref>.

== Historia ==
Z uwagi na dynamiczny rozwój [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] władze podjęły decyzję o budowie na obrzeżach miasta nowego zakładu przemysłowego mającego zapewnić zatrudnienie dla części niezwiązanych z elektrownią mieszkańców miasta. Nowo powstały zakład oddano do użytku w 1979 roku, a rozpoczął on swoje funkcjonowanie rok później w 1980 roku<ref>{{Cytuj stronę|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Чернобыльская_АЭС|tytuł=Чернобыльская АЭС|autor=|data dostępu=2016-12-31|opublikowany=wikipedia.org|język=}}</ref>. Oficjalnie zakład był filią kijewskich zakładów "''Majak''" zajmujących się produkcją urządzeń audio: magnetofonów, radioodbiorników oraz radiostacji. W 1984 zatrudniał 3050 osób, głównie mieszkańców [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] stając się drugim (po [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] zatrudniającej w tym samym okresie 5700 osób) największym zakładem pracy w mieście<ref>{{Cytuj stronę|url=http://stalker-tour.com/forum/viewtopic.php?f=55&t=1238|tytuł=3авод "Юпитер"|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=stalker-tour.com|język=}}</ref>. Dla zamiejscowych pracowników w bliskim sąsiedztwie zakładu wybudowano dwa hotele pracownicze z własną stołówką, znajdujące się przy ulicy Łesi Ukrainki 46<ref name=":0" />.

=== Skład kompleksu: ===
* Budynek nr 1 - Dział produkcji (główna hala produkcyjna)
* Budynek nr 1A - Dział administracyjny i inżynierski
* Budynek nr 2 - Dział opracowywania systemów zautomatyzowanych i magazyn
* Budynek nr 3 - Zakład obwodów drukowanych<ref name=":0" />
* Budynek nr 4 - Dział doświadczalnych praz inżynierskich (kuźnia, sprężarkownia, piec hutniczy)
* Budynek nr 5 - Dział administracyjno-socjalny (m .in. siedziba dyrekcji zakładu; na dachu budynku znajduje się antena satelitarna)
* Budynek nr 6 - Dział elektroniki specjalnej
* Budynek nr 7 - Stołówka pracownicza
* Budynek nr 8 - Chemiczne uzdatnianie wody
* Budynek nr 10 - Magazyn
* Budynek nr 11 - Główny magazyn
Dodatkowo na terenie zakładu znajdowały się wieże chłodnicze będące częścią systemu uzdatniania wody, przepompownia, oczyszczalnia ścieków oraz podziemny schron obrony cywilnej dedykowany dla pracowników zakładu. W 1986 roku planowano rozbudowę zakładu, budując w tym celu w tylnej jego części dwie hale które w momencie awarii były niemal ukończone (co sugerują zdjęcia z tego okresu). Zostały one rozebrane po 2002 roku.

== Produkcja ==

Zakład zajmował się wytwarzaniem m.in. taśmy szpulowe oraz części do magnetofonów szpulowych "''Jupiter''" serii 204 i 206. Na terenie zakładu znajdowała się m.in. odlewnia oraz obrabiarki ..

=== Nieoficjalna produkcja ===
Najprawdopodobniej na terenie zakładu "Jupiter" nieoficjalnie wytwarzano elementy elektroniczne dla przemysłu obronnego ZSRR (elementy półprzewodnikowe do pocisków balistycznych w okrętach podwodnych) lub elektronikę na potrzeby pobliskiej elektrowni<ref>{{Cytuj stronę|url=http://forum.pripyat.com/archive/index.php/t-671.html|tytuł=3авод Юпитер|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=forum.pripyat.com|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20091209113441/http://forum.pripyat.com/archive/index.php/t-671.html}}</ref>.

=== Kontrowersje dot. nieoficjalnej produkcji ===
Niektóre źródła podają informacje jakoby na terenie Zakładu "Jupiter" dokonywano przetwarzania i odzyskiwania plutonu o przeznaczeniu wojskowym z zużytego paliwa jądrowego z pobliskiej elektrowni jądrowej<ref>{{Cytuj stronę|url=http://licznikgeigera.pl/jupiter/|tytuł=Jupiter|autor=|data dostępu=2017-0217|opublikowany=licznikgeigera.pl|język=}}</ref>.

W świetle obecnych faktów wydaje się to jednak mało prawdopodobne. Świadczy za tym szereg faktów, m. in fakt słabego zabezpieczenia kompleksu jak na zakład jądrowy o znaczeniu militarnym<ref group="uwaga">Dostęp na teren zakład zabezpieczony był tylko przez 2,5 metrowe ogrodzenie.</ref>. Wątpliwym jest także kwestia zlokalizowania tego typu obiektu w bliskim sąsiedztwie kilkudziesięciotysięcznego miasta co narażałoby jego mieszkańców na bezpośrednie oddziaływanie skutków jakichkolwiek większych wypadków jądrowych na jego terenie. Warto również zaznaczyć że wszystkie miasta w których funkcjonowały zakłady zajmujące się rafinowaniem i obrabianiem pluton miały status miast zamkniętych i były wyłączone z pod administracji publicznej co również dowodzi nieprawdziwości powyższych domysłów. Również byli pracownicy zakładu dementują tego rodzaju spekulacje<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.youtube.com/watch?v=JmdfMTvT7uo|tytuł=Wywiad z jednym z byłych pracowników zakładu|autor=|data dostępu=2017-02-18|opublikowany=youtube.com|język=}}</ref>. Faktem jest natomiast to że w krajach bloku sowieckiego w przetwarzaniu plutonu ze zdemobilizowanej broni i odpadów z reaktorów atomowych specjalizował się największy w ZSRR zakład atomowy "''Majak''", zlokalizowany 72 kilometry na północny zachód od Czelabińska.

Pozostawione w niektórych budynkach zakładu m.in. bramki dozymetryczne, pomieszczenia do dekontaminacji osobistej, ostrzeżenia o treści: „''Stop! Przejdź kontrolę dozymetryczną''”, instrukcje jak postępować z materiałami radioaktywnymi czy skrzynie zaadresowane do ''Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych'' w Dubnej pod Moskwą (prowadzono tam badania m.in. z zakresu fizyki jądrowej)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://strefazero.org/forum/viewtopic.php?f=7&t=1073|tytuł=Prypeć i okolice - kilka pytań|autor=|data dostępu=2016-10-10|opublikowany=strefazero.org|język=}}</ref> są śladami po mieszczącym się w okresie od połowy 1986 do 1996 roku laboratorium radiologicznym.
== Sytuacja po ewakuacji ==
Po ewakuacji miasta [[Prypeć (miasto)|Prypeć]] w 1986 roku zakład nie został całkowicie opuszczony. W wyniku znacznego skażenia radioaktywnego terenu zakładu<ref group="uwaga">Znalazł się on na obszarze tzw. zachodniego śladu.</ref> przez kilka tygodni był obiektem na którym została przeprowadzona akcja dekontaminacyjna. W 1986 roku został przejęty przez przedsiębiorstwo "Specatom"<ref>[http://www-ns.iaea.org/downloads/rw/projects/emras-urban-draft-pripyat-May06.pdf Scenario for modeling changes in radiological conditions in contaminated urban environments.]</ref> i przekształcony w laboratorium radiologiczne, gdzie prowadzono badania nad różnymi technikami dekontaminacji, oraz bazę Państwowego Centrum Awaryjno-Technicznego.

Z uwagi na bogate wyposażenie produkcyjne oraz bazę socjalną, zakład Jupiter był używany w trakcie aktywnej fazy likwidacji skutków katastrofy do obsługi zdalnie sterowanych pojazdów używanych przy dezaktywacji elektrowni. Po ukończeniu aktywnych prac likwidacyjnych, na terenach zakładu znajdował się doświadczalny poligon Służby Specjalnych Prac Inżynieryjnych, gdzie poddawano testom zdalnie sterowane urządzenia i maszyny, opracowywane na łamach przedsiębiorstwa "Specatom". Ostatecznie zakład został zamknięty 1996 roku<ref>{{Cytuj stronę|url=http://chernobylgallery.com/galleries/jupiter-factory/|tytuł=Jupiter Factory|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=http://chernobylgallery.com|język=}}</ref><ref group="uwaga">Niektóre źródła podają za rok zamknięcia zakładu rok 1997 lub według informacji dr [[Marek Rabiński|Marka Rabińskiego]] zakład funkcjonował do końca 2000 roku.</ref>.

Na południowy zachód od Zakładu został zlokalizowany Punkt Tymczasowej Lokalizacji Odpadów Radioaktywnych "Prypeć" gdzie znajdują się części pojazdów (samochodów, motorów, maszyn) oraz mebli z [[Prypeć (miasto)|Prypeci]].

== Obecnie ==
Obecnie najniższe kondygnacje zakładu zalane są przez wody gruntowe. Na początku kwietnia 2013 roku pod naporem śniegu doszło do zawalenia się dużej części dachu hali nr 1<ref>{{Cytuj stronę|url=http://wikimapia.org/#lang=pl&lat=51.402318&lon=30.041792&z=18&m=b|tytuł=Zakład "Jupiter:|autor=|data dostępu=2017-02-17|opublikowany=wikimapia.org|język=}}</ref>.

== Galeria ==
'''Okres funkcjonowania zakładu'''<gallery>
Plik:1387041336 01-img 1284-01-prc.jpg|
Plik:1387041372 02-img 1285-01-prc.jpg|
Plik:1387041430 03-img 1288-01-prc.jpg|
Plik:1387041397 04-img 1289-01-prc.jpg|
Plik:1387041403 05-img 1291-01-prc.jpg|
Plik:1387041406 06-img 1290-01-prc.jpg|
Plik:1387041459 07-img 1287-01-prc.jpg|
</gallery>'''Jesień 1986'''<gallery>
Plik:1389720954 cnv000106-04-prc.jpg|
Plik:1389720969 cnv000106-prc.jpg|
Plik:1389720901 cnv000107-prc.jpg|
Plik:1389720971 cnv000108-prc.jpg|
</gallery>

== Uwagi ==
<references group="uwaga" />

== Przypisy ==
<references />

AZ-5

2021-04-14T19:58:27Z

Zgorzel: Jako SCRAM'u używano wyłącznika zasilania napędu prętów kontrolnych (ключ КОМ). AZ-5 używano jako zwykłego elementu kontroli reaktora. Dodałem rysunek w oparciu o INSAG-7.

[[Plik:AZ-5.png|mały|263x263px|Przełącznik uruchomienia procedury awaryjnego wygaszenia reaktora ''AZ-5.'']]
'''AZ-5''' (ros. '''АЗ-5''', Aварийной Защиты 5-й категории, pol. Awaryjna Ochrona 5-tej kategorii) – procedura awaryjnego wygaszenia reaktora jądrowego. Polega ona na wsunięciu do rdzenia reaktora wszystkich prętów kontrolnych i awaryjnych (także tych wyjętych wcześniej ręcznie). Pręty awaryjne opuszczone do rdzenia mają ujemną reaktywność i powodują natychmiastowe przerwanie reakcji łańcuchowej, co prowadzi do jego całkowitego wygaszenia. Wykonane są z materiałów silnie pochłaniających neutrony (kadm, bor, hafn). Procedura AZ-5 aktywuje awaryjne wyłączanie reaktora.

== AZ-5 a [[wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] ==
W reaktorach typu czarnobylskiego (RBMK-1000) od momentu zwolnienia prętów, do wygaszenia reakcji łańcuchowej i osiągnięcia przez reaktor mocy generowanej wyłącznie przez ciepło po wyłączeniowe mija od 18 do 20 sekund przy maksymalnej prędkości opuszczania 0.4 m/s<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=A.A Chamaza, O.M. Kowalewicz, S.W. Łarina|imię=|tytuł=Атомная энергетика: развитие, безопасность, международное сотрудничество|url=https://ozlib.com/846471/tehnika/avariya_chernobylskoy|rok=2019|wydawca=MEI|miejsce=|strony=|isbn=978-5-383-01253-6}}</ref> (dla porównania w reaktorach PWR/WWER czas ten jest o wiele krótszy i wynosi 1,5-2 sekundy).

Po naciśnięciu AZ-5 (1:23:40) nastąpiło wprowadzanie prętów sterujących do rdzenia reaktora. Mechanizm wprowadzania prętów sterujących działał z szybkością 0,4 m/s, tak że pręty potrzebowały od 18 do 20 sekund na umieszczenie całego rdzenia którego długość to około 7 metrów. Większość (179) prętów kontrolnych wyposażona była w charakterystyczne głowice – tzw. jeźdźców. Między jeźdźcem, a trzonem pręta występowała niewielka przestrzeń. Jeździec, wykonany z grafitu, gdy wsuwa się do rdzenia, jest praktycznie przezroczysty dla neutronów, podczas gdy woda, którą wypycha z kanału, jest ich pochłaniaczem. Oznacza to, że podczas wprowadzania pręta, jego jeździec zwiększa moc rdzenia, nim trzon pręta ją obniży. Stąd wsuwanie prętów w początkowej fazie procedury nie tylko nie zmniejszało mocy, ale powodowało jej uderzeniowy przyrost<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://ecology.pskovlib.ru/chernaya-byl-chernobylya/826-o-nazhatii-knopki-az-5|tytuł=О нажатии кнопки АЗ-5|autor=|data dostępu=2019-04-14|opublikowany=ecology.pskovlib.ru|język=}}</ref>.

Po kilku sekundach od naciśnięcia AZ-5 nastąpił skok mocy, a rdzeń przegrzał się, powodując pęknięcie niektórych kanałów paliwowych, blokując pręty kontrolne i pręty sterujące które były wsunięte zaledwie w jednej trzeciej. W ciągu trzech sekund moc reaktora wzrosła do 530 MW.

Kolejny przebieg wydarzeń nie został zarejestrowany przez instrumenty pomiarowe; jest znany tylko jako wynik symulacji matematycznej. Wydaje się, że skok mocy spowodował wzrost temperatury paliwa i ilości pary, prowadząc do szybkiego wzrostu jej ciśnienia. Spowodowało to awarię okładziny paliwowej, uwalniając elementy paliwowe do chłodziwa i rozrywając kanały, w których znajdowały się te elementy.

Uruchomienie procedury mogło być odpowiedzią na nagły wzrost mocy, jednakże były zastępca naczelnego inżyniera ds. eksploatacji bloków energetycznych III i IV [[Anatolij Diatłow]] na łamach swojej książki ''[[Czarnobyl. Jak to było]]'' tak tłumaczy jej przeprowadzenie:

:''Przed godziną 01:23:40 centralny system kontrolny (...) nie zarejestrował żadnych zmian parametrów, które usprawiedliwiałyby AZ-5. [[Komisja śledcza do zbadania przyczyn awarii Czarnobylskiej|Komisja]] (...) zebrała i przeanalizowała dużą ilość materiału i jak oświadczyła w raporcie, nie ustaliła przyczyny rozpoczęcia AZ-5. Nie ma też powodu by jej szukać. Reaktor po prostu miał zostać wyłączony po zakończeniu eksperymentu''<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Diatłow|imię=Anatolij S.|autor link=Anatolij Diatłow|tytuł=[[Czarnobyl. Jak to było]]|rok=1995|wydawca=|miejsce=Kijów|strony=|isbn=}}</ref>''.''
Powód, dla którego aktywowano AZ-5, do dnia dzisiejszego nie jest znany niezależnie od tego, czy został wykonany jako środek awaryjny w odpowiedzi na gwałtowny wzrost mocy, czy po prostu jako rutynowa metoda wyłączania reaktora po zakończeniu eksperymentu<ref>{{Cytuj stronę|url=http://rrc2.narod.ru/book/app7.html|tytuł=Oficjalny program eksperymentu|autor=|data dostępu=2019-04-21|opublikowany=rrc2.narod.ru|język=}}</ref>. Niektóre źródła sugerują, że procedura nie została aktywowana ręcznie przez operatora, a automatycznie przez system ochrony awaryjnej, mimo że [[SKALA]] zarejestrowała jedynie jej ręczne włączenie.

Po wypadku procedura ta została dopracowana poprzez wymianę przycisku na przełącznik oraz wprowadzenie zapamiętywania sygnału, co wraz z modernizacją prętów kontrolnych miało zapobiec podobnym przypadkom w przyszłości.

[[Plik:SUZ.png|mały|Konstrukcja prętów kontrolnych w wykonaniu przed katastrofą (a) i po katastrofie (b).
Rozmiary podane w centymetrach.
]]

=== Chronologia włączenia AZ-5<ref name=":0" /> ===
{{Osobny artykuł|Kalendarium wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej}}
* '''1:22:30''' – [[Leonid Toptunow]] zauważa na wydruku komputerowym systemu [[SKALA]], że tzw. poziom reaktywności spadł tak dalece, że reaktor powinien zostać natychmiast wyłączony. Mimo wszystko test nie został wstrzymany.
* '''1:23:04''' – rozpoczyna się główny test. Starszy inżynier sterowania turbinami [[Igor Kirszenbaum]] na polecenia [[Anatolij Diatłow|Anatolija Diatłowa]] zamyka [[Skrótowce|SRK]] (zawory regulujące zatrzymanie) [[Skrótowce|TG]] (turbogenerator) nr 8. Oznacza to, iż od tej pory para wytwarzana w reaktorze przestanie dochodzić do turbiny, która kręcić się będzie już tylko siłą inercji. Istniejące zabezpieczenia chroniące przed wyłączeniem SKR zostały wyłączone. aby móc powtórzyć test jeśli pierwsza próba się nie powiedzie. Po chwili rozpoczął się wzrost mocy.
* '''1:23:39''' – naczelnik zmiany bloku [[Aleksandr Akimow]] wydaje polecenie o natychmiastowym włączeniu AZ-5 i tym samym wygaszeniu reaktora.

* '''1:23:47''' – moc cieplna osiągnęła 30 GW, niemal dziesięciokrotnie przekraczając normalny poziom. Gwałtowny wzrost ciśnienia zniszczył kanały paliwowe i rozerwał rury z wodą chłodzącą. Paliwo zaczęło się topić i wpadać do zalegającej na dnie wody
* '''1:24:00''' – wzrost ciśnienia znajdującej się w reaktorze pary wodnej doprowadził do pierwszej eksplozji pary, która wysadziła ważącą 1000 ton osłonę biologiczną (antyradiacyjną) pokrywającą reaktor. Kompletnie zniszczony rdzeń reaktora wszedł w kontakt z chłodziwem, co spowodowało reakcję cyrkonowych wyściółek kanałów paliwowych z wodą, która zaczęła rozkładać się z wydzielaniem wodoru, a po zniszczeniu cyrkonowych osłon bezpośrednio zetknęła się z rozżarzonym grafitem o temperaturze 3000 °C i doszło do jej termolizy z wydzielaniem mieszaniny piorunującej (wodór i tlen w stosunku 2:1).

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:RBMK-1000]]
[[Kategoria:Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]

Plik:SUZ.png

2021-04-14T19:51:50Z

Zgorzel:

Konstrukcja prętów kontrolnych w wykonaniu przed katastrofą (a) i po katastrofie (b).
Rozmiary podane w centymetrach.

Literatura o katastrofie czarnobylskiej

2020-06-24T12:53:44Z

Zgorzel: /* Pozycje w języku rosyjskim */

'''Literatura o katastrofie czarnobylskiej''' – wykaz literatury naukowej poruszającej swą tematyką katastrofę czarnobylską

== Lista ==

=== Pozycje w języku polskim ===
* '''''Czernobyl. Od katastrofy do procesu'''''
Waldemar Siwiński. 1989, ISBN 8320711797, wyd. Wydawnictwo Iskry, 266 s.

=== Pozycje w języku angielskim ===
* '''''Chernobyl Notebook''''' (org. ''Чернобыльская тетрадь'')
Grigorij Medwedew, 2012, ISBN 1622800036, wyd. Historical Studies
* '''''Truth About Chernobyl'''''
Grigorij Medwedew, 1991, ISBN 0465087752, wyd. Basic Books
* '''''The Legacy of Chernobyl'''''
Zhores Medwedew, 1992, ISBN 0393308146, wyd. W. W. Norton & Company, 378 s.
* '''''Summary report on the post-accident review meeting on the Chernobyl accident'''''
International Nuclear Safety Advisory Group, 1986, ISBN 9201231865, wyd. International Atomic Energy Agency, 106 s.
* '''''Chernobyl & Nuclear Power in the USSR'''''
David R. Marples, 1987, ISBN 0-920862-50-0, wyd.The Macmillan Press, 225 s.
* '''''[https://www-pub.iaea.org/MTCD/publications/PDF/Pub913e_web.pdf INSAG 7. The Chernobyl Accident: Updating of INSAG-1]'''''
International Nuclear Safety Advisory Group, 1992, 92-0-104692-8
* '''Midnight in Chernobyl: The Untold Story of the World's Greatest Nuclear Disaster'''
Adam Higginbotham, 2019, ISBN 978-1501134616, wyd. Simon & Schuster, 560 s.

=== Pozycje w języku rosyjskim ===
* '''''[http://library.narod.ru/tetr/tetr.htm Чернобыльская тетрадь]'''''
Grigorij Medwedew, Moskwa 1990, ISBN 5-7000-0223-Х, wyd. Kniżnaja pałata.
* '''[http://www.x-libri.ru/elib/sherb000/00000001.htm Czernobyl]'''
Jurij Nikołajewicz Szczerbak, Moskwa 1991
* ''''[https://pripyat-city.ru/books/32-chernobyl-dni-ispytaniy.html Чернобыль. Дни испытаний]''''
Zbiór opowiadań, wierszy oraz relacji różnych autorów, wydawnictwo «Радянський письменник», 1988 r.

Likwidatorzy

2020-05-19T12:16:12Z

Zgorzel: Zmiana danych o OC - usunięcie OC z MSW (od roku 1971 była ona w ministerstwie obrony), dodanie FOC; dodanie wojsk inżynieryjnych, usunięcie punktu o MSW RFSR - zlikwidowane w 1962, zmiana nazwy Ministerstwa Kolei FR na ZSRR (MK RFSR nie istniało)

[[Plik:Likwidatorzy.jpg|mały|Jedną z liczniejszych grup likwidatorów były osoby czynnie zaangażowanie w budowę obiektu ''Ukrytje'' którego budowa trwała od maja do listopada 1986.]]
'''Likwidatorzy''' (ros. ликвидаторы) – ogólne określenie grupy blisko 600 tysięcy ludzi, którzy byli zaangażowani w akcję usuwania następstw [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]].

== Likwidatorzy ==
Pierwszą grupą która uczestniczyła w usuwaniu następstw wypadku, był [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|personel elektrowni]]. Byli oni zaangażowani w wyłączanie infrastruktury pomocniczej reaktora, udzielenie pierwszej pomocy poszkodowanym, usuwanie gruzu aby udrożnić ratunkowe ciągi komunikacyjne, próba gaszenia ognisk pożaru oraz inne prace w korpusie głównym reaktora, maszynowni i innych pomieszczeniach elektrowni a także przybyli na miejsce strażacy (zwłaszcza z pobliskich jednostek [[WPCz-2]] oraz [[SWPCz-6]]).

== Nazwa ==
Pojęcie ''likwidator'' (ros. likwidator) pochodzi z oficjalnej radzieckiej definicji ''uczastnik likwidacyi posledstwij awarii na Czernobylskoj AES'' która w bezpośrednim tłumaczeniu oznacza osobę która brała udział w usuwaniu następstw wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej która była szeroko stosowana do opisania działań likwidatorów w zakresie ich zatrudnienia, opieki zdrowotnej i przejścia na emeryturę. Dokładnie taka definicja wygrawerowana jest na radzieckich medalach i odznakach przyznanych likwidatorom.

== Zakres nazwy ==
Łącznie ok 600 000 ± 20 000
* '''Siły Zbrojne ZSRR''' – 20 508
** Wojska Lądowe
*** Wojska chemiczne
*** Wojska Inżynieryjne
** Siły Powietrzne
** Wojska Obrony Cywilnej
* '''Oddziały paramilitarne'''
** MSW ZSRR – 32 111
*** Główny zarząd straży pożarnej (straż pożarna)
*** Główny zarząd milicji (milicja)
*** Wojska wewnętrzne
** Kontrwywiad – 1 093
** KGB
** Ministerstwo kolei ZSRR – 1242
* '''Pracownicy cywilni'''
** Naukowcy – 19 236
** Personel Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej i innych elektrowni jądrowych
** Personel medyczny i służby sanitarne
** Miejskie i zakładowe formacje obrony cywilnej
** Pracownicy budowlani
** Górnicy
** Myśliwi
** Inni (kierowcy, pracownicy serwisów)

Czarnobyl

2020-05-17T12:42:18Z

Zgorzel: Dodanie szczegółu w rozdziale "Obecnie" i usunięcie zdjęcia ul. Sowieckiej - z nieznanej mi przyczyny zamiast niego strona wyświetla jakieś zupełnie inne zdjęcie.

{{ZWikipedii|pl||Czarnobyl}}
[[Plik:Znak Czarnobyl.jpg|mały|Znak na wjeździe do Czarnobyla]]
'''Czarnobyl''' (ukr. Чорнобиль, ros. Чернобыль) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, u ujścia rzeki Uż do Prypeci. Dawne centrum rejonu Czarnobylskiego (ros. Черно́быльский райо́н) zlikwidowanego w 1988 roku.

Miasto swoją nazwę Czornobyl (w Polsce na początku tłumaczoną jako Czernobyl, a następnie Czarnobyl) zawdzięcza roślinie o tej samej nazwie porastającej pola uprawne tamtych okolic w XIX wieku. Miasto znane głównie ze względu na oddaloną o 18 kilometrów elektrownię jądrową, w której wydarzyła się największa w dziejach katastrofa atomowa.

== Historia ==
Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1193 roku. Pod koniec XIV wspominano o nim w latopisie "Lista ruskich miast dalekich i bliskich"<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Тихомиров|imię=Михаил|tytuł=«Список русских городов дальних и ближних» // Исторические записки|rok=1952|wydawca=|miejsce=ZSRR|strony=214-259|isbn=}}</ref>

W roku 1541 kniaź Fryderyk Proński zbudował w Czarnobylu zamek. W okresie późniejszym należał on do polsko-litewskiego magnackiego rodu Chodkiewiczów, sam zaś Czarnobyl był ich miastem prywatnym.<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=|imię=|tytuł=Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I. Warszawa: 1880-1902, s. 750-54.|rok=|wydawca=|miejsce=|strony=|isbn=}}</ref> W drugiej połowie XVIII wieku Czarnobyl staje się jednym z najważniejszych ośrodków chasydyzmu. W mieście tym mieszkało wielu żydów, działała synagoga. Pogromy żydowskie 1905 i 1919 roku znacząco uszczupliły ludność żydowską, a II Wojna Światowa ostatecznie wytarła ją z ziem czarnobylskich. 17 listopada 1943 roku do miasta weszła Armia Czerwona.

27 kwietnia 1920 pod Czarnobylem miała miejsce bitwa pomiędzy pododdziałami 9 Dywizji Piechoty generała Władysława Sikorskiego a siłami bolszewików, która skończyła się wygraną polaków.

Przed katastrofą w Czarnobylu mieszkało około 13-15 tysięcy osób. Miasto posiadało infrastrukturę w postaci 2 szkół, 1 internatu, urzędu telegrafu, poczty i łączności, restauracji, domu kultury i kina. Ewakuacja miasta odbyła się 4 maja. Podczas likwidacji skutków katastrofy miasto pełniło ważną funkcję w logistyce i dowodzeniu działaniami. Latem w Czarnobylu odbył się [[Proces Czarnobylski]]. Wynikało to z tego, iż według ówczesnego radzieckiego prawa sąd musiał się odbywać w rejonie gdzie popełnione zostało przestępstwo. W latach późniejszych w Czarnobylu znajdowały się różne służby zajmujące się pracami w Strefie Czarnobylskiej.

== Obecnie ==
Dzisiaj mieszka tam (czasowo, w systemie zmianowym) ok. 2,5 tys. osób - pracownicy różnych agencji i służb, naukowcy, przewodnicy i specjaliści. Ukraińskie normy dotyczące czasu przebywania ludzi na terenie "Zony" limitują czas ich obecności do trzech miesięcy w ciągu roku. Naukowcy mogą przebywać w Czarnobylu bez jego opuszczania przez dwa tygodnie, po upływie tego czasu wyjeżdżają na miesiąc, a ich miejsce zajmują kolejni naukowcy aż do ich powrotu. W mieście działają trzy hotele, komenda Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, jednostka straży pożarnej i punkt felczerski, pięć sklepów spożywczych, dwie stołówki, dwie restauracje, dworzec autobusowy, oddział Instytutu Problemów Bezpieczeństwa Jądrowego Ukraińskiej Akademii Nauk. W nocy od godziny 22 do godziny 6 rano panuje godzina policyjna z zakazem poruszania się po mieście. W budynku dawnego kina w marcu 2018 roku otwarto muzeum "Zirka Połyń" (Gwiazda Piołun).

W północno-zachodniej części miasta znajduje się zakonserwowane lądowisko dla śmigłowców, używane w sytuacjach kryzysowych bądź w przypadku wizyt urzędników państwowych wysokiej rangi.

== Pomniki ==
W Czarnobylu znajduje się jednocześnie kilka pomników:
[[Plik:Czarnobyl - tabliczki 03.jpg|mały|Aleja pamięci ]]
- Aleja pamięci, składająca się z tablic z nazwami ewakuowanych miejsowości

- "Trąbiący anioł", poświęcony katastrofie

- Pomnik "Poskromionemu byku", przeniesiony ze wsi Kupowate (do katastrofy znajdował się we wsi Zalesje)

- Obelisk i pomnik bohaterom Wielkiej Wojny Ojczyźnianej

- Pomnik z 2014 roku upamiętniający zabitą przez III Rzeszę partyzantkę Paszę Osidacz (Паша Осидач). Sam pomnik został wykonany jeszcze przed katastrofą, ale ewakuacja uniemożliwiła jego postawienie.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/news/1693-v-gorode-chernobyl-otkryt-pamyatnik-uchastnitse-partizanskogo-dvizheniya-pashe-osidach|tytuł=В городе Чернобыль открыт памятник участнице партизанского движения Паше Осидач|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

- Pomnik "Tym, kto uratował świat" z 1996 roku

- Pomnik załodze poległej w [[Katastrofa śmigłowca Mi-8|Katastrofie śmigłowca Mi-8]]

- Wystawa robotów i maszyn używanych podczas likwidacji skutków katastrofy

== Przypisy ==
<references />

Czarnobyl

2020-05-17T12:37:22Z

Zgorzel: Dodanie informacji, dodanie dwóch zdjęć swojego autorstwa, ale z jednym jest chyba jakiś samoistny błąd - w podglądzie mam czarnobiałe zdjęcie niemieckiego miasta.

{{ZWikipedii|pl||Czarnobyl}}
[[Plik:Znak Czarnobyl.jpg|mały|Znak na wjeździe do Czarnobyla]]
'''Czarnobyl''' (ukr. Чорнобиль, ros. Чернобыль) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, u ujścia rzeki Uż do Prypeci. Dawne centrum rejonu Czarnobylskiego (ros. Черно́быльский райо́н) zlikwidowanego w 1988 roku.

Miasto swoją nazwę Czornobyl (w Polsce na początku tłumaczoną jako Czernobyl, a następnie Czarnobyl) zawdzięcza roślinie o tej samej nazwie porastającej pola uprawne tamtych okolic w XIX wieku. Miasto znane głównie ze względu na oddaloną o 18 kilometrów elektrownię jądrową, w której wydarzyła się największa w dziejach katastrofa atomowa.

== Historia ==
Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1193 roku. Pod koniec XIV wspominano o nim w latopisie "Lista ruskich miast dalekich i bliskich"<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Тихомиров|imię=Михаил|tytuł=«Список русских городов дальних и ближних» // Исторические записки|rok=1952|wydawca=|miejsce=ZSRR|strony=214-259|isbn=}}</ref>

W roku 1541 kniaź Fryderyk Proński zbudował w Czarnobylu zamek. W okresie późniejszym należał on do polsko-litewskiego magnackiego rodu Chodkiewiczów, sam zaś Czarnobyl był ich miastem prywatnym.<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=|imię=|tytuł=Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I. Warszawa: 1880-1902, s. 750-54.|rok=|wydawca=|miejsce=|strony=|isbn=}}</ref> W drugiej połowie XVIII wieku Czarnobyl staje się jednym z najważniejszych ośrodków chasydyzmu. W mieście tym mieszkało wielu żydów, działała synagoga. Pogromy żydowskie 1905 i 1919 roku znacząco uszczupliły ludność żydowską, a II Wojna Światowa ostatecznie wytarła ją z ziem czarnobylskich. 17 listopada 1943 roku do miasta weszła Armia Czerwona.

27 kwietnia 1920 pod Czarnobylem miała miejsce bitwa pomiędzy pododdziałami 9 Dywizji Piechoty generała Władysława Sikorskiego a siłami bolszewików, która skończyła się wygraną polaków.

Przed katastrofą w Czarnobylu mieszkało około 13-15 tysięcy osób. Miasto posiadało infrastrukturę w postaci 2 szkół, 1 internatu, urzędu telegrafu, poczty i łączności, restauracji, domu kultury i kina. Ewakuacja miasta odbyła się 4 maja. Podczas likwidacji skutków katastrofy miasto pełniło ważną funkcję w logistyce i dowodzeniu działaniami. Latem w Czarnobylu odbył się [[Proces Czarnobylski]]. Wynikało to z tego, iż według ówczesnego radzieckiego prawa sąd musiał się odbywać w rejonie gdzie popełnione zostało przestępstwo. W latach późniejszych w Czarnobylu znajdowały się różne służby zajmujące się pracami w Strefie Czarnobylskiej.

== Obecnie ==
[[Plik:Główna ulica.jpg|mały|Główna ulica miasta - ul. Sowieckaja]]
Dzisiaj mieszka tam (czasowo, w systemie zmianowym) ok. 2,5 tys. osób - pracownicy różnych agencji i służb, naukowcy, przewodnicy i specjaliści. Ukraińskie normy dotyczące czasu przebywania ludzi na terenie "Zony" limitują czas ich obecności do trzech miesięcy w ciągu roku. Naukowcy mogą przebywać w Czarnobylu bez jego opuszczania przez dwa tygodnie, po upływie tego czasu wyjeżdżają na miesiąc, a ich miejsce zajmują kolejni naukowcy aż do ich powrotu. W mieście działają trzy hotele, komenda Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, jednostka straży pożarnej i punkt felczerski, pięć sklepów spożywczych, dwie stołówki, dwie restauracje, dworzec autobusowy, oddział Instytutu Problemów Bezpieczeństwa Jądrowego Ukraińskiej Akademii Nauk. W nocy od godziny 22 do godziny 6 rano panuje godzina policyjna z zakazem poruszania się po mieście.

W północno-zachodniej części miasta znajduje się zakonserwowane lądowisko dla śmigłowców, używane w sytuacjach kryzysowych bądź w przypadku wizyt urzędników państwowych wysokiej rangi.

== Pomniki ==
W Czarnobylu znajduje się jednocześnie kilka pomników:
[[Plik:Czarnobyl - tabliczki 03.jpg|mały|Aleja pamięci ]]
- Aleja pamięci, składająca się z tablic z nazwami ewakuowanych miejsowości

- "Trąbiący anioł", poświęcony katastrofie

- Pomnik "Poskromionemu byku", przeniesiony ze wsi Kupowate (do katastrofy znajdował się we wsi Zalesje)

- Obelisk i pomnik bohaterom Wielkiej Wojny Ojczyźnianej

- Pomnik z 2014 roku upamiętniający zabitą przez III Rzeszę partyzantkę Paszę Osidacz (Паша Осидач). Sam pomnik został wykonany jeszcze przed katastrofą, ale ewakuacja uniemożliwiła jego postawienie.<ref>{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ru/news/1693-v-gorode-chernobyl-otkryt-pamyatnik-uchastnitse-partizanskogo-dvizheniya-pashe-osidach|tytuł=В городе Чернобыль открыт памятник участнице партизанского движения Паше Осидач|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

- Pomnik "Tym, kto uratował świat" z 1996 roku

- Pomnik załodze poległej w [[Katastrofa śmigłowca Mi-8|Katastrofie śmigłowca Mi-8]]

- Wystawa robotów i maszyn używanych podczas likwidacji skutków katastrofy

== Przypisy ==

Plik:Główna ulica.jpg

2020-05-17T12:33:08Z

Zgorzel:

Główna ulica miasta Czarnobyl ul. Sowieckaja

Plik:Znak Czarnobyl.jpg

2020-05-17T12:11:04Z

Zgorzel:

Wjazd do Czarnobyla, znak miejski

Plik:Znak wjazdowy do Czarnobyla.jpg

2020-05-17T12:07:52Z

Zgorzel:

Znak wjazdowy do Czarnobyla

Zielenyj Mys

2020-05-17T08:30:37Z

Zgorzel:

[[Plik:Zielenyj Mys.jpg|mały|Zabudowania w obozie]]
'''Zielenyj Mys''' (ros. Зелёный Мыс, pol. Zielony Przylądek) – tymczasowy obóz dla pracowników zmianowych [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] w latach 1986–91.

== Historia ==
[[Plik:Ruiny remizy straży pożarnej.jpg|mały|Pozostałości po jednostce straży pożarnej ]]
Nazwa ''Zielenyj Mys'' odnosi się do dwóch miejsc. Jednym z nich jest wieś [[Stracholesie]] (taką nazwę posiadała ona do roku 1989<ref>{{Cytuj stronę|url=https://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=8230-11|tytuł=Про відновлення селам Зелений Мис і Красне Друге Київської області колишніх найменувань Страхолісся і Германівка|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>), a drugim obóz dla pracowników zmianowych Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej oraz [[Likwidatorzy|likwidatorów]] położony 2,5 km od wsi, W obozie wybudowano całą niezbędną infrastrukturę m.in.: sklep, skwer, basen, boisko, stołówkę oraz dyskotekę "Edison-2". Obóz składał się z kilkunastu jednokondygnacyjnych domków prefabrykowanych produkcji fińskiej<ref>Lub też t.zw. "domków fińskich", czyli produkowanych w ZSRR prefabrykowanych konstrukcji opartych na rozwiązaniach powstałych w Finlandii</ref>, Przy wejściu na teren wioski znajdował się dozymetryczny punkt kontroli. Także obóz posiadał jednostkę straży pożarnej tego samego typowego projektu architektonicznego co jednostka [[SWPCz-6]], własną kotłownię oraz oczyszczalnię ścieków. Podczas usuwania skutków wypadku w osadzie gościli m.in: piosenkarki Ałła Pugaczowa (wrzesień 1986) i Sofia Rotaru oraz Walerij Leontjew. Na początku XXI wieku Zielenyj Mys został zburzony z uwagi na zaprzestanie działalności.

Obok znajduje się punkt kontrolny KPP "Zielenyj Mys", od którego prowadzi poszerzona w roku 1986 droga do m. [[Czarnobyl]].

== Przypisy ==
<references />

Zielenyj Mys

2020-05-17T08:28:46Z

Zgorzel: /* Historia */ Uzupełnienie informacji, dodanie zdjęcia

Plik:Ruiny remizy straży pożarnej.jpg

2020-05-17T08:17:52Z

Zgorzel:

Ruiny remizy straży pożarnej

Szpital Kliniczny nr 6 w Moskwie

2020-05-10T19:46:10Z

Zgorzel:

[[Plik:Szpital Kliniczny nr 6.png|mały]]
<div class="thumb tright"><div class="thumbinner" style="width:275px;">{{#display_map:
55.8054525,37.4564039
}}
</div></div>
'''Szpital Kliniczny nr 6''' (ros. клиническая больница № 6) - szpital w którym hospitalizowano osoby poszkodowane wskutek Awarii Czarnobylskiej znajdujący się w Moskwie przy ul. Marszałka Nowikowa 23.

== Historia ==
Rozwój technologii jądrowych w ZSRR w drugiej połowie lat czterdziestych stworzył zapotrzebowanie w specjalnej obsłudze medycznej, która zapewniłaby pracownikom branży jądrowej profilaktykę chorób zawodowych, tworzenie norm BHP i leczenie zatruć wynikających z procesów produkcyjnych. Z inicjatywy Awetika Burnaziana, twórcy radzieckiej medycyny wojskowej, w roku 1948 powstaje szpital obliczony na 200 łóżek, zadaniem którego staje się obsługa pracowników przemysłu jądrowego. W roku 1950 na podstawie tego szpitala zostaje utworzony Instytut Biofizyki Ministerstwa ochrony zdrowia ZSRR. W jego składzie w roku 1951 utworzono Oddział kliniczny medycyny radiacyjnej. W roku 1960 zmienia on nazwę na Szpital kliniczny nr 6.

Pierwsze osoby z wysokimi dawkami promieniowania trafiły do szpitala nr 6 we wrześniu 1953 roku. Następnie w marcu 1954 r. oraz w 1957 r., po katastrofie w zakładach "Majak". Dzięki temu instytut otrzymał duże doświadczenie w leczeniu patologii popromiennych i stał się wiodąca organizacją ds. medycyny radiacyjnej w ZSRR.<ref>{{Cytuj stronę|url=http://fmbafmbc.ru/about/about-the-center/the-history-of-the-centre/|tytuł=ИСТОРИЯ ЦЕНТРА|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

== Katastrofa w Czarnobylu ==
Początkowo 26 kwietnia 1986 roku wszystkim poszkodowanym u których pojawiały się pierwsze objawy choroby popromiennej udzielono pierwszej pomocy w Miejskim Szpitalu w Prypeci. Niestety szpital ten nie był w stanie zapewnić im dalszej specjalistycznej opieki medycznej i w godzinach wieczornych tego samego dnia wszystkich przetransportowano drogą lotniczą z Kijowa (prócz Aleksandra Leleczenki, którego stan był zbyt poważny, by mógł zostać transportowany) do Szpitala Klinicznego nr 6 w Moskwie. Znajdował się tam bowiem najlepiej wyposażony w całym ZSRR oddział leczenie chorób popromiennych. Ordynatorem oddziału leczenie chorób popromiennych była dr Angelina Guskowa oraz dr. Aleksander Baranow. Mimo profesjonalnej opieki medycznej i wykonania przeszczepów szpiku kostnego u poszkodowanych, wykonanych przez amerykańskich specjalistów - dr Roberta Gale'a i dr Paula Terasaki oraz Armanda Hammer. Transplantacje szpiku przeprowadzono na 12 osobach z czego jedynie odniosła skutek w przypadku dwóch osób<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.rikart.de/bmb/html/102.html|tytuł=102. Moskau, Hospital Nummer 6|autor=|data dostępu=2017-02-23|opublikowany=rikart.de|język=}}</ref>.

W sumie na oddziale klinicznym śmierć poniosło: 6 strażaków, 19 pracowników elektrowni oraz 2 pracowników fabryki turbin biorących udział w w eksperymencie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://members.upcpoczta.pl/m.luczkiewicz4/czarnobyl/akcja.html|tytuł=Akcja ratunkowa i likwidacja skutków katastrofy|autor=Maciej Luczkiewicz|data dostępu=2017-02-23|opublikowany=czarnobyl1986.info|język=}}</ref><ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Champlin|imię=Richard|tytuł=With the Chernobyl Victims : An American Doctor's Inside Report From Moscow's Hospital No. 6|url=http://articles.latimes.com/1986-07-06/magazine/tm-22973_1_bone-marrow-transplant|czasopismo=Los Angeles Times|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1986-07-06|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref>

== Obecnie ==
W roku 2007 Instytut Biofizyki zjednoczono ze Szpitalem klinicznym nr 6 w Federalne medyczne centrum biofizyki im. A. I. Burnaziana. W składzie tej organizacji znajduje się mobilny szpital samochodowy oraz brygada reagowania kryzysowego. <ref>{{Cytuj stronę|url=http://fmbafmbc.ru/about/about-the-center/the-history-of-the-centre/|tytuł=ИСТОРИЯ ЦЕНТРА|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://fmbafmbc.ru/clinics/hospital/mobile-hospital/|tytuł=МОБИЛЬНЫЙ ГОСПИТАЛЬ|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

== Przypisy ==
<references />

Szpital Kliniczny nr 6 w Moskwie

2020-05-10T19:44:10Z

Zgorzel: Dodanie informacji historycznej oraz informacji o stanie obecnym w art. o szpitalu nr 6.

[[Plik:Szpital Kliniczny nr 6.png|mały]]
<div class="thumb tright"><div class="thumbinner" style="width:275px;">{{#display_map:
55.8054525,37.4564039
}}
</div></div>
'''Szpital Kliniczny nr 6''' (ros. клиническая больница № 6) - szpital w którym hospitalizowano osoby poszkodowane wskutek Awarii Czarnobylskiej znajdujący się w Moskwie przy ul. Marszałka Nowikowa 23.

== Historia ==
Rozwój technologii jądrowych w ZSRR w drugiej połowie lat czterdziestych stworzył zapotrzebowanie w specjalnej obsłudze medycznej, która zapewniłaby pracownikom branży jądrowej profilaktykę chorób zawodowych, tworzenie norm BHP i leczenie zatruć wynikających z procesów produkcyjnych. Z inicjatywy Awetika Burnaziana, twórcy radzieckiej medycyny wojskowej, w roku 1948 powstaje szpital obliczony na 200 łóżek, zadaniem którego staje się obsługa pracowników przemysłu jądrowego. W roku 1950 na podstawie tego szpitala zostaje utworzony Instytut Biofizyki Ministerstwa ochrony zdrowia ZSRR. W jego składzie w roku 1951 utworzono Oddział kliniczny medycyny radiacyjnej. W roku 1960 zmienia on nazwę na Szpital kliniczny nr 6.

Pierwsze osoby z wysokimi dawkami promieniowania trafiły do szpitala nr 6 we wrześniu 1953 roku. Następnie w marcu 1954 r. oraz w 1957 r., po katastrofie w zakładach "Majak". Dzięki temu instytut otrzymał duże doświadczenie w leczeniu patologii popromiennych i stał się wiodąca organizacją ds. medycyny radiacyjnej w ZSRR.<ref>{{Cytuj stronę|url=http://fmbafmbc.ru/about/about-the-center/the-history-of-the-centre/|tytuł=ИСТОРИЯ ЦЕНТРА|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

== Katastrofa w Czarnobylu ==
Początkowo 26 kwietnia 1986 roku wszystkim poszkodowanym u których pojawiały się pierwsze objawy choroby popromiennej udzielono pierwszej pomocy w Miejskim Szpitalu w Prypeci. Niestety szpital ten nie był w stanie zapewnić im dalszej specjalistycznej opieki medycznej i w godzinach wieczornych tego samego dnia wszystkich przetransportowano drogą lotniczą z Kijowa (prócz Aleksandra Leleczenki, którego stan był zbyt poważny, by mógł zostać transportowany) do Szpitala Klinicznego nr 6 w Moskwie. Znajdował się tam bowiem najlepiej wyposażony w całym ZSRR oddział leczenie chorób popromiennych. Ordynatorem oddziału leczenie chorób popromiennych była dr Angelina Guskowa oraz dr. Aleksander Baranow. Mimo profesjonalnej opieki medycznej i wykonania przeszczepów szpiku kostnego u poszkodowanych, wykonanych przez amerykańskich specjalistów - dr Roberta Gale'a i dr Paula Terasaki oraz Armanda Hammer. Transplantacje szpiku przeprowadzono na 12 osobach z czego jedynie odniosła skutek w przypadku dwóch osób<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.rikart.de/bmb/html/102.html|tytuł=102. Moskau, Hospital Nummer 6|autor=|data dostępu=2017-02-23|opublikowany=rikart.de|język=}}</ref>.

W sumie na oddziale klinicznym śmierć poniosło: 6 strażaków, 19 pracowników elektrowni oraz 2 pracowników fabryki turbin biorących udział w w eksperymencie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://members.upcpoczta.pl/m.luczkiewicz4/czarnobyl/akcja.html|tytuł=Akcja ratunkowa i likwidacja skutków katastrofy|autor=Maciej Luczkiewicz|data dostępu=2017-02-23|opublikowany=czarnobyl1986.info|język=}}</ref><ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Champlin|imię=Richard|tytuł=With the Chernobyl Victims : An American Doctor's Inside Report From Moscow's Hospital No. 6|url=http://articles.latimes.com/1986-07-06/magazine/tm-22973_1_bone-marrow-transplant|czasopismo=Los Angeles Times|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1986-07-06|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref>

== Obecnie ==
W roku 2007 Instytut Biofizyki zjednoczono ze Szpitalem klinicznym nr 6 w Federalne medyczne centrum biofizyki im. A. I. Burnaziana. W składzie tej organizacji znajduje się mobilny szpital samochodowy oraz brygada reagowania kryzysowego <ref>{{Cytuj stronę|url=http://fmbafmbc.ru/about/about-the-center/the-history-of-the-centre/|tytuł=ИСТОРИЯ ЦЕНТРА|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://fmbafmbc.ru/clinics/hospital/mobile-hospital/|tytuł=МОБИЛЬНЫЙ ГОСПИТАЛЬ|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>

== Przypisy ==
<references />

Użytkownik:Zgorzel

2020-05-10T16:14:54Z

Zgorzel: create user page