Edytujesz Komisja Rządowa

[[Plik:Boris Szczerbina.jpg|mały|263x263px|Boris Szczerbina (w środku kadru) w czasie kiedy był przewodniczącym komisji śledczej.]]
'''Komisja śledcza do zbadania przyczyn awarii Czarnobylskiej''' (ros. Комиссии по расследованию причин Чернобыльской аварии) – międzyresortowa komisja śledcza powołana z inicjatywy Rady Ministrów ZSRR z 26 kwietnia 1986, do zbadania przyczyn [[Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej|wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]].

== Historia ==
Komisja została powołana około godziny ósmej rano 26 kwietnia 1986, kilka godzin po wypadku w [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]. Na czele komisji stanął zastępca przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR Boris Szczerbina. Rozpoczęła ona śledztwo po przybyciu na miejsce wypadku 27 kwietnia (do [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]). Była to pierwsza i jedyna oficjalnie powołana komisja, która zbadała przyczyny awarii. Jej cel został zdefiniowany jako zbadanie przyczyn i wyeliminowanie następstw wypadku. Jednak po przybyciu na miejsce członkowie komisji natychmiast stanęli w obliczu tak ogromnej ilości pracy, którą należało pilnie wykonać aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się skutków wypadku, że pierwotnie postawione przed nią cele całkowicie się zmieniły. Stała się centralnym organem kierowania pracami likwidacyjnymi. W jej ramach utworzono grupy operacyjne (OG), z których każda pod kierownictwem jednego z członków komisji prowadziła prace w określonym kierunku. Tylko jedna z tych grup (grupa A. G. Mieszkowa) miała za zadanie zbadać przyczyny wypadku<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://accidont.ru/comis.html|tytuł=Комиссия по расследованию Чернобыльской аварии|autor=|data dostępu=2019-04-14|opublikowany=accidont.ru|język=}}</ref>.

=== Grupa A. G. Mieszkowa<ref name=":0" /> ===
Grupa pod kierownictwem w-ce ministra Średniego Przemysłu Maszynowego była roboczym organem komisji śledczej. Wynikiem prac tej grupy w pierwszym tygodniu po wypadku był akt śledztwa<ref>«Акт расследования причин аварии на энергоблоке № 4 Чернобыльской АЭС, происшедшей 26 апреля 1986 года». ЧАЭС, уч. № 79 ПУ от 5.05.86. Pol.: «''Akt śledztwa w sprawie przyczyn wypadku w budynku reaktora bloku energetycznego nr IV Czarnobylskiej Elektowi Jądrowej, który miał miejsce 26 kwietnia 1986 r.»'' CZAES Nr 79 PU dn. 5.05.86.</ref>. Trzech członków grupy (w-ce minister energetyki ds. eksploatacji elektrowni jądrowych Giennadij A. Szaszarin, dyrektor [[Skrótowce|WNIIAES]] A. A. Abagian oraz B. J. Pruszyński naczelny inżynier projektowej organizacji „SOJUZATOMENERGO” Ministerstwa Energetyki<ref name=":1">[http://www.ekologika.pl/cp/ea/kubowski/czarnobyl/czarnobyl2007.pdf Czarnobyl. O winnych i niewinnych], Ekologika, 2007.</ref>) odmówiło jego podpisania gdyż nie zgadzało się z jego końcowymi wnioskami

Akt nazywany jest również raportem końcowym Komisji Mieszkowa. Zgodnie z jego treścią najbardziej prawdopodobną przyczyną wypadku było przerwanie dopływu wody do rdzenia reaktora z powodu kawitacji [[Skrótowce|GCN]], która doprowadziła do dostania się mieszanki pary do kanałów technologicznych.

Przez długi akt ten był oficjalną wersją przyczyn wypadku Minsriedmasza (Ministera Średniego Przemysłu Maszynowego).

=== Komisja G. A. Szaszarina<ref name=":0" /> ===
Członkowie grupy A. G. Mieszkowa z ramienia Ministerstwa Energii i Elektryfikacji (Giennadij A. Szaszarin, A. A. Abagian oraz B. J. Pruszyński) odmówili podpisania raportu końcowego i przeprowadzili własne dochodzenie, w wyniku którego (tydzień lub później) pojawił się dokument „Dodatek do aktu śledztwa”<ref>«Дополнение к акту расследования причин аварии на энергоблоке № 4 Чернобыльской АЭС, происшедшей 26 апреля 1986 г.» Минэнерго СССР, Союзатомэнерго, инв. № 4/611, 1986 г. Pol.: «Uzupełnienie aktu śledztwa w sprawie przyczyn wypadku w budynku reaktora bloku energetycznego nr IV Czarnobylskiej Elektowi Jądrowej, który miał miejsce 26 kwietnia 1986 r.», Ministerstwo Energetyki ZSRR, Sojuzatomeniergo, Inv. Nr 4/611, 1986 r.</ref>. Dokument ten dowodził, że nie było kawitacji w [[Skrótowce|MCP]], a wypadek zaczął się po naciśnięciu (bez wyraźnego powodu) przycisku [[AZ-5]]. Według tego dokumentu głównymi przyczynami awarii były konstrukcyjne wady prętów awaryjnych i regulacyjnych układu sterowania i zabezpieczeń ([[Skrótowce|USZ]]), a także błędy w obliczeniach współczynnika reaktywności dla pary<ref name=":1" />.

Dokument ten znany jest również jako raport końcowy Komisji Szaszarina, chociaż nie była to oficjalna komisja a jedynie wewnętrzna komisja śledcza Ministerstwa Energetyki. W tym raporcie G. A. Szaszarin konsekwentnie bronił na wszystkich płaszczyznach głównych postanowień tego dokumentu, jako oficjalnego punktu widzenia Ministerstwa Energetyki.

== Wyniki pracy komisji<ref name=":0" /> ==
Otrzymawszy dwa diametralnie odmienne wyniki śledztwa, komisja śledcza stanęła w martwym punkcie a wszystkie jej dalsze działania w zakresie badania przyczyn awarii w ciągu następnych dwóch miesięcy polegały jedynie na próbie pogodzenia sprzeczności, sformułowania jednego punktu widzenia i wydaniu oficjalnego stanowiska w ocenie przyczyn awarii.

Próby te okazały się skazane na niepowodzenie, nigdy nie sformułowano jednego wniosku komisji, końcowe wyniki musiały zostać rozstrzygnięte w grupie operacyjnej Biura Politycznego utworzonej pod kierownictwem Nikołaja Ryżkowa, przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR. Grupę tą utworzono kiedy stało się jasne, jakie siły i w jakim stopniu powinny być zaangażowane w likwidację skutków awarii.

=== Raport końcowy<ref name=":0" /> ===
Raport końcowy został sformowany przez Wydział Przemysłu Komitetu Centralnego KPZR (A. I. Wolski, G. A. Kopczinski) który zastąpił wniosek komisji śledczej. Dokument ten został przedstawiony światowej społeczności naukowej i technicznej w sierpniu 1986 r. Na spotkaniu ekspertów MAEA jako oficjalny raport o awarii Czarnobylskiej.

Było to kilkuset stronicowy raport naukowo-techniczny którego autorami było kilkadziesiąt osób. W raporcie za głównych odpowiedzialnych za awarię uznano błędnie działania personelu operacyjnego elektrowni. Pomimo faktu, że raport ekspertów radzieckich nie jest w żadnym razie konkluzją komisji śledczej, jest on jednak uważany za taki. 

== Skład komisji ==
W skład komisji wchodzili członkowie wielu ministerstw, piastujący stanowisko nie niższe niż wiceminister oraz grupa ekspertów z dziedziny elektrowni jądrowych, lekarzy, fizyków i radiologów.

'''Przewodniczący:'''
* Boris J. Szczerbina – zastępca przewodniczącego Rady Ministrów
'''Członkowie'''<ref>Lista niepełna</ref>''':'''
* A. G. Mieszkow – w-ce minister Średniego Przemysłu Maszynowego
* Anatolij I. Majoriec – minister Energetyki i Elektryfikacji
* Worobjew – w-ce minister Ochrony Zdrowia
* Nikołaj Ryżkow – przewodniczący Rady Ministrów
* Giennadij A. Szaszarin – w-ce minister Energetyki i Elektryfikacji ds. eksploatacji elektrowni jądrowych

== Przypisy ==
<references />
[[Kategoria:Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]