Poleski Państwowy Rezerwat Radiacyjno-Ekologiczny

Poleski Państwowy Rezerwat Radiacyjno-Ekologiczny (biał. Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалагічны запаведнік) - rezerwat utworzony 18 lipca 1988 roku na mocy decyzji Komunistycznej Partii Białorusi oraz Rady Ministrów BSRR w białoruskiej części 30-kilometrowej strefy zamkniętej, na terenie trzech rejonów; obwodu Homelskiego, Brahińskiego, Chojnickiego i Narowelskiego. W 1993 roku przyłączono do rezerwatu 849 kilometrów kwadratowych obszarów sklasyfikowanych jako tereny o znacznym skażeniu radionuklidem.

Historia

Przed awarią w elektrowni jądrowej w Czarnobylu, na terenach obecnego rezerwatu znajdowało się 96 miejscowości zamieszkanych przez 22 tysiące osób. Mieszkańcy zajmowali się głównie hodowlą bydła mlecznego. Obszar ten należał do najbardziej skażonych rejonów po awarii w Elektrowni Jądrowej w Czarnobylu m.in. izotopami; cezu-137, strontu-90 a także plutonu. W 1986 roku prawie wszyscy mieszkańcy zostali wysiedleni, a wszelkie działalności gospodarcze zakazane. Niektóre ze wsi najbardziej skażonych zostały zburzone i zakopane. Po wysiedleniu mieszkańców, w celu kontroli dozymetrycznej na obszarze utworzono w łącznej liczbie 11 punktów kontrolnych ( m.in. w Бабчын , Багушы , Верхне-Слабодскае, Глухавічы , Піркі , Цешкаў). We wsi Бабчын zostało umieszczone główne zaplecze do badań i eksperymentów na terenie rezerwatu. W 1996 roku w dawnej wsi Вёска Масаны założono stację badawczą. Niemal równocześnie z chwilą opuszczenia obszaru przez ludzi odnotowano wzmożoną aktywność dzikich zwierząt. Aktywna ich działalność doprowadziła do niezwykłej różnorodności gatunkowo-roślinnej na terenie rezerwatu (jak dotąd odnotowano obecność 1251 gatunków roślin, co stanowi 2/3 od wszystkich gatunków flory na Białorusi). Na terenie rezerwatu zabronione jest łowienie ryb, łowiectwo oraz uprawa wszelkich płodów rolnych.

Obecny stan skażenia

Gęstość zanieczyszczenia różnymi izotopami promieniotwórczymi na stan obecny przedstawia się następująco; skażenie cezem-137 do 1000 Ci/km2, strontem-90 do 20 Ci/km2, plutonem-238-240 do 5 Ci/km2. Grunty skażone tymi izotopami nie będą nadawały się do użytkowania przez najbliższe 300 lat, a grunty skażone pierwiastkami uranowymi w przyszłości nie będą mogły być użytkowane. Obecnie głównym zagrożeniem jest izotop ameryku 241, produkt rozpadu plutonu-241. Jego zawartość w glebie będzie się jeszcze zwiększała do 2060 roku. Ze względu na jego właściwości fizyczno-chemiczne (rozpad alfa) jest bardziej niebezpieczny niż pluton-241 i stront-90 (rozpad beta). 20 lat po wypadku jego zawartość w środowisku podwoiła się, a przez następne 50 lat wzrośnie dziesięciokrotnie.

Struktura i cele rezerwatu

Administracja rezerwatu znajduje się w miejscowości Chojniki. Obszar rezerwatu został podzielony na trzy rejony administracyjne; Brahiński (powierzchnia 64.602 ha), Narowelski (63.645 ha), Chojnicki (88.331 ha) oraz 16 nadleśnictw. Na stan obecny w rezerwacie pracuje około 700 osób, roczny koszt utrzymania szacuje się na 4 mln dolarów.

Cele rezerwatu:

• Wprowadzanie w zabiegów i środków mających na celu zapobieganie rozprzestrzeniania się radionuklidu na obszary poza rezerwatem;
• Kontrola i nadzór nad monitorowaniem stężenia radionuklidu w glebie, wodzie i powietrzu;
• Ochrona od pożarów, szkodników oraz erozji wodnej i wietrznej;
• Prowadzenie badań i prac badawczych oraz ocena wpływu zanieczyszczenia środowiska radionuklidem;
• Ochrona przed nielegalnym przebywaniem na terenie rezerwatu osób bez odpowiednich zezwoleń;
• Przeciwdziałanie nielegalnym próbom przekroczenia granicy