Zmiany
→Przedsłowie: Stylistyka
Awaria 26 kwietnia 1986 roku w Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej pod względem złożoności i długotrwałości skutków jest największą i najcięższą katastrofą z wykorzystaniem energii atomowej w historii świata .
Duże ilości aktywnych substancji promieniotwórczych substancji z aktywnej strefy zostały wyrzucone do atmosfery, a następnie opadły tworząc głównie trzy „kleksy” na terenach Białorusi, Ukrainy i zachodnich obwodach Rosji. Ogólna powierzchnia skażonych terenów (cezem-137 – więcej niż 1Ci/km2) to prawie 130 tysięcy km2. Strefa promieniotwórczego skażenia po czarnobylskiej katastrofie formowała się zależnie od rodzaju opadu z uszkodzonego reaktora oraz warunków meteorologicznych. W ciągu intensywnych opadów (26 kwietnia – 5 maja 1986 roku) w strumieniach deszczu zmieszały się wszelkie rodzaje promieniotwórczych nuklidów różnej mocy i typu, wypłukanych z rdzenia. Promieniotwórcze chmury w pierwszych trzech dniach zanosiły izotopy zgodnie z warunkami pogodowymi – nad Republikę Białorusi. Po 30. kwietnia wiatr zmienił kierunek na południowy i wschodni. Strumienie skażonych mas zawierające w sobie radioaktywne pierwiastki odciskały piętno na terenach, przez które przeszły. Najlżejsze elementy i gazy dostały się do górnych warstw atmosfery. Dzięki temu, opady te osiadły nawet rok po katastrofie, niejednokrotnie okrążając kulę ziemską, skutecznie zatruwając całą północną półkulę. Cięższe aerozole rozlokowały się w przygruntowej warstwie powietrza, skąd opadły na ziemię w różnych odstępach czasu.
W ciągu pierwszego poawaryjnego okresu (kwiecień-maj 1986) sytuacja radiacyjna określała się w zasadzie przez krótkożywotne izotopy i jod-131. Po rozpadzie krótko- i średnio-żywotnych izotopów najwięcej w środowisku znalazło się cząstek cezu-137, strontu-90 i plutonu.
Dla Białorusi skutki skażenia okazały się najcięższe. Tu promieniowanie skaziło 23% terytorium, na którym mieściło się 3678 osad ludzkich, czyli 20% ludności Republiki Białorusi. Powierzchnia ogólna z gęstością ponad 1 Ci/km2 zanieczyszczenia cezem-137 objęło 3,2% europejskiego terytorium byłego ZSRR, a więcej niż 0,2 Ci/km2 – 23%. Zanieczyszczenie cezem w Federacji Rosyjskiej, które wynosi ponad 1 Ci/km2 objęło terytoria 19 obwodów. Najbardziej skażone okazały się okolice miast Brańsk, Tuła, Kaługa, Riazań i Penza. Na skażonych terenach w Rosji mieszka blisko 2,3 mln osób.
Dziś, 15 lat po katastrofie (fragment pisany w 2001 – przyp. red.) nie znamy jednoznacznej odpowiedzi na pytanie – kto lub co jest winny katastrofie czarnobylskiej? . Fachowcy mają różne zdania. Tak, na przykład, akademik L.A. Ilin w swojej książce „Realia i mity Czarnobyla” (str. 79) analizując cały łańcuch wydarzeń i czynników, które doprowadziły do katastrofy, wnioskuje, iż główna przyczyną awarii były wady konstrukcyjne reaktora typu RBMK, a zwłaszcza tzw. „dodatni parowy współczynnik reaktywności”.
Dla przyszłych pokoleń szczególną wartość będą miały zeznania osoby, która była tej feralnej nocy w elektrowni, czynnego uczestnika wypadku. Dlatego wydawnictwo „Научтехлитиздат” proponuje czytelnikom książkę autorstwa zastępcy głównego inżyniera, A.S. Diatłowa. Spodziewamy się, iż książka udzieli wszystkim czytelnikom wyczerpujących odpowiedzi na nurtujące ich pytania.
