Edytujesz Aleksandr Akimow

{{Infobox
 |name         = Aleksandr Akimow
 |bodystyle    = 

 |titlestyle   = 
 |abovestyle = background:#cfe3ff
 |subheaderstyle =
 |above        = Aleksandr Akimow
 |subheader    = Aleksandr Fiodorowicz Akimow
 |imagestyle   = 
 |captionstyle = 
 |  image      = [[Plik:Aleksandr Akimow.jpg]]
 |caption      = 

 |headerstyle  = background:#cfe3ff;
 |labelstyle   = background:#eeeeee;
 |datastyle    = 

 |header1 = Stanowisko 
 |  data3 = Naczelnik zmiany bloku<br />  Starszy inżynier sterowania reaktorem 
 |header4 = Informacje biograficzne
 | label5 = Imię i nazwisko
 |  data5 = Aleksandr Fiodorowicz Akimow
 | label6 = Data i miejsce urodzenia
 |  data6 = 6 maja 1953<br /> Nowosybirsk
 | label7 = Data i miejsce śmierci
 |  data7 = 11 maja 1986 († 33 l.) <br /> Moskwa
 | label8 = Przyczyna śmierci
 |  data8 = Ostra choroba popromienna
 | label9 = Miejsce spoczynku
 |  data9 = [[Cmentarz Mitiński]] (Moskwa)
 | label10 = Tytuł zawodowy
 |  data10 = Inżynier
 | label11 = Edukacja
 |  data11 = Moskiewski Instytut Energetyki
 |header13 = Kariera zawodowa
 |  label14 = Pracodawca
 |  data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
 |  label15 = Okres
 |  data15 = 12.09.1979 – 11.05.1986
 |  label16 = Wydział
 |  data16 = Wydział reaktora
 |  label17 = W momencie awarii
 |  data17 = [[Centrala sterowania blokiem]]
 |header18 = Odznaczenia
 |  data19 = [[Plik:Order for Bravery of Ukraine.png|50px]] <br>
}}
[[Plik:Aleksandr Akimow (1).jpg|mały|266x266px|Aleksandr Akimow podczas pracy (lata 80.)]]
'''Aleksandr Fiodorowicz Akimow''' (ros. Александр Федорович Акимов; ur. 6 maja 1953 w Nowosybirsku, zm. 11 maja 1986 w Moskwie) – naczelnik [[Centrala sterowania blokiem#26 kwietnia 1986|V zmiany]] oraz starszy inżynier sterowania reaktorem bloku nr IV w [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://rb.mchs.gov.ru/mchs/30_let_avarii_na_CHernobilskoj_AJES/Nashi_CHernobilci|tytuł=Наши чернобыльцы. Их должны помнить|autor=|data dostępu=2018-10-28|opublikowany=rb.mchs.gov.ru|język=}}</ref>. Podczas jego zmiany doszło do wybuchu reaktora 26 kwietnia 1986 roku<ref name=":0">{{Cytuj książkę|nazwisko=Siwiński|imię=Waldemar|tytuł=Czernobyl|rok=1989|wydawca=Wydawnictwo Iskry|miejsce=Warszawa|strony=22|isbn=83-207-1179-7}}</ref>. Przez współpracowników nazywany zdrobniale ''Sasza''. 

== Życiorys ==
Urodził się 6 maja 1953 w Nowosybirsku. Zdał maturę z wyróżnieniem. W 1976 ukończył studia na Moskiewskim Instytucie Energetyki w których uzyskał dyplom inżyniera ze specjalizacją automatyzacji procesów cieplnych<ref name=":3" />. W tym samym roku zamieszkał w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]<ref name=":1">{{Cytuj stronę|url=http://library.narod.ru/tetr/tetr3.htm|tytuł=Чернобыльская тетрадь|autor=|data dostępu=2018-03-17|opublikowany=library.narod.ru|język=}}</ref>. Pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej rozpoczął 12 września 1979. Kilkakrotnie przechodził 3-4 miesięczne, specjalistyczne szkolenia w Obnińsku (ostatni raz w okresie wrzesień-listopad 1985<ref name=":2">{{Cytuj książkę|nazwisko=Szczerbak.|imię=Jurij Nikołajewicz|tytuł=Czernobyl|url=http://www.x-libri.ru/elib/sherb000/00000186.htm|rok=1991|wydawca=|miejsce=Moskwa|strony=186|isbn=}}</ref>), gdzie mieściło się centrum szkolenia kadr dla elektrowni jądrowych, gdzie uzyskiwał noty celujące i posiadał doskonalą opinię<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.dakowski.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=17870&Itemid=44|tytuł=Przyczyny Katastrofy w Czarnobylu|autor=Mirosław Dakowski|data dostępu=2017-06-08|opublikowany=dakowski.pl|język=}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat.com/people-and-fates/poslednyaya-smena.html|tytuł=Последняя смена|autor=Виталий Петренко|data dostępu=2019-04-13|opublikowany=pripyat.com|język=}}</ref>. Pracował również na stanowisku starszego inżyniera ds. kontroli turbin oraz naczelnika wydziału turbin. 10 lipca 1984 jako starszy inżynier sterowania reaktorem ([[Skrótowce|SIUR]]) został mianowany na stanowisko naczelnika zmiany bloku ([[Skrótowce|NSB-4]])<ref name=":3">{{Cytuj stronę|url=https://chnpp.gov.ua/ua/about/labour-glory/heroi-likvidatory|tytuł=Герої-ліквідатори|autor=|data dostępu=2019-04-13|opublikowany=chnpp.gov.ua|język=}}</ref>. Był członkiem etatowej załogi bloku nr IV<ref name=":0" />.

== 26 kwietnia 1986 ==
{{Osobny artykuł|Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej}}

=== Przed wypadkiem ===
O północy z 25 na 26 kwietnia jego zmiana zastąpiła poprzednią popołudniową [[Centrala sterowania blokiem|IV zmianę]] (16:00–24:00) której naczelnikiem był [[Jurij Tregub]] (on sam pozostał w [[Centrala sterowania blokiem|centrali sterowania blokiem]] na czas przeprowadzenia testu).  

Wbrew obiegowej opinii pisemne zeznania personelu obecnego w centrali sterowania blokiem podczas feralnej nocy, wskazują jednoznacznie że w pełni samodzielne podejmował wszystkie kluczowe decyzje. Jako pełniący obowiązki naczelnika zmiany bloku był odpowiedzialny za przeprowadzenie testu. Po nieoczekiwanym gwałtownym spadku mocy reaktora z 1500 MWt do 30 MWt poparł stanowisko operatora [[Leonid Toptunow|Leonida Toptunowa]] o wygaszeniu zatrutego ksenonem reaktora. Pod naciskiem obecnego zastępcy naczelnego inżyniera [[Anatolij Diatłow|Anatolija Diatłowa]]<ref group="uwaga">Według zeznań [[Anatolij Diatłow|Anatolija Diatłowa]] w czasie spadku mocy nie był on obecny w sterowni z powodu rutynowego obchodu bloku, jak to zawsze miał w zwyczaju rutynowo czynić.</ref> nie przerwał testu oraz nakazał zwiększyć moc do 200 MWt a nie jak napisano w programie testu do 700 MWt<ref>{{Cytuj stronę|url=http://rrc2.narod.ru/book/app7.html|tytuł=Oficjalny program eksperymentu|autor=|data dostępu=2019-04-21|opublikowany=rrc2.narod.ru|język=}}</ref> aby zaoszczędzić stracony czas. Bezspornym i oczywistym zdaje się fakt że według ówczesnego regulaminu, naczelnik zmiany bloku miał całkowitą autonomię i nie podlegał bezpośrednio zastępcy naczelnego inżyniera jakim był Diatłow.   

O 1:23:04 rozpoczęto test, a główne pompy obiegowe zaczęły kawitować z powodu zbyt wysokiej temperatury wody wlotowej. Woda chłodząca zaczęła wrzeć, a moc reaktora powoli rosła. Toptunow poinformował o zaistniałej Akimowa.  

O 01:23:40 nakazał uruchomić procedurę [[AZ-5]], która natychmiastowo wygasza reaktor poprzez całkowite wsunięcie prętów kontrolnych, także tych wyjętych wcześniej ręcznie. Do dziś nie jest jasne, czy było to działanie mające zapobiec katastrofie, czy po prostu sposób na zrealizowanie planowego wyłączenia reaktora. Pręty sterujące, zgodnie ze wskaźnikami synchronicznymi, zatrzasnęły się na głębokości od 2 do 2,5 metra zamiast całej głębokości wynoszącej 7 metrów. Akimow odłączył sprzęgła serwomechanizmów sterujących, aby pręty opadły do rdzenia pod własnym ciężarem, ale bezskutecznie. Reaktor wydawał teraz dudniące dźwięki. Akimow był zdezorientowany. Instrumenty pomiarowe nie wskazywał przepływu wody ani awarii pomp.  

=== Po wypadku ===
Nastąpiła eksplozja, powietrze wypełniło się pyłem, zgasły wszystkie światła zanim po chwili uruchomiło się zasilanie awaryjne. Do sterowni wpadł naczelnik zmiany wydziału reaktora [[Walery Pierewaczenko]] informując o sytuacji której był świadkiem kilkadziesiąt sekund wcześniej w hali reaktora, gdzie ciśnienie wysadzało 350 kg grafitowe bloki z kanałów paliwowych. Kolejno na miejscu pojawił się operator wydziału turbin [[Wiaczesław Brażnik]] który zgłosił pożar w hali turbin skąd przybiegł. Aby ocenić rozmiar pożaru wraz z A. Akimowem, [[Razim Dawletbajew|R. Dawletbajewem]] oraz [[Petro Pałamarczuk|P. Pałamarczukiem]] udał się do halli turbin, gdzie zobaczyli zniszczone elementy konstrukcyjne oraz wiele ognisk pożarów na poziomach 0 i +12. 

Kolejno telefonicznie skontaktował się ze straż pożarną i naczelnikami wydziałów elektrycznych oraz pozostałych wydziałów, prosząc o zasilanie elektryczne dla pomp wody zasilającej, usunięcie wodoru z generatorów i wdrożenie innych procedur awaryjnych, aby ustabilizować sytuację i zminimalizować uszkodzenia. Z uwagi na wyłączenie wewnętrznych linii telefonicznych wysłał Pałamarczuka, aby skontaktował się z dyżurnym służby dozymetrycznej N. Gorbaczenkiem. 

Wydał polecenie Stolarczukowi i Busyginowi aby włączyli awaryjne pompy wody zasilającej. [[Razim Dawletbajew|Dawletbajew]] poinformował o utracie zasilania elektrycznego, uszkodzonych kablach i łukach elektrycznych. Następnie wysłał G. Metlenkę, aby pomógł w hali turbin z ręcznym otwarciem zaworów układu chłodzenia, co powinno zająć co najmniej cztery godziny na zawór.  

O 3:30 dowódca akcji gaśniczej [[Leonid Tielatnikow]] skontaktował się z nim w sprawie niepokojących objawów jego ludzi. Akimow wysłał do niego dozymetrystę.  

O 6:00 został zastąpiony przez przybyłego na wezwanie dyrektora elektrowni, naczelnika zmiany Władimira Babiczewa. Mimo wszystko wraz z Toptunowem pozostał na terenie elektrowni. Wierząc, że przepływ wody do reaktora został gdzieś zablokowany przez zamknięty zawór, udali się do częściowo zniszczonego pomieszczenia wody zasilającej na poziomie +24. 

Około godziny 7:15 wraz z A. Uskowem, W. Orłowem, A. Niechajewem oraz L. Toptunowem otworzyli zawory na dwóch liniach wody zasilającej, a następnie wspięli się na poziom +27 i brodząc po kolana w mieszaninie paliwa i wody, otworzyli dwa zawory na linii 300. Z powodu postępującego zatrucia promieniowaniem spowodowanego dawką ponad 15 Gy (dwukrotna dawka śmiertelna), nie mieli wystarczających sił aby otworzyć pozostałe zawory, mimo wszystko przez kilka chwil próbowali tego dokonać. Woda radioaktywna w pomieszczeniu nr 712 była w połowie zanurzona w rurociągu. Nad ranem obaj zostali przetransportowani do szpitala w Prypeci gdzie udzielono im podstawowej opieki medycznej.

== Śmierć ==
Pomimo przeszczepu szpiku kostnego od brata – bliźniaka, zmarł 11 maja 1986 roku w wieku 33 lat w wyniku zespołu ostrej [[Choroba popromienna|choroby popromiennej]] IV stopnia w [[Szpital Kliniczny nr 6 w Moskwie|Szpitalu Klinicznym nr VI w Moskwie]]. Do końca powtarzał że zrobił wszystko co do niego należało i nie popełnił żadnego błędu. Został pochowany 13 maja na tamtejszym [[Cmentarz Mitiński|Cmentarzu Mitińskim]]<ref name=":2" />.

== Proces ==
Jako naczelnik zmiany bloku został oskarżony w [[Proces Czarnobylski|procesie]] o niedopełnienie obowiązków i nieprzestrzeganie procedur bezpieczeństwa. 28 listopada 1986 decyzją prokuratury na mocy artykułu VI paragrafu VIII, kryminalno-procesowego kodeksu ZSRR proces w sprawie jego odpowiedzialności został umorzony.

== Prywatnie ==
Miał żonę Lubow Nikołajewnę oraz dwóch synów Aloszę (ur. 1977) i Kostię (ur. 1982). W ramach pomocy jego rodzina otrzymała przydział na mieszkanie w Moskwie oraz zasiłek pomocowy<ref name=":2" />. Od 1977 był członkiem KPZR oraz członkiem Miejskiego Komitetu KPZR w Prypeci<ref name=":1" /><ref name=":2" />.

== Odznaczenia ==
* Order „Za Odwagę” III klasy (pośmiertnie, 2008)<ref>[https://www.president.gov.ua/documents/11562008-8322 Dekret Prezydenta Ukrainy nr 1156/2008 z dnia 12 grudnia 2008 r.]</ref>

== Uwagi ==
<references group="uwaga" />

== Przypisy ==
<references />

{{Ofiary śmiertelne Katastrofy w Czarnobylu}}
[[Kategoria:Ofiary śmiertelne]]
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Mitińskim]]
{{DEFAULTSORT:Akimow Aleksandr}}
[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Hospitalizowani w Szpitalu Klinicznym nr VI]]