Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 23:46, 21 lut 2019

Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129". Wypadek w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (znany również jako katastrofa w Czarnobylu lub katastrofa czarnobylska) - zniszczenie 26 kwietnia 1986 r. czwartego bloku energetycznego Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej położonej w pobliżu miasta Prypeć (Ukraińska SRR, obecnie Ukraina) w wyniku przegrzania reaktora co w konsekwencji doprowadziło do wybuchu mieszaniny piorunującej^[1] a następnie pożaru oraz rozprzestrzenienia się substancji promieniotwórczych uwolnionych do atmosfery w postaci gazów, aerozoli oraz drobin stopionego lub rozkruszonego paliwa^[2]. Wypadek ten jest uważany za największy tego rodzaju w historii energetyki jądrowej, zarówno pod względem ofiar śmiertelnych, osób dotkniętych jej bezpośrednimi skutkami, jak i pod względem strat ekonomicznych. Uważana jest za jedną z największych katastrof przemysłowych XX wieku. Została zakwalifikowana do siódmego, najwyższego stopnia w skali INES^[3]

W wyniku wypadku 134 osoby dotknięte zostały chorobą popromienną pod różną postacią. Skażeniu promieniotwórczemu uległ obszar od 125 000 do 146 000 km² terenu na pograniczu Białorusi, Ukrainy i Rosji, a wyemitowana z uszkodzonego reaktora chmura radioaktywna rozprzestrzeniła się po całej Europie. W efekcie skażenia ewakuowano i przesiedlono ponad 350 tysięcy osób, w tym  115 tysięcy osób ze strefy o promieniu 30-kilometrów od elektrowni. W związku z konsekwencjami wypadku zmobilizowano znaczne zasoby, ponad 600 tysięcy osób wzięło udział w likwidacji jego następstw^[4].

W ciągu pierwszych trzech miesięcy po wypadku śmierć poniosło 30 osób, kolejne 19 zgonów w latach 1987-2004 można przypisać jego bezpośrednim konsekwencjom. Wysokie dawki promieniowania na którego oddziaływanie byli narażeni członkowie służb ratowniczych oraz likwidatorów, spowodowały lub mogą spowodować dodatkowe 4 tysiące zgonów z powodu długotrwałych skutków promieniowania^[5][6][7]. Liczby te są jednak znacznie niższe niż liczba ofiar katastrofy funkcjonująca w przestrzeni publicznej.

W przeciwieństwie do ataków atomowych na Hiroszimę i Nagasaki, wybuch przypominał bardzo potężną "brudną bombę" gdzie skażenie promieniotwórcze stało się głównym czynnikiem rażącym. Cząsteczki wyemitowane do atmosfery w wyniku wybuchu oraz wydobywającej się z wewnątrz reaktora pary wodnej, rozprzestrzeniały różne materiały promieniotwórcze, głównie radionuklidy jodu i cezu. Największe opady zaobserwowano na obszarach w pobliżu reaktora, oraz na terenach należących obecnie do Białorusi, Ukrainy i Rosji^[8].

Wypadek ten stał się wydarzeniem o wielkim znaczeniu społecznym i politycznym dla ZSRR. Wszystko to pozostawiło określony ślad w przebiegu śledztwa w sprawie jego przyczyn. Podejście do interpretacji faktów i okoliczności wypadku zmieniła się z czasem i mimo upływu kilkudziesięciu lat nadal nie ma konsensusu co do przyczyn awarii. Większość naukowców i ekspertów za główną przyczynę katastrofy uważa błędy projektu reaktora pierwotnie skonstruowanego w celu produkcji plutonu do celów militarnych. Chłodzenie lekką wodą i moderacja grafitem umożliwiła stosowanie jako paliwa naturalnego uranu, bez jego uprzedniego wzbogacania. Czyni to z RBMK jeden z najekonomiczniejszych reaktorów. Jednak kombinacja ta oznacza również wzrost reaktywności przy zwiększaniu się ilości pary w rdzeniu reaktora, co utrudnia jego sterowanie i mogło doprowadzić do utraty stabilności reaktora. Właśnie ten defekt był jedną z przyczyn awarii. Przyczyną wtórną były błędy proceduralne. W okresie ZSRR z powodów politycznych eksponowano głównie winę operatorów reaktora^[9].

Elektrownia

Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129". Osobny artykuł: Czarnobylska Elektrownia Jądrowa.

Budowa elektrowni rozpoczęła się 1 lutego 1970. W 1986 w eksploatacji były cztery bloki energetyczne: nr I (1978), nr II (1979), nr III (1982) oraz IV (1984). W momencie wypadku trwała budowa kolejnych dwóch bloków nr V (ukończony w 70%) oraz nr VI, także o mocy 1 GW (3200 MW mocy cieplnej) każdy. Łącznie w 1986 elektrownia miała 12800 MW (energia cieplna) i 4000 MW (energia elektryczna).

Akcja gaśnicza

Około godz. 1:26 zostaje powiadomiona zostaje pełniąca wówczas dyżur bojowy Zmilitaryzowana Jednostka Pożarnicza nr 2 (ВПЧ-2) odpowiadająca za ochronę przeciwpożarową elektrowni stacjonująca ok. 1200 m (ok. 800 w linii prostej) od budynku czwartego bloku. Po ok. dwóch minutach na miejsce dotarły trzy odziały (zastępy): autocysterna, autopompa i samochód wodno-pianowy pod bezpośrednim dowództwem por. Władimira Prawika (zmarł w wyniku ostrej choroby popromiennej 11 maja 1986) w liczbie 14-stu strażaków.

Po wstępnej ocenie sytuacji i rozmiaru pożaru zażądał wezwania na miejsce pożaru wsparcia z pobliskiej Samodzielnej Zmilitaryzowanej Jednostki Pożarniczej nr 6 (СВПЧ-6) stacjonującej w Prypeci ok 4100 m (ok. 3500 m w linii prostej) oraz Czarnobyla (PPCz-17) i Polesia (PPCz-31). Około 1:35 na miejsce docierają trzy zastępy (oddziały): dwie autocysterny oraz samochodowa drabina pożarnicza pod dowództwem por. Wiktora Kibenoka (zmarł w wyniku ostrej choroby popromiennej 11 maja 1986) w sile ośmiu strażaków

Około 1:40 na miejsce docierają pierwsze oddziały Profesjonalnej Jednostki Pożarniczej nr 17 z Czarnobyla oddalonea około 18 km (ok. 14 km w linii prostej) od elektrowni a następnie jednostki z Polesia. W tym samym czasie dowództwo nad akcją gaśniczą przejął przybyły z Prypeci mjr. Leonid Tielatnikow.

Chronologia

• 1:26:03 – uruchomiono alarm pożarowy
• 1:28 – przybycie jednostek WPCz-2
• 1:35 – przybycie jednostek SWPCz-6
• 1:40 – dowództwo przejmuje Leonid Tielatnikow
• 2:10 – Ugaszono główne ogniska pożaru na dachu maszynowni
• 2:30 – Ugaszono główne ogniska pożaru na dachu hali głównej reaktora
• 3:30 – przybycie jednostek z Kijowa
• 4:50 – zlokalizowano główne ognisko pożaru
• 6:35 – Ostatecznie ugaszono wszystkie pożary na dachu maszynowni i hali głównej rektora

Przypisy

1. ↑ Wybuchowa mieszanina gazowa wodoru z tlenem (2:1 objętościowo, 1:8 wagowo) lub powietrzem (2:5 objętościowo). Nazwa mieszanina piorunująca nawiązuje do jej właściwości wybuchowych. Po jej zapaleniu następuje gwałtowne spalanie wodoru (wybuch), produktem tej reakcji jest para wodna.
2. ↑ Raport w sprawie następstw katastrofy w Czarnobylu; Zespół prezesa Państwowej Agencji Atomistyki do spraw Elektrowni Jądrowej "Żarnowiec"; Warszawa 1991, s. 21
3. ↑ Międzynarodowa skala zdarzeń jądrowych i radiologicznych
4. ↑ Chernobyl’s Legacy: Summary Report
5. ↑ Чернобыль между домыслами и фактами. ibrae.ac.ru. [dostęp 2019-02-10].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
6. ↑ WHO/IAEA/UNDP: Chernobyl: the true scale of the accident. who.int. [dostęp 2019-02-10].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
7. ↑ prof. dr inż. Andrzej Strupczewski: Skutki zdrowotne awarii w Czarnobylu. atom.edu.pl. [dostęp 2019-02-10].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
8. ↑ WHO: Chernobyl’s Legacy:Health, Environmental and Socio Economic Impacts and Recommendations to the Governments of Belarus,the Russian Federation and Ukraine. who.int. [dostęp 2019-02-10].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
9. ↑ Mity i prawda o Czarnobylu. atom.edu.pl. [dostęp 2019-02-10].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".