Zakład Jupiter
51.402439,30.042329
}}
Zakład „Jupiter” (ros. Завод „Юпитер”) - opuszczony zakład przemysłowy zajmujący się produkcją komponentów elektronicznych do radioodbiorników, położony w zachodniej części miasta Prypeć przy ulicy Fabrycznej 11[1].
Spis treści
Historia
Z uwagi na dynamiczny rozwój Prypeci władze podjęły decyzję o budowie na obrzeżach miasta nowego zakładu przemysłowego mającego zapewnić zatrudnienie dla części niezwiązanych z elektrownią mieszkańców miasta. Nowo powstały zakład oddano do użytku w 1979 roku, a rozpoczął on swoje funkcjonowanie rok później w 1980 roku[2]. Oficjalnie zakład był filią kijewskich zakładów "Majak" zajmujących się produkcją urządzeń audio: magnetofonów, radioodbiorników oraz radiostacji. Miał on zatrudniać docelowo ok. 3.5 tys. osób, głównie mieszkańców Prypeci stając się drugim (po Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej) największym zakładem pracy w mieście[3]. Dla zamiejscowych pracowników w bliskim sąsiedztwie zakładu wybudowano dwa hotele pracownicze z własną stołówką, znajdujące się przy ulicy Łesi Ukrainki 46[1].
Skład kompleksu:
- Budynek nr 1 - Dział produkcji (główna hala produkcyjna)
- Budynek nr 1A - Dział administracyjny i inżynierski
- Budynek nr 2 - Dział opracowywania systemów zautomatyzowanych i magazyn
- Budynek nr 3 - Zakład obwodów drukowanych[1]
- Budynek nr 4 - Dział doświadczalnych praz inżynierskich (kuźnia, sprężarkownia, piec hutniczy)
- Budynek nr 5 - Dział administracyjno-socjalny (m .in. siedziba dyrekcji zakładu; na dachu budynku znajduje się antena satelitarna)
- Budynek nr 6 - Dział elektroniki specjalnej
- Budynek nr 7 - Stołówka pracownicza
- Budynek nr 8 - Chemiczne uzdatnianie wody
- Budynek nr 10 - Magazyn
- Budynek nr 11 - Główny magazyn
Dodatkowo na terenie zakładu znajdowały się wieże chłodnicze będące częścią systemu uzdatniania wody, przepompownia, oczyszczalnia ścieków oraz podziemny schron.obrony cywilnej dedykowany dla pracowników zakładu z wydzielonymi pomieszczeniami dla obwodowego komitetu wykonawczego miasta W 1986 roku planowano rozbudowę zakładu, budując w tym celu w tylnej jego części dwie hale które w momencie awarii były niemal ukończone (co sugerują zdjęcia z tego okresu). Zostały one rozebrane po 2002 roku.
Produkcja
Zakład zajmował się wytwarzaniem m.in. taśmy szpulowe oraz części do magnetofonów szpulowych "Jupiter" serii 204 i 206. Na terenie zakładu znajdowała się m.in. odlewnia oraz obrabiarki ..
Nieoficjalna produkcja
Najprawdopodobniej na terenie zakładu "Jupiter" nieoficjalnie wytwarzano elementy elektroniczne dla przemysłu obronnego ZSRR (elementy półprzewodnikowe do pocisków balistycznych w okrętach podwodnych) lub elektronikę na potrzeby pobliskiej elektrowni[4].
Kontrowersje dot. nieoficjalnej produkcji
Niektóre źródła podają informacje jakoby na terenie Zakładu "Jupiter" dokonywano przetwarzania i odzyskiwania plutonu o przeznaczeniu wojskowym z zużytego paliwa jądrowego z pobliskiej elektrowni jądrowej[5].
W świetle obecnych faktów wydaje się to jednak mało prawdopodobne. Świadczy za tym szereg faktów, m. in fakt słabego zabezpieczenia kompleksu jak na zakład jądrowy o znaczeniu militarnym[uwaga 1]. Wątpliwym jest także kwestia zlokalizowania tego typu obiektu w bliskim sąsiedztwie kilkudziesięciotysięcznego miasta co narażałoby jego mieszkańców na bezpośrednie oddziaływanie skutków jakichkolwiek większych wypadków jądrowych na jego terenie. Warto również zaznaczyć że wszystkie miasta w których funkcjonowały zakłady zajmujące się rafinowaniem i obrabianiem pluton miały status miast zamkniętych i były wyłączone z pod administracji publicznej co również dowodzi nieprawdziwości powyższych domysłów. Również byli pracownicy zakładu dementują tego rodzaju spekulacje[6]. Faktem jest natomiast to że w krajach bloku sowieckiego w przetwarzaniu plutonu ze zdemobilizowanej broni i odpadów z reaktorów atomowych specjalizował się największy w ZSRR zakład atomowy "Majak", zlokalizowany 72 kilometry na północny zachód od Czelabińska.
Pozostawione w niektórych budynkach zakładu m.in. bramki dozymetryczne, pomieszczenia do dekontaminacji osobistej, ostrzeżenia o treści: „Stop! Przejdź kontrolę dozymetryczną”, instrukcje jak postępować z materiałami radioaktywnymi czy skrzynie zaadresowane do Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej pod Moskwą (prowadzono tam badania m.in. z zakresu fizyki jądrowej)[7] są śladami po mieszczącym się w okresie od połowy 1986 do 1996 roku laboratorium radiologicznym.
Sytuacja po ewakuacji
Po ewakuacji miasta Prypeć w 1986 roku zakład nie został całkowicie opuszczony. W wyniku znacznego skażenia radioaktywnego terenu zakładu[uwaga 2] przez kilka tygodni był obiektem na którym została przeprowadzona akcja dekontaminacyjna. W 1986 roku został przejęty przez przedsiębiorstwo "Specatom"[8] i przekształcony w laboratorium radiologiczne gdzie prowadzono badania nad różnymi technikami dekontaminacji. oraz poddawano testom przyrządy do pomiaru dawek promieniowania jonizującego. Wytwarzano i kalibrowano tu także niektóre elementy wykorzystywane przy budowie Sarkofagu, m. in. zdalnie sterowane pojazdu używane przy oczyszczaniu terenu wokół elektrowni.. Ostatecznie zakład został zamknięty 1996 roku[9][uwaga 3].
Na południowy zachód od Zakładu został zlokalizowany Punkt Tymczasowej Lokalizacji Odpadów Radioaktywnych "Prypeć" gdzie znajdują się części pojazdów (samochodów, motorów, maszyn) z Prypeci.
Obecnie
Obecnie najniższe kondygnacje zakładu zalane są przez wody gruntowe. Na początku kwietnia 2013 roku pod naporem śniegu doszło do zawalenia się dużej części dachu hali nr 1[10].
Galeria
Okres funkcjonowania zakładu- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
- Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
Uwagi
- ↑ Dostęp na teren zakład zabezpieczony był tylko przez 2,5 metrowe ogrodzenie.
- ↑ Znalazł się on na obszarze tzw. zachodniego śladu.
- ↑ Niektóre źródła podają za rok zamknięcia zakładu rok 1997 lub według informacji dr Marka Rabińskiego zakład funkcjonował do końca 2000 roku.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Sebastian Marciak: Mapa Prypeci. Wyd. III. Warszawa: Sebastian Marciak, 2017. ISBN 978-83-921-395-3-9.
- ↑ Чернобыльская АЭС. wikipedia.org. [dostęp 2016-12-31].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ 3авод "Юпитер". stalker-tour.com. [dostęp 2017-02-17].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ 3авод Юпитер. forum.pripyat.com. [dostęp 2017-02-17]. [zarchiwizowane z tego adresu].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Jupiter. licznikgeigera.pl. [dostęp 2017-0217].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Wywiad z jednym z byłych pracowników zakładu. youtube.com. [dostęp 2017-02-18].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Prypeć i okolice - kilka pytań. strefazero.org. [dostęp 2016-10-10].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Scenario for modeling changes in radiological conditions in contaminated urban environments.
- ↑ Jupiter Factory. http://chernobylgallery.com.+[dostęp 2017-02-17].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Zakład "Jupiter:. wikimapia.org. [dostęp 2017-02-17].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
