Prypeć (miasto)

Z Czarnobyl Wiki
Skocz do: nawigacja, szukaj

Prypeć (ukr. Прип'ять, Prypjat, ros. Припять, Pripiat’) - opuszczone miasto po awarii w pobliskiej elektrowni jądrowej w 1986 roku w obwodzie kijowskim, rejonie iwanowskim w północnej Ukrainie przy granicy z Białorusią, 94 km od Kijowa. Obecnie miasto pełni funkcje turystyczne i należy do rezerwatu przyrody.

Historia

Miasto zostało założone 4 lutego 1970 roku jako osiedle dla pracowników pobliskiej Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, w odległości około czterech kilometrów od samej elektrowni. Było 9 miastem zamkniętym w ZSRR. Za początek budowy miasta uważa się rozpoczęcie budowy hostelu nr 1, biura kierownictwa budowy oraz jadali nr 1[1]. 14 kwietnia 1972 roku dekretem Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR miastu nadano nazwę Prypeć - na cześć rzeki, w pobliżu której zostało zbudowane[2]. W grudniu 1972 roku oddano do użytku pierwszą szkołę w mieście - Szkołę średnia nr 1. "Prawa miejskie zyskuje dopiero w 1979 roku[1]. W połowie 1980 roku populacja Prypeci osiąga 48 000 osób. Każdego roku liczba mieszkańców rośnie w tempie ponad pół tysiąca osób, z których prawie połowa jest wieku niemowlęcym[2]. Liczba mieszkańców według stanu na listopad 1985 rok wynosi 47 500 osób ponad 25 różnych narodowości. Średnik wiek mieszkańców miasta wynosił 26 lat[3]..

Architektura

W Prypeci zastosowano tak zwaną zasadę „trójkątnej” zabudowy. Zasada ta polegała na odpowiedniej proporcji stawiania wysokich budynków o średniej wysokości (4-8) pięter, oraz o projektowaniu przestrzeni wolnej między budynkami która tworzyła tzw. wizualną przestrzeń. Budynki zostały zaprojektowane przez zespół moskiewskich architektów pod kierownictwem Nikolaja Ostozhenki przy współpracy z kijowskimi architektami. Układ urbanistyczny miasta charakteryzuje się specyficznym układem dzielnic, rozmieszczonych koliście wokół centrum miasta. Charakterystyczną cechą miasta była jego oprawa która charakteryzowała się podświetlonymi reklamami, jasnymi panelami dekoracyjnymi i mozaikami na fasadach budynków[4]. Miasto zostało podzielone na V dzielnic.

Nazwy ulic i alej nawiązują w większości do historii ZSRR. Oprócz czysto ideologicznych nazw jak Aleja Włodzimierza Ilicza Lenina, ulica Przyjaźni Narodów i Bohaterów Stalingradu, Ogoniewa w Prypeci były również nazwy ulic mniej nacechowane propagandowo jak ulica Entuzjastów, Sportowa, Nadbrzeżna, Fabryczna czy aleja Budowniczych, Semichodzka. W Prypeci nie zabrakło również nawiązań do narodowo-kulturalnego oblicza Republiki Ukrainy, jedną z najdłuższych ulic nazwano imieniem Ukrainki Łesi (była to ukraińska poetka i pisarka). Jak w każdym "atomowym" mieście miał też ulicę radziecki fizyk jądrowy, uznawany za ojca radzieckiej bomby atomowej - Igor Kurczatow.

Plany rozbudowy miasta

Na terenie parku miejskiego wybudowano park rozrywki z diabelskim młynem, karuzelą i elektrycznym torem samochodzikowym, oraz stadion miejski z 5000 miejscami siedzącymi otwarcie zostało zaplanowane na 1 maja 1986 roku. W przyszłości na terenie półwyspu w północnej części Zalewu Janowskiego planowano wybudować V dzielnicę miasta[uwagi 1]. Docelowo miasto miało mieć 75 - 78 tys. mieszkańców. Pod koniec 1988 roku planowano również otwarcie dwóch dużych domów handlowych[uwagi 2], Pałacu Pionierów, kinoteatr, Pałac Sztuki "Jubileuszowy", dwa kompleksy sportowe, hotel "Październik". U zbiegu ulicy Ukrainki Łesi i Aleji Budowniczych planowano budowę 52 metrowej wieży telewizyjnej[5].

Położenie

Miasto położone jest obwodzie kijowskim, rejonie iwanowskim w północnej Ukrainie przy granicy z Białorusią, 94 km od Kijowa, 4 km (w linii prostej) od Czarnobylskiej Elektrownii Jądrowej.

Ewakuacja

Komunikatu z miejskiego radiowęzła wyemitowany 27 kwietnia 1986 roku około godziny 13:10.

W godzinach nocnych 27 kwietnia 1986 r., dzień po awarii, zapadła decyzja o (w pierwotnych zamiarach czasowej) ewakuacji miasta. Do południa 27 kwietnia na rogatkach miasta zgromadzono 1200 autobusów i 200 ciężarówek, a na pobliską stację kolejową Janów podstawiono dwa składy dla 1500 osób. Polecenie przygotowania do ewakuacji nadano przez lokalny radiowęzeł o godzinie 13:10. Mieszkańcom polecono przygotować się do ewakuacji prowadzonej od godziny 14:00 – mieli zabrać ze sobą tylko niezbędne przedmioty, w tym dokumenty i niewielki zapas żywności. Do 16:30 przebiegła właściwa ewakuacja Prypeci (49 360 w tym 15 500 dzieci) i sąsiedniego Janowa (254 osób).  Dla pracowników elektrowni i ich rodzin w latach 1986-1988 zbudowano nowe miasto Sławutycz.

Poniżej treść komunikatu z miejskiego radiowęzła wyemitowany 27 kwietnia 1986 roku około godziny 13:10.

Treść komunikatu w języku polskim Treść komunikatu w języku rosyjskim
Uwaga, Uwaga! (×3) 

Drodzy Towarzysze! Miejska rada ludowych deputowanych zawiadamia, że w związku z wypadkiem w elektrowni jądrowej w Czarnobylu w mieście Prypeć powstaje niesprzyjająca radiacyjna sytuacja. Partyjne i radzieckie organy, jednostki wojskowe podejmują niezbędne środki. Jednakże, w celu zapewnienia pełnej ochrony ludzi, a szczególnie dzieci, konieczne jest zorganizowanie tymczasowej ewakuacji mieszkańców do miast Obwodu Kijowskiego. Dla tego do każdego budynku mieszkalnego dzisiaj, dwudziestego siódmego kwietnia, od godziny czternastej zero zero, będą podstawione autobusy wraz z funkcjonariuszami milicji i przedstawicielami miejskiego komitetu wykonawczego. Zaleca się aby zabrać ze sobą dokumenty, najbardziej potrzebne rzeczy, jak również w pierwszym przypadku żywność. Liderzy przedsiębiorstw i instytucji określonych dla pracowników, pozostają w celu zapewnienia normalnego funkcjonowania przedsiębiorstw w mieście. Wszystkie domy w okresie ewakuacji będą chronione przez milicję. Towarzysze, czasowo wychodząc z domu, nie zapomnijcie zamknąć okna, wyłączyć urządzenia elektryczne i gazowe, zakręcić wodociągowe krany. Proszę zachować spokój, organizację i porządek w trakcie czasowej ewakuacji[6].

Внимание, Внимание! (×3)

Уважаемые товарищи! Городской совет народных депутатов сообщает, что в связи с аварией на Чернобыльской атомной электростанции в городе Припяти складывается неблагоприятная радиационная обстановка. Партийными и советскими органами, воинскими частями принимаются необходимые меры. Однако, с целью обеспечения полной безопасности людей, и, в первую очередь, детей, возникает необходимость провести временную эвакуацию жителей города в ближайшие населённые пункты Киевской области. Для этого к каждому жилому дому сегодня, двадцать седьмого апреля, начиная с четырнадцати ноль-ноль часов будут поданы автобусы в сопровождении работников милиции и представителей горисполкома. Рекомендуется с собой взять документы, крайне необходимые вещи, а также, на первый случай, продукты питания. Руководителями предприятий и учреждений определён круг работников, которые остаются на месте для обеспечения нормального функционирования предприятий города. Все жилые дома на период эвакуации будут охраняться работниками милиции. Товарищи, временно оставляя своё жильё, не забудьте, пожалуйста, закрыть окна, выключить электрические и газовые приборы, перекрыть водопроводные краны. Просим соблюдать спокойствие, организованность и порядок при проведении временной эвакуации.

Usuwanie skutków katasrofy

W pierwszej fazie, w 1986 roku, maju i czerwcu zewnętrznej powierzchni dróg i budynków przemywa się kilkakrotnie, do końca czerwca około 70% miasta zostało przeprowadzone[7]. Kolejny etap w 1986 roku rozpoczęła się we wrześniu, które obejmowały poszczególne dzielnice pełne odkażania. W rezultacie, w grudniu spadła do części zanieczyszczeń. Prace kontynuowane w innych dzielnicach w nadchodzącym roku. 1988 począwszy od ciągłych pomiarów przeprowadzonych w mieście, i co najmniej 10 lat ze specjalną techniką regularnie myte drogi po wypadku. Z biegiem czasu, trawa i ziemia zostanie wymieniona. Prypeć symbolem, stojąca naprzeciwko kina Prometeusz -szobrot, [24] , nawet w 1987 roku w elektrowni jądrowej zostały przeniesione. [25]

Soviet Army używane pojazdy ratunkowe helikoptery i gumowych kołach, inne techniki "Easy" razem - jak stało się mocno zanieczyszczona - Strefa zewnętrzna Rozszoha wrak cmentarz obok miasta o tej samej nazwie umieszczonej z autobusów wykorzystywanych do ewakuacji. Najbardziej zanieczyszczone mieszkańcy miasta i właściciele pojazdów silnikowych prywatne zebrane [26] i pochowano w okolicy, nawet w latach 1986-87. Miasto sąsiaduje z dawnym Burjakivka oprócz rozliczenia istnieje ogromne składowisko odpadów, a także, co w znacznym stopniu śledzone i ciężkie urządzenia, na wysokim poziomie i ruiny radioaktywne szczątki złożone w konstrukcji sarkofagu.

Transport

Linia kolejowa Czernichów-Owrucz ze stacjami Semichody i Janów. W samej Prypeci znajdował się dworzec autobusowy, port rzeczny oraz przystań.

Sport

W połowie lat 70-tych zostaje założony klub piłkarski "Budowlańcy". Początkowo kręgosłup drużyny stanowili niemal wyłącznie zawodnicy z sąsiedniej wsi Czystogłówka, która była uważana za jedną z najlepszych ekip piłkarskich w okolicy. Zespół z Prypeci występował w regionalnych turniejach oraz brał udział w mistrzostwach lokalnych zespołów amatorskich. Oprócz tego grał w Pucharze Kijowszczyzny[8].

Kontrowersje ws. wysiedleń

Dziś powszechnie uważa się, że niepotrzebnie przesiedlono na stałe ludność miasta i okolicznych wsi. Przeprowadzona w dzień po awarii reaktora pierwsza ewakuacja 49 360 osób z miasta Prypeć oraz 254 osób z sąsiedniego Janowa miała uzasadnienie, gdyż w tym dniu istniała możliwość przebicia się stopionego rdzenia do dolnych pomieszczeń, w których mogła znajdować się woda. W takim przypadku wybuch pary wodnej mógł spowodować znaczące skażenie miasta, co stanowiłoby zagrożenie dla ludności. Ówczesne władze nakazały ewakuować ludność z terenów skażonych cezem-137 na poziomie powyżej 37 kBq/m2. Zalecenie to było niczym nieuzasadnione, gdyż takie skażenie generuje dawkę promieniowania 0,2 mSv/rok, czyli ponad dziesięciokrotnie mniejszą niż średnia dawka pochodząca od naturalnych źródeł promieniowania.  Czasem przesiedleńcy w miejscu docelowym otrzymywali większe dawki promieniowania od radonu z podłoża, niż otrzymywaliby ze skażeń pozostawszy w domu. Z Prypeci wysiedlono ludzi do miejscowości Pleskoje, gdzie dawki na tarczycę od jodu-131 były 5 razy większe niż w opuszczanym miejscu[9].

Obecnie

Teraz maksymalna moc dawki rejestrowana w Prypeci jest mniejsza niż wartość tła naturalnego występującego w wielu miejscach na świecie, np. w wielu rejonach Iranu, Finlandii, Szwecji, Francji czy Hiszpanii. Prypeć jest również nadzorowane przez ukraińskiego Ministerstwa Spraw Nadzwyczajnych , który zarządza zajęcia dla całej czarnobylskiej strefy wyłączonej .

Główne budynki miasta

  • Hotel Polesie, ul. Kurczatowa 8 (Готель Полісся, ул. Курчатова, д. 8)
  • Centrum Kultury i Energetyki, ul. Kurczatowa 10 (ДК "Энергетик", ул. Курчатова, д. 10)
  • Prypeć-kawiarnia, ul. Nadbrzeżna 7 (Кафе Припять, ул. Набережная, д. 7)
  • Kino "Prometeusz", ul. Kurczatowa 4 (Кінотеатер "Прометей", ул. Курчатова, д. 4)
  • Siedziba Partii miasta, ul. Kurczatowa 6 ( ул. Курчатова, д. 6)
  • Restauracje i centrum handlowe, ul. Łazariewa 2 (ул. Лазарева, д. 2)
  • Basen "Lazurowy", ul. Sportowa 24 (Бассейн "Лазурный", ул. Спортивная, д. 24)
  • Zakłady przemysłowe Jupiter, ul. Fabryczna 11( Завод „Юпитер” , ул. Заводская, д. 11)
  • Stadion miejski, ul. Hydroprojektowa 2 (ул. Гидропроектовская, д. 2)
  • Szpital, ul. Przyjaźni Narodów 18(ул. Дружбы Народов, д. 18)

Infrastruktura i statystyki[10][uwagi 3]

  • Populacja: 49 400 osób (15 406 dzieci, 7 176 w wieku szkolnym, 16 652 kobiet)
  • Średnia wieku mieszkańców: w 1986 roku wynosiła 26 lat.
  • Przestrzeń mieszkalna: Całkowita - 658,700 m2, 13 414 mieszkań w 160 blokach mieszkalnych, 18 hosteli z 7621 miejscami dla mężczyzn lub kobiet, 8 hosteli dla par lub małżeństw z 1 206 pokojami[uwagi 4].
  • Edukacja: 15 przedszkoli dla około 4980 dzieci, 5 szkół średnich dla 6786 dzieci oraz 8 szkół zawodowych dla 600 osób.
  • Opieka zdrowotna: 1 nowoczesny szpital mogący pomieścić do 410 pacjentów, 3 poradnie mogące obsłużyć 1750 pacjentów.
  • Handel: 25 sklepów i centrów handlowych o łącznej powierzchni 9239 m2, 27 obiektów gastronomicznych o pojemności 5535 miejsc siedzących, 10 magazynów o łącznej powierzchni 4213 m2 i pojemności 4,430 ton towarów.
  • Kultura: 3 budynki: Pałac Kultury „Energetyk”, kino „Prometeusz” o pojemności 1220 miejsc siedzących, szkoła muzyczna o 8 pomieszczeniach dla 312 osób.
  • Sport: 10 hal sportowych, 3 stawy do połowu ryb, 10 strzelnic, dwa stadiony (w tym jeden z 5000 miejsc), 2 basen.
  • Rekreacja: 1 park, 35 placów zabaw.
  • Przemysł: 4 fabryki z całkowitym rocznym przychodem 477 mln rubli.
  • Budownictwo: 6 głównych przedsiębiorstw budowlanych których łączne inwestycje wynoszą 132 mln. rubli.
  • Transport: Linia Kolejowa Czernichów-Owrucz – stacja Janów, 3 przedsiębiorstwa transportowe: Przedsiębiorstwo transportowe nr 31015, przedsiębiorstwo transportu Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej z 533 pojazdami transportowymi w tym 167 autobusów.
  • Telekomunikacja: 2926 lokalnych numerów telefonów zarządzanych przez miejscową centralę. Dodatkowo 1950 numerów telefonów obsługiwanych przez Czarnobylską Elektrownię Atomową, Zakłady Jupiter oraz Wydział Architektury i Rozwoju Miasta.
  • Zaopatrzenie w wodę: 28 studni artezyjskich o łącznej wydajności 15 tys. m3 w ciągu 24 godzin,z tego 8 050 m3 dla samego miasta (176 litrów (z normą dla 1 mieszkańca 250 litrów w ciągu 24 godzin)).
  • Zaopatrzenie w energię elektryczną: podczas dnia - 121 tys. kW/h w tym dla strefy przemysłowej - 29 tys. kW/h.
  • Konsumpcja: dzienna; 10 ton chleba, 28 ton produktów mlecznych i mleka, 7 ton mięsa.
  • Zieleń miejska: 18 136 drzew zasadzonych równo w alejkach, 249 247 krzewów, 33 000 krzewów róż.

Ludzie związani z miastem

  • Alexander Sirota (ur. 1976) - ukraiński dziennikarz, fotograf. Od 1983 roku mieszkaniec Prypeci.
  • Liubov Sirota (ur. 1956) - matka Aleksandra, dziennikarka, poetka, pisarka, tłumaczka.
  • Natalia Gudzi (ur. 1980) - ukraińska piosenkarka. Mieszkaniec Prypeci.
  • Halina Panczuk (ur. 1953; zm. 2008) - ukraińska poetka. Mieszkaniec Prypeci od 1977 roku. Od 2005 roku Członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Pracowała jako nauczyciel języka ukraińskiego i literatury w Prypeci.
  • Wiaczesław Wrona (ur. 1981; zm. 2014) - działacz euromajdanu, urodzony w Prypeci. Pośmiertnie odznaczony tytułem Bohatera Ukrainy.
  • Andrij Mochnyk - ukraiński inżynier i polityk, radny z Kijowa z ramienia partii Swoboda. Od 1978 roku mieszkaniec Prypeci. Po protestach na Majdanie i ucieczce prezydenta Janukowycza mianowany ministrem środowiska w rządzie Arsenija Jaceniuka.

Uwagi

  1. ↑ Przed budową miasta znajdowały się tu zabudowania wsi Semichody które w trakcje budowy wyburzono. Do awarii teren ten wraz z zatoką Janowską stanowił zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców Prypeci. Po awarii w 1986 roku teren ten został przekształcony w Punkt Tymczasowego Rozmieszczenia Odpadów Radioaktywnych "Piaszczysty Płaskowyż".
  2. ↑ Jeden z nich miał zostać nazwany "Prypecki Świt".
  3. ↑ Dane źródłowe Aleksandra Esaulowa, byłego wiceprzewodniczącego Komitetu Wykonawczego miasta Prypeć.
  4. ↑ 9 budynków mieszkalnych (324 mieszkań) zajmowanych było przez schroniska dla kawalerów.

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Хронология событий. pripyat.com. [dostęp 2017-01-03].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  2. ↑ 2,0 2,1 Припять. goroda-prizraki.narod.ru. [dostęp 2017-01-03].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  3. ↑ Pripyat – evacuation after nuclear accident. chornobyl.in.ua. [dostęp 2017-01-03].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  4. ↑ 8 faktów na temat Czarnobyla, o których mogliście nie wiedzieć. zona86.pl. [dostęp 2017-01-03].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  5. ↑ Чернобыль- город Легенда. c7s.ru. [dostęp 2017-01-03].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  6. ↑ Andrzej Karoń: Ewakuacja Prypeci: nagranie komunikatu z radiowęzła.. strefazero.org. [dostęp 2017-01-03].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  7. ↑ Scenario for modeling changes in radiological conditions in contaminated urban environments.
  8. ↑ Bartłomiej Matulewicz: Atomowa ekipa, czyli piłka nożna w Czarnobylu. rfbl.pl. [dostęp 2017-01-04].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  9. ↑ W 20. rocznicę awarii Czarnobylskiej elektrowni jądrowej. Opracowanie działu szkolenia i doradztwa Instytutu Problemów Jądrowych (W. Trojanowski, L. Dobrzyński, E. Droste) oraz A Strupczewskiego z Instytutu Energii Atomowej; 2006.
  10. ↑ Jewgienij Leontjew: Prypeć w liczbach. pripyat.com. [dostęp 2017-01-03].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
Źródło: „https://wiki.czarnobyl.pl/index.php?title=Prypeć_(miasto)&oldid=1524”