'''AZ-5''' (ros. '''АЗ-5''', Aварийной Защиты 5-й категории, pol. Awaryjna Ochrona 5-tej kategorii) – procedura awaryjnego wygaszenia reaktora jądrowego, inaczej znana jako '''SCRAM'''. Polega ona na wsunięciu do rdzenia reaktora wszystkich prętów kontrolnych i awaryjnych (także tych wyjętych wcześniej ręcznie). Pręty awaryjne opuszczone do rdzenia mają ujemną reaktywność i powodują natychmiastowe przerwanie reakcji łańcuchowej, co prowadzi do jego całkowitego wygaszenia. Wykonane są z materiałów silnie pochłaniających neutrony (kadm, bor, hafn). Przełącznik AZ-5 aktywuje awaryjne wyłączanie reaktora. Jest używany tylko w najbardziej ekstremalnych przypadkach, gdy w reaktorze zaczyna się rozwijać jakikolwiek proces, który nie może zostać zatrzymany w inny sposób<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://ecology.pskovlib.ru/chernaya-byl-chernobylya/826-o-nazhatii-knopki-az-5|tytuł=О нажатии кнопки АЗ-5|autor=|data dostępu=2019-04-14|opublikowany=ecology.pskovlib.ru|język=}}</ref>.

Po naciśnięciu AZ-5 (1:23:40) nastąpiło wprowadzanie prętów sterujących do rdzenia reaktora. Mechanizm wprowadzania prętów sterujących działał z szybkością 0,4 m/s, tak że pręty potrzebowały od 18 do 20 sekund na umieszczenie całego rdzenia którego długość to około 7 metrów. Większość (179) prętów kontrolnych wyposażona była w charakterystyczne głowice – tzw. jeźdźców. Między jeźdźcem, a trzonem pręta występowała niewielka przestrzeń. Jeździec, wykonany z grafitu, gdy wsuwa się do rdzenia, jest praktycznie przezroczysty dla neutronów, podczas gdy woda, którą wypycha z kanału, jest ich pochłaniaczem. Oznacza to, że podczas wprowadzania pręta, jego jeździec zwiększa moc rdzenia, nim trzon pręta ją obniży. Stąd wsuwanie prętów w początkowej fazie procedury nie tylko nie zmniejszało mocy, ale powodowało jej uderzeniowy przyrost<ref name=":0" />.