Wiktor Briuchanow: Różnice pomiędzy wersjami
m (Dodano informację o śmierci Briuchanowa.) |
|||
| (Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 10: | Linia 10: | ||
|imagestyle = | |imagestyle = | ||
|captionstyle = | |captionstyle = | ||
| − | | image = [[Plik: | + | | image = [[Plik:Wiktor Pietrowicz Briuchanow.jpg|250px]] |
|caption = | |caption = | ||
| Linia 40: | Linia 40: | ||
| data19 = [[Plik:Orderredbannerlabor rib.png|50px]] [[Plik:Order october revolution rib.png|50px]] [[Plik:100 lenin rib.png|50px]] [[Plik:VeteranLaborRibbon.png|50px]] | | data19 = [[Plik:Orderredbannerlabor rib.png|50px]] [[Plik:Order october revolution rib.png|50px]] [[Plik:100 lenin rib.png|50px]] [[Plik:VeteranLaborRibbon.png|50px]] | ||
}} | }} | ||
| − | [[Plik:Wiktor Briuchanow (2).jpg|mały|266px|Lata | + | [[Plik:Wiktor Pietrowicz Briuchanow 1.jpg|mały|266px|[[Wasilij Kizima]] (pierwszy z prawej), Wiktor Briuchanow (trzeci z prawej) oraz [[Robert Frołowski]] (pierwszy z lewej) nad makietą jednego z bloków energetycznych.]] |
| + | [[Plik:Wiktor Briuchanow (2).jpg|mały|266px|Lata 90. Wiktor Briuchanow wraz małżonką oraz wnuczką.]] | ||
[[Plik:Wiktor Briuchanow.png|mały|266px|Wiktor Briuchanow (1991)]] | [[Plik:Wiktor Briuchanow.png|mały|266px|Wiktor Briuchanow (1991)]] | ||
| − | [[Plik:Wiktor Briuchanow (1).jpg|mały|266px|Wiktor Briuchanow wraz ze swoją żoną w mieszkaniu w Kijowie | + | [[Plik:Wiktor Briuchanow (1).jpg|mały|266px|Wiktor Briuchanow wraz ze swoją żoną w mieszkaniu w Kijowie. (1997)]] |
[[Plik:Wiktor Briuchanow (3).jpg|mały|266x266px|Wiktor Briuchanow (2007)]] | [[Plik:Wiktor Briuchanow (3).jpg|mały|266x266px|Wiktor Briuchanow (2007)]] | ||
| − | '''Wiktor Pietrowicz Briuchanow''' (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie, zm. 13 października 2021 w Kijowie) – | + | '''Wiktor Pietrowicz Briuchanow''' (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie, zm. 13 października 2021 w Kijowie<ref name=":3">{{Cytuj stronę|url=https://vesti.ua/kiev/pervyj-direktor-chernobylskoj-aes-bryuhanov-skonchalsya|tytuł=Умер первый директор Чернобыльской АЭС Виктор Брюханов|autor=|data dostępu=2021-10-15|opublikowany=vesti.ua|język=}}</ref>) – dyrektor [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] w latach 1978–86, w okresie 1970–77 dyrektor budowy elektrowni. W tzw. [[Proces Czarnobylski|Procesie Czarnobylskim]] uznany współodpowiedzialnym za wypadek i skazany na karę wieloletniego pozbawienia wolności. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. Był najstarszym spośród pozostałych trojga braci. Jego rodzice przeprowadzili się do Taszkientu z Saratowa w latach dwudziestych XX wieku. Ojciec pracował jako szklarz a matka była sprzątaczką. W 1959 ukończył z wyróżnieniem | + | Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. Był najstarszym spośród pozostałych trojga braci. Jego rodzice przeprowadzili się do Taszkientu z Saratowa w latach dwudziestych XX wieku. Ojciec pracował jako szklarz a matka była sprzątaczką. W 1959 ukończył z wyróżnieniem studia na wydziale energetycznym na Politechnice w Taszkiencie. Po ukończeniu studiów proponowano mu pracę w Akademii Nauk Uzbekistanu<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://fakty.ua/123508-byvshij-direktor-chaes-viktor-bryuhanov-kogda-v-1986-godu-posle-vzryva-reaktora-moya-mama-uznala-chto-menya-isklyuchili-iz-partii-u-nee-razorvalos-serdce|tytuł=Бывший директор ЧАЭС Брюханов: в день взрыва в Припяти была моя беременная дочь|autor=|data dostępu=2020-01-20|opublikowany=fakty.ua|język=}}</ref>. Następnie podjął pracę w Angreńskiej Elektrowni Cieplnej gdzie pracował na stanowiskach: dyżurnego operatora odgazowywacza, mechanika pompy zasilającej, pomocnika a następnie mechanika turbiny, starszego mechanika wydziału turbin, naczelnika zmiany, naczelnika wydziału turbin. Wówczas poznał swoją późniejszą żonę Walentynę. Ślub odbył się w grudniu 1960<ref name=":4">{{Cytuj książkę|nazwisko=Higginbotham|imię=Adam|tytuł=O północy w Czarnobylu|rok=2020|wydawca=Wydawnictwo SQN|miejsce=|strony=21-24|isbn=978-83-812-9561-1}}</ref>. W latach 1966–1970 pracował w Słowiańskiej Elektrowni Cieplnej na stanowisku starszego mistrza (starszego brygadzisty), zastępcy naczelnika wydziału turbinowo-kotłowego, kolejno naczelnika wydziału oraz zastępcy naczelnego inżyniera. Z zawodu był operatorem turbin. Od 1966 był członkiem KPZR. W kwietniu 1970 został nominowany przez zastępcę Ministra Energii i Elektryfikacji Ukraińskiej SRR na stanowisko dyrektora Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Medwedew|imię=Grigorii|tytuł=Chernobyl Book|rok=1987|wydawca=|miejsce=|strony=|isbn=}}</ref>. Początkowo mieszkał sam w hotelu w [[Czarnobyl|Czarnobylu]]<ref name=":0" />, następnie zamieszkał wraz z rodziną na [[Leśne osiedle|leśnym osiedlu]], zbudowanym z prefabrykowanych drewnianych domków jako miejsca tymczasowego zakwaterowania dla budowniczych elektrowni. Zimą 1972 otrzymał zakwaterowanie w Prypeci przy prospekcie W. I. Lenina 6<ref name=":4" />. W latach 1970–1986 był wielokrotnie wybierany członkiem regionalnych komitetów miejskich partii w Kijowie, Czarnobylu i Prypeci<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Higginbotham|imię=A.|tytuł=Midnight in Chernobyl: the untold story of the worlds greatest nuclear disaster.|rok=2019|wydawca=Bantam Press.|miejsce=Londyn|strony=|isbn=}}</ref>. Delegat XXVII Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1986)<ref name=":1">{{Cytuj książkę|nazwisko=Grigori Medwedew|imię=Grigori|tytuł=The Truth About Chernobyl|rok=1991|wydawca=Basic Books|miejsce=Nowy Jork|strony=46|isbn=1-85403-331-3}}</ref> . |
=== Katastrofa czarnobylska === | === Katastrofa czarnobylska === | ||
| − | 26 kwietnia 1986, w chwili wypadku przebywał w swoim mieszkaniu w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] (prospekt. W. I. Lenina 32/13 m. 78). O godzinie drugiej w nocy przybył do schronu pod [[ABK-1]] gdzie formował się sztab zarządzania kryzysowego<ref name=":2">{{Cytuj stronę|url=https://www.mn.ru/newspaper/zoom/68777|tytuł=Popali w istoriju po prigoworu|autor=Michaił Moszkin|data dostępu=2020-02-12|opublikowany=mn.ru|język=ru}}</ref>. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, | + | 26 kwietnia 1986, w chwili wypadku przebywał w swoim mieszkaniu w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] (prospekt. W. I. Lenina 32/13 m. 78). O godzinie drugiej w nocy przybył do schronu pod [[ABK-1]] gdzie formował się sztab zarządzania kryzysowego<ref name=":2">{{Cytuj stronę|url=https://www.mn.ru/newspaper/zoom/68777|tytuł=Popali w istoriju po prigoworu|autor=Michaił Moszkin|data dostępu=2020-02-12|opublikowany=mn.ru|język=ru}}</ref>. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, zastępcę sekretarza ds. energetyki jądrowej i przedstawił mu ocenę sytuacji Akimowa. Marin przesłał informacje do Gorbaczowa. O godzinie 4:00 Moskwa wydała polecenie schłodzenia reaktora wodą. Jego rodzina została ewakuowana do wsi Rozważów w rejonie iwanowskim<ref name=":0" />.{{CytatD|Około szóstej rano znajdowałem się po zachodniej i północnej stronie elektrowni. Osobiście widziałem pomiary promieniowania tła które wskazywały 200 R/h.|Wiktor P. Briuchanow|fragment zeznania podczas Procesu czarnobylskiego |
|width=x% | |width=x% | ||
|align=left/center/right | |align=left/center/right | ||
| Linia 56: | Linia 57: | ||
}} | }} | ||
=== Proces === | === Proces === | ||
| − | + | W pierwszych dniach po wypadku przez wiele dni nie opuszczał terenu elektrowni. Kilka razy uczestniczył z członkami [[Komisja Rządowa|Komisji Rządowej]] w lotach nad zniszczonym reaktorem<ref name=":5">{{Cytuj stronę|url=https://www.mk.ru/social/2021/10/14/direktor-chernobylskoy-aes-bryukhanov-umer-ne-reabilitirovannym-otvetil-za-vsekh.html|tytuł=Diriektor Czernobylskoj AES Briuchanow umier nie rieabilitirowannym: otwietił za wsiech|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=mk.ru|język=}}</ref>. 22 maja wyjechał na tygodniowy urlop. W lipcu został zwolniony ze stanowiska dyrektora elektrowni i przeniesiony na stanowisko zastępcy naczelnika wydziału produkcyjno-technicznego które piastował do chwili aresztowania<ref name=":6">{{Cytuj stronę|url=https://www.1sn.ru/270275.html|tytuł=Umier rukowodiwszyj CZAES w momient katastrofy Wiktor Briuchanow|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=1sn.ru|język=}}</ref>. 3 lipca 1986 decyzją Biura Politycznego KC KPZR został wydalony z partii za „poważne błędy i niedociągnięcia w pracy, które doprowadziły do wypadku poważnego w skutkach”<ref name=":2" /><ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Associated Press|imię=|tytuł=Text of the Politburo Statement About Chernobyl|url=https://www.nytimes.com/1986/07/21/world/text-of-the-politburo-statement-about-chernobyl.html|czasopismo=The New York Times.|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1987-07-21|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref>. 13 sierpnia tuż po powrocie z pogrzebu matki w która zmarła na zawał serca w Taszkiencie został aresztowany. | |
{{CytatD|(...) Zaprosili mnie do biura prokuratora generalnego 13 sierpnia o godzinie 10 rano. Rozmawiałem z prokuratorem do pierwszej po południu. Potem wyszedł on na obiad, a gdy wrócił oznajmił mi: "Jesteś aresztowany". Zapytałem, dlaczego powinienem zostać aresztowany, bo nie zamierzam nigdzie uciekać. Usłyszałem od niego odpowiedź: "Tak będzie lepiej dla ciebie". I wysłali mnie do więzienia KGB w Kijowie.|autor|Wiktor Pietrowicz Briuchanow<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat-city.ru/publications/8-intervyu-s-viktorom-bryuxanovym.html|tytuł=Интервью с Виктором Брюхановым|autor=|data dostępu=2018-04-01|opublikowany=|język=}}</ref> | {{CytatD|(...) Zaprosili mnie do biura prokuratora generalnego 13 sierpnia o godzinie 10 rano. Rozmawiałem z prokuratorem do pierwszej po południu. Potem wyszedł on na obiad, a gdy wrócił oznajmił mi: "Jesteś aresztowany". Zapytałem, dlaczego powinienem zostać aresztowany, bo nie zamierzam nigdzie uciekać. Usłyszałem od niego odpowiedź: "Tak będzie lepiej dla ciebie". I wysłali mnie do więzienia KGB w Kijowie.|autor|Wiktor Pietrowicz Briuchanow<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat-city.ru/publications/8-intervyu-s-viktorom-bryuxanovym.html|tytuł=Интервью с Виктором Брюхановым|autor=|data dostępu=2018-04-01|opublikowany=|język=}}</ref> | ||
|width=x% | |width=x% | ||
| Linia 62: | Linia 63: | ||
|text=left/center/right | |text=left/center/right | ||
}} | }} | ||
| − | {{CytatD| | + | Następnie przez ponad rok przebywał w areszcie tymczasowym w Kijowie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.time.com/time/daily/chernobyl/870720.court.html|tytuł=Judgment at Chernobyl|autor=|data dostępu=2017-06-18|opublikowany=time.com|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20090402150411/http://www.time.com/time/daily/chernobyl/870720.court.html|zarchiwizowano=2009-04-02}}</ref>. Podczas zatrzymania stwierdzono że otrzymał dawkę promieniowania wynoszącą 250 roentgenów (gdzie roczny limit dla pracowników elektrowni jądrowych wynosił 5 roentgenów)<ref name=":5" />. Pod koniec sierpnia zezwolono jego żonie Walentynie na zabranie z byłego mieszkania z Prypeci rzeczy osobistych<ref name=":5" />. 20 stycznia 1987 po sześciu tygodniach przebywania w izolacji, prokuratura wniosła do Sądu Najwyższego ZSRR akt oskarżenia przeciwko niemu. Wszystkie z 48 akt dowodowych przesłanych do Moskwy zostały objęte klauzulą tajności<ref name=":4" />. 7 lipca został oskarżony na podstawie art. 220 kodeksu karnego ukraińskiej SRR „Naruszenie procedur bezpieczeństwa w branżach i przedsiębiorstwach wysokiego ryzyka". 29 lipca wyrokiem kolegium sędziowskiego ds. karnych Sądu Najwyższego ZSRR w tzw. [[Proces Czarnobylski|Procesie Czarnobylskim]] został skazany na 10 lat więzienia w kolonii karnej oraz dodatkowo 5 lat za nadużycia związane z pełnioną przez siebie funkcją. Wziął na siebie odpowiedzialność zawodową, ale odmówił przyjęcia odpowiedzialności karnej<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Reuters|imię=|tytuł=Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp|url=https://www.nytimes.com/1987/07/30/world/chernobyl-officials-are-sentenced-to-labor-camp.html|czasopismo=The New York Times|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1987-07-30|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref>. {{CytatD|Dyrektor elektrowni był w szoku, od początku do końca (...) Widziałem go pierwszego dnia, jak przyjechałem (...) ostatni raz widziałem go na spotkaniu Biura Politycznego 14 lipca, gdzie został zaproszony kiedy rozważano przyczynę awarii. I przez cały ten czas wydawał się być w szoku. Nie mógł wypowiedzieć żadnych racjonalnych słów (...), był niezdolny do podjęcia jakichkolwiek działań.|autor|[[Walerij Legasow]], świadek [[Proces Czarnobylski|Procesu Czarnobylskiego]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://zona.media/article/2016/04/26/chernobyl|tytuł=Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения|autor=|data dostępu=2019-04-15|opublikowany=|język=}}</ref> |
|width=x% | |width=x% | ||
|align=left/center/right | |align=left/center/right | ||
|text=left/center/right | |text=left/center/right | ||
| − | }} | + | }} |
| − | + | {{CytatD|Zdałem sobie sprawę, że to tylko fakt, że organizatorzy procesu nie mogli postawić mnie przed plutonem egzekucyjnym, uchronił mnie przed niechybną śmiercią.|WIktor P. Briuchanow|o Procesie Czarnobylskim | |
|width=x% | |width=x% | ||
|align=left/center/right | |align=left/center/right | ||
|text=left/center/right | |text=left/center/right | ||
}} | }} | ||
| + | Przez pierwszą noc po usłyszeniu wyroku przebywał w izolatce będąc pod ciągłą obserwacją gdyż śledczy obawiali się że może próbować popełnić samobójstwo<ref name=":5" />. 31 lipca po raz pierwszy umożliwiono mu zobaczenie się z rodziną<ref name=":5" />. Karę odbywał więzieniach Łukjaniwśka, Charkowskim i Ługańskim, gdzie pracował jako ślusarz oraz opracowywał dokumentację na potrzeby przebudowy więziennej kotłowni<ref name=":5" /><ref>{{Cytuj stronę|url=https://zona.media/article/2016/04/26/chernobyl|tytuł=Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения|autor=|data dostępu=2020-01-20|opublikowany=zona.media|język=}}</ref>. W więzieniu nauczył się języka angielskiego. 9 października jego rodzina otrzymała zakwaterowanie w Kijowie w dzielniczy Trojeszczyzna<ref name=":5" />. W 1991 kiedy przebywał w kolonii karnej w Humaniu warunkowo otrzymał miesięczną przepustkę na ślub syna Olega<ref name=":5" />. | ||
| + | === Po zwolnieniu === | ||
| + | Przedwcześnie zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolności we wrześniu 1991<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.nytimes.com/1987/07/30/world/chernobyl-officials-are-sentenced-to-labor-camp.html?pagewanted=1|tytuł=Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp|autor=|data dostępu=2017-06-18|opublikowany=nytimes.com|język=}}</ref>. Następnie kontynuował pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na stanowisku naczelnika wydziału technicznego<ref name=":5" />. Od lutego 1992 do momentu przejścia na emeryturę pracował w strukturach Ministerstwa Handlu Zagranicznego Ukrainy (Ukrinterenergo) gdzie był odpowiedzialny za zawieranie kontraktów na dostawę energii elektrycznej za granicę, wyjeżdżał w podróże służbowe m. in. do Japonii, Węgier i Niemiec<ref name=":5" />. Od sierpnia tego roku mieszkał na terenie rejonu Watutińskiego (obecnie desniańskiego) w Kijowie<ref name=":6" />. W 1995 został zastępcą naczelnika Zjednoczenia „Intiereniergo”. W 2008 z powodu pogarszającego się wzroku przeszedł na emeryturę<ref>{{Cytuj stronę|url=https://rtvi.com/news/umer-pervyy-direktor-chernobylskoy-aes-on-rukovodil-stantsiey-v-moment-katastrofy/|tytuł=Umier pierwyj diriektor Czernobylskoj AES. On rukowodił stancyjej w momient katastrofy|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=rtvi.com|język=}}</ref>. Posiadał status kategorii pierwszej Uczestnika likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (I. kategoria) oraz II grupę inwalidztwa. W ostatnich latach doznał trzech udarów mózgu, ostatniego w 2016. Cierpiał również na chorobę Parkinsona<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/10/13/viktor-brjoechanov-oud-directeur-van-de-kerncentrale-van-tsjern/|tytuł=Viktor Brjoechanov, oud-directeur van de kerncentrale van Tsjernobyl, overleden|autor=Marijn Trio|data dostępu=2021-11-14|opublikowany=vrt.be|język=}}</ref>. Zmarł 13 października 2021 w Kijowie. | ||
| + | |||
== Prywatnie == | == Prywatnie == | ||
| − | W Prypeci mieszkał od 1971 początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych | + | W Prypeci mieszkał od 1971 początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych przy prospekcie W. I. Lenina 6., następnie przeprowadził kilka budynków dalej na prospekt W. I. Lenina 32/13-78<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat-city.ru/photo_new/110-kvartiry-as-dyatlova-i-vp-bryuhanova.html|tytuł=Квартиры А.С. Дятлова и В.П. Брюханова|autor=|data dostępu=2017-06-19|opublikowany=pripyat-city.ru|język=}}</ref>. |
=== Rodzina === | === Rodzina === | ||
* Małżonka: Walentyna Michałowna, inżynier-energetyk, w latach 1975-1990 na stanowisku starszego inżyniera na wydziale produkcji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Obecnie na emeryturze. | * Małżonka: Walentyna Michałowna, inżynier-energetyk, w latach 1975-1990 na stanowisku starszego inżyniera na wydziale produkcji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Obecnie na emeryturze. | ||
* Dzieci: | * Dzieci: | ||
| − | ** Oleg: ur. 1969, inżynier, obecnie mieszka w Kijowie | + | ** Oleg: ur. 1969, inżynier wydziału TAI TEC-6, obecnie mieszka w Kijowie |
| − | ** Lilianna: ur. | + | ** Lilianna: ur. 1964<ref name=":4" />, lekarz pediatra, obecnie mieszka w Chersoniu, ma córkę Katię urodzoną cztery miesiące po katastrofie<ref name=":5" />. |
| − | == Odznaczenia<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat.com/people-and-fates/c-predyavlennymi-mne-obvineniyami-ne-soglasen.html|tytuł=C предъявленными мне обвинениями не согласен|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref> | + | == Odznaczenia == |
| − | + | * Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1978)<ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cytuj stronę|url=http://pripyat.com/people-and-fates/c-predyavlennymi-mne-obvineniyami-ne-soglasen.html|tytuł=C предъявленными мне обвинениями не согласен|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref> | |
| − | * Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR (1978) | + | * Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR w dziedzinie nauki i techniki (1978)<ref name=":6" /><ref name=":7" /> za ''stworzenie serii turbin parowych o mocy jednostkowej 500 000 kW (typ K-500-65/3000) dla elektrowni jądrowych (współautorzy: Michajło Antonowicz Wіrczenko, Samuїł Josipowicz Gierman, Wasil Maksimowicz Kapіnos, Boris Siergіjowicz Kasatkіn, Jurіj Fiedorowicz Kosiak, Іgor Kostiantinowicz Nazarow, Іgor Іwanowicz Pankow, Arіj Fiedorowicz Rudkowskij, Wіktor Pawłowicz Suchіnіn.)'' |
| − | * Dyplom Najwyższej Rady Ukraińskiej SRR (1980) | + | * Dyplom Najwyższej Rady Ukraińskiej SRR (1980)<ref name=":7" /> |
| − | * Order Rewolucji Październikowej (1983) | + | * Order Rewolucji Październikowej (1983)<ref name=":6" /><ref name=":7" /> |
| − | * Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” | + | * Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina”<ref name=":7" /><ref name=":7" /> |
| − | * Medal „Weteran pracy” | + | * Medal „Weteran pracy”<ref name=":6" /><ref name=":7" /> |
| + | * Medal „Za waleczną pracę”<ref name=":6" /><ref name=":7" /> | ||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
<references /> | <references /> | ||
| + | [[Kategoria:Skazani w Procesie Czarnobylskim]] | ||
| + | [[Kategoria:Ludzie]] | ||
| + | [[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w 2021]] | ||
| + | {{DEFAULTSORT:Briuchanow Wiktor}} | ||
Wersja z 20:35, 12 gru 2021
Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
Wiktor Pietrowicz Briuchanow (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie, zm. 13 października 2021 w Kijowie[1]) – dyrektor Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w latach 1978–86, w okresie 1970–77 dyrektor budowy elektrowni. W tzw. Procesie Czarnobylskim uznany współodpowiedzialnym za wypadek i skazany na karę wieloletniego pozbawienia wolności.
Spis treści
Życiorys
Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. Był najstarszym spośród pozostałych trojga braci. Jego rodzice przeprowadzili się do Taszkientu z Saratowa w latach dwudziestych XX wieku. Ojciec pracował jako szklarz a matka była sprzątaczką. W 1959 ukończył z wyróżnieniem studia na wydziale energetycznym na Politechnice w Taszkiencie. Po ukończeniu studiów proponowano mu pracę w Akademii Nauk Uzbekistanu[2]. Następnie podjął pracę w Angreńskiej Elektrowni Cieplnej gdzie pracował na stanowiskach: dyżurnego operatora odgazowywacza, mechanika pompy zasilającej, pomocnika a następnie mechanika turbiny, starszego mechanika wydziału turbin, naczelnika zmiany, naczelnika wydziału turbin. Wówczas poznał swoją późniejszą żonę Walentynę. Ślub odbył się w grudniu 1960[3]. W latach 1966–1970 pracował w Słowiańskiej Elektrowni Cieplnej na stanowisku starszego mistrza (starszego brygadzisty), zastępcy naczelnika wydziału turbinowo-kotłowego, kolejno naczelnika wydziału oraz zastępcy naczelnego inżyniera. Z zawodu był operatorem turbin. Od 1966 był członkiem KPZR. W kwietniu 1970 został nominowany przez zastępcę Ministra Energii i Elektryfikacji Ukraińskiej SRR na stanowisko dyrektora Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej[4]. Początkowo mieszkał sam w hotelu w Czarnobylu[2], następnie zamieszkał wraz z rodziną na leśnym osiedlu, zbudowanym z prefabrykowanych drewnianych domków jako miejsca tymczasowego zakwaterowania dla budowniczych elektrowni. Zimą 1972 otrzymał zakwaterowanie w Prypeci przy prospekcie W. I. Lenina 6[3]. W latach 1970–1986 był wielokrotnie wybierany członkiem regionalnych komitetów miejskich partii w Kijowie, Czarnobylu i Prypeci[5]. Delegat XXVII Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1986)[6] .
Katastrofa czarnobylska
26 kwietnia 1986, w chwili wypadku przebywał w swoim mieszkaniu w Prypeci (prospekt. W. I. Lenina 32/13 m. 78). O godzinie drugiej w nocy przybył do schronu pod ABK-1 gdzie formował się sztab zarządzania kryzysowego[7]. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, zastępcę sekretarza ds. energetyki jądrowej i przedstawił mu ocenę sytuacji Akimowa. Marin przesłał informacje do Gorbaczowa. O godzinie 4:00 Moskwa wydała polecenie schłodzenia reaktora wodą. Jego rodzina została ewakuowana do wsi Rozważów w rejonie iwanowskim[2].
| „ | Około szóstej rano znajdowałem się po zachodniej i północnej stronie elektrowni. Osobiście widziałem pomiary promieniowania tła które wskazywały 200 R/h. |
” |
| — Wiktor P. Briuchanow, fragment zeznania podczas Procesu czarnobylskiego
| ||
Proces
W pierwszych dniach po wypadku przez wiele dni nie opuszczał terenu elektrowni. Kilka razy uczestniczył z członkami Komisji Rządowej w lotach nad zniszczonym reaktorem[8]. 22 maja wyjechał na tygodniowy urlop. W lipcu został zwolniony ze stanowiska dyrektora elektrowni i przeniesiony na stanowisko zastępcy naczelnika wydziału produkcyjno-technicznego które piastował do chwili aresztowania[9]. 3 lipca 1986 decyzją Biura Politycznego KC KPZR został wydalony z partii za „poważne błędy i niedociągnięcia w pracy, które doprowadziły do wypadku poważnego w skutkach”[7][10]. 13 sierpnia tuż po powrocie z pogrzebu matki w która zmarła na zawał serca w Taszkiencie został aresztowany.
| „ | (...) Zaprosili mnie do biura prokuratora generalnego 13 sierpnia o godzinie 10 rano. Rozmawiałem z prokuratorem do pierwszej po południu. Potem wyszedł on na obiad, a gdy wrócił oznajmił mi: "Jesteś aresztowany". Zapytałem, dlaczego powinienem zostać aresztowany, bo nie zamierzam nigdzie uciekać. Usłyszałem od niego odpowiedź: "Tak będzie lepiej dla ciebie". I wysłali mnie do więzienia KGB w Kijowie. |
” |
| — autor, Wiktor Pietrowicz Briuchanow[11]
| ||
Następnie przez ponad rok przebywał w areszcie tymczasowym w Kijowie[12]. Podczas zatrzymania stwierdzono że otrzymał dawkę promieniowania wynoszącą 250 roentgenów (gdzie roczny limit dla pracowników elektrowni jądrowych wynosił 5 roentgenów)[8]. Pod koniec sierpnia zezwolono jego żonie Walentynie na zabranie z byłego mieszkania z Prypeci rzeczy osobistych[8]. 20 stycznia 1987 po sześciu tygodniach przebywania w izolacji, prokuratura wniosła do Sądu Najwyższego ZSRR akt oskarżenia przeciwko niemu. Wszystkie z 48 akt dowodowych przesłanych do Moskwy zostały objęte klauzulą tajności[3]. 7 lipca został oskarżony na podstawie art. 220 kodeksu karnego ukraińskiej SRR „Naruszenie procedur bezpieczeństwa w branżach i przedsiębiorstwach wysokiego ryzyka". 29 lipca wyrokiem kolegium sędziowskiego ds. karnych Sądu Najwyższego ZSRR w tzw. Procesie Czarnobylskim został skazany na 10 lat więzienia w kolonii karnej oraz dodatkowo 5 lat za nadużycia związane z pełnioną przez siebie funkcją. Wziął na siebie odpowiedzialność zawodową, ale odmówił przyjęcia odpowiedzialności karnej[13].
| „ | Dyrektor elektrowni był w szoku, od początku do końca (...) Widziałem go pierwszego dnia, jak przyjechałem (...) ostatni raz widziałem go na spotkaniu Biura Politycznego 14 lipca, gdzie został zaproszony kiedy rozważano przyczynę awarii. I przez cały ten czas wydawał się być w szoku. Nie mógł wypowiedzieć żadnych racjonalnych słów (...), był niezdolny do podjęcia jakichkolwiek działań. |
” |
| — autor, Walerij Legasow, świadek Procesu Czarnobylskiego[14]
| ||
| „ | Zdałem sobie sprawę, że to tylko fakt, że organizatorzy procesu nie mogli postawić mnie przed plutonem egzekucyjnym, uchronił mnie przed niechybną śmiercią. |
” |
| — WIktor P. Briuchanow, o Procesie Czarnobylskim
| ||
Przez pierwszą noc po usłyszeniu wyroku przebywał w izolatce będąc pod ciągłą obserwacją gdyż śledczy obawiali się że może próbować popełnić samobójstwo[8]. 31 lipca po raz pierwszy umożliwiono mu zobaczenie się z rodziną[8]. Karę odbywał więzieniach Łukjaniwśka, Charkowskim i Ługańskim, gdzie pracował jako ślusarz oraz opracowywał dokumentację na potrzeby przebudowy więziennej kotłowni[8][15]. W więzieniu nauczył się języka angielskiego. 9 października jego rodzina otrzymała zakwaterowanie w Kijowie w dzielniczy Trojeszczyzna[8]. W 1991 kiedy przebywał w kolonii karnej w Humaniu warunkowo otrzymał miesięczną przepustkę na ślub syna Olega[8].
Po zwolnieniu
Przedwcześnie zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolności we wrześniu 1991[16]. Następnie kontynuował pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na stanowisku naczelnika wydziału technicznego[8]. Od lutego 1992 do momentu przejścia na emeryturę pracował w strukturach Ministerstwa Handlu Zagranicznego Ukrainy (Ukrinterenergo) gdzie był odpowiedzialny za zawieranie kontraktów na dostawę energii elektrycznej za granicę, wyjeżdżał w podróże służbowe m. in. do Japonii, Węgier i Niemiec[8]. Od sierpnia tego roku mieszkał na terenie rejonu Watutińskiego (obecnie desniańskiego) w Kijowie[9]. W 1995 został zastępcą naczelnika Zjednoczenia „Intiereniergo”. W 2008 z powodu pogarszającego się wzroku przeszedł na emeryturę[17]. Posiadał status kategorii pierwszej Uczestnika likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (I. kategoria) oraz II grupę inwalidztwa. W ostatnich latach doznał trzech udarów mózgu, ostatniego w 2016. Cierpiał również na chorobę Parkinsona[18]. Zmarł 13 października 2021 w Kijowie.
Prywatnie
W Prypeci mieszkał od 1971 początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych przy prospekcie W. I. Lenina 6., następnie przeprowadził kilka budynków dalej na prospekt W. I. Lenina 32/13-78[19].
Rodzina
- Małżonka: Walentyna Michałowna, inżynier-energetyk, w latach 1975-1990 na stanowisku starszego inżyniera na wydziale produkcji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Obecnie na emeryturze.
- Dzieci:
Odznaczenia
- Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1978)[9][20]
- Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR w dziedzinie nauki i techniki (1978)[9][20] za stworzenie serii turbin parowych o mocy jednostkowej 500 000 kW (typ K-500-65/3000) dla elektrowni jądrowych (współautorzy: Michajło Antonowicz Wіrczenko, Samuїł Josipowicz Gierman, Wasil Maksimowicz Kapіnos, Boris Siergіjowicz Kasatkіn, Jurіj Fiedorowicz Kosiak, Іgor Kostiantinowicz Nazarow, Іgor Іwanowicz Pankow, Arіj Fiedorowicz Rudkowskij, Wіktor Pawłowicz Suchіnіn.)
- Dyplom Najwyższej Rady Ukraińskiej SRR (1980)[20]
- Order Rewolucji Październikowej (1983)[9][20]
- Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina”[20][20]
- Medal „Weteran pracy”[9][20]
- Medal „Za waleczną pracę”[9][20]
Przypisy
- ↑ Умер первый директор Чернобыльской АЭС Виктор Брюханов. vesti.ua. [dostęp 2021-10-15].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Бывший директор ЧАЭС Брюханов: в день взрыва в Припяти была моя беременная дочь. fakty.ua. [dostęp 2020-01-20].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Adam Higginbotham: O północy w Czarnobylu. Wydawnictwo SQN, 2020, s. 21-24. ISBN 978-83-812-9561-1.
- ↑ Grigorii Medwedew: Chernobyl Book. 1987.
- ↑ A. Higginbotham: Midnight in Chernobyl: the untold story of the worlds greatest nuclear disaster.. Londyn: Bantam Press., 2019.
- ↑ Grigori Grigori Medwedew: The Truth About Chernobyl. Nowy Jork: Basic Books, 1991, s. 46. ISBN 1-85403-331-3.
- ↑ 7,0 7,1 Michaił Moszkin: Popali w istoriju po prigoworu Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".. mn.ru. [dostęp 2020-02-12].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 Diriektor Czernobylskoj AES Briuchanow umier nie rieabilitirowannym: otwietił za wsiech. mk.ru. [dostęp 2021-11-13].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 Umier rukowodiwszyj CZAES w momient katastrofy Wiktor Briuchanow. 1sn.ru. [dostęp 2021-11-13].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Associated Press. Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".. „The New York Times.”, 1987-07-21.
- ↑ Интервью с Виктором Брюхановым. [dostęp 2018-04-01].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Judgment at Chernobyl. time.com. [dostęp 2017-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-02)].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Reuters. Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".. „The New York Times”, 1987-07-30.
- ↑ Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения. [dostęp 2019-04-15].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения. zona.media. [dostęp 2020-01-20].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp. nytimes.com. [dostęp 2017-06-18].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Umier pierwyj diriektor Czernobylskoj AES. On rukowodił stancyjej w momient katastrofy. rtvi.com. [dostęp 2021-11-13].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Marijn Trio: Viktor Brjoechanov, oud-directeur van de kerncentrale van Tsjernobyl, overleden. vrt.be. [dostęp 2021-11-14].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ Квартиры А.С. Дятлова и В.П. Брюханова. pripyat-city.ru. [dostęp 2017-06-19].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
- ↑ 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 20,5 20,6 20,7 C предъявленными мне обвинениями не согласен.Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
.jpg){kind=link}
.jpg){kind=link}
.jpg){kind=link}