Wiktor Briuchanow

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Wasilij Kizima (pierwszy z prawej), Wiktor Briuchanow (trzeci z prawej) oraz Robert Frołowski (pierwszy z lewej) nad makietą jednego z bloków energetycznych.

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Lata 90. Wiktor Briuchanow wraz małżonką oraz wnuczką.

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Wiktor Briuchanow (1991)

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Wiktor Briuchanow wraz ze swoją żoną w mieszkaniu w Kijowie. (1997)

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Wiktor Briuchanow (2007)

Wiktor Pietrowicz Briuchanow (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie, zm. 13 października 2021 w Kijowie) – dyrektor Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w latach 1978–86, w okresie 1970–77 dyrektor budowy elektrowni. W tzw. Procesie Czarnobylskim uznany współodpowiedzialnym za wypadek i skazany na karę wieloletniego pozbawienia wolności.

Życiorys

Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. Był najstarszym spośród pozostałych trojga braci. Jego rodzice przeprowadzili się do Taszkientu z Saratowa w latach dwudziestych XX wieku. Ojciec pracował jako szklarz a matka była sprzątaczką. W 1959 ukończył z wyróżnieniem studia na wydziale energetycznym na Politechnice w Taszkiencie. Po ukończeniu studiów proponowano mu pracę w Akademii Nauk Uzbekistanu. Następnie podjął pracę w Angreńskiej Elektrowni Cieplnej gdzie pracował na stanowiskach: dyżurnego operatora odgazowywacza, mechanika pompy zasilającej, pomocnika a następnie mechanika turbiny, starszego mechanika wydziału turbin, naczelnika zmiany, naczelnika wydziału turbin. Wówczas poznał swoją późniejszą żonę Walentynę. Ślub odbył się w grudniu 1960. W latach 1966–1970 pracował w Słowiańskiej Elektrowni Cieplnej na stanowisku starszego mistrza (starszego brygadzisty), zastępcy naczelnika wydziału turbinowo-kotłowego, kolejno naczelnika wydziału oraz zastępcy naczelnego inżyniera. Z zawodu był operatorem turbin. Od 1966 był członkiem KPZR. W kwietniu 1970 został nominowany przez zastępcę Ministra Energii i Elektryfikacji Ukraińskiej SRR na stanowisko dyrektora Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Początkowo mieszkał sam w hotelu w Czarnobylu, następnie zamieszkał wraz z rodziną na leśnym osiedlu, zbudowanym z prefabrykowanych drewnianych domków jako miejsca tymczasowego zakwaterowania dla budowniczych elektrowni. Zimą 1972 otrzymał zakwaterowanie w Prypeci przy prospekcie W. I. Lenina 6. W latach 1970–1986 był wielokrotnie wybierany członkiem regionalnych komitetów miejskich partii w Kijowie, Czarnobylu i Prypeci. Delegat XXVII Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1986) .

Katastrofa czarnobylska

26 kwietnia 1986, w chwili wypadku przebywał w swoim mieszkaniu w Prypeci (prospekt. W. I. Lenina 32/13 m. 78). O godzinie drugiej w nocy przybył do schronu pod ABK-1 gdzie formował się sztab zarządzania kryzysowego. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, zastępcę sekretarza ds. energetyki jądrowej i przedstawił mu ocenę sytuacji Akimowa. Marin przesłał informacje do Gorbaczowa. O godzinie 4:00 Moskwa wydała polecenie schłodzenia reaktora wodą. Jego rodzina została ewakuowana do wsi Rozważów w rejonie iwanowskim.

„	Około szóstej rano znajdowałem się po zachodniej i północnej stronie elektrowni. Osobiście widziałem pomiary promieniowania tła które wskazywały 200 R/h.	”
— Wiktor P. Briuchanow, fragment zeznania podczas Procesu czarnobylskiego

Proces

W pierwszych dniach po wypadku przez wiele dni nie opuszczał terenu elektrowni. Kilka razy uczestniczył z członkami Komisji Rządowej w lotach nad zniszczonym reaktorem. 22 maja wyjechał na tygodniowy urlop. W lipcu został zwolniony ze stanowiska dyrektora elektrowni i przeniesiony na stanowisko zastępcy naczelnika wydziału produkcyjno-technicznego które piastował do chwili aresztowania. 3 lipca 1986 decyzją Biura Politycznego KC KPZR został wydalony z partii za „poważne błędy i niedociągnięcia w pracy, które doprowadziły do ​​wypadku poważnego w skutkach”. 13 sierpnia tuż po powrocie z pogrzebu matki w która zmarła na zawał serca w Taszkiencie został aresztowany.

„	(...) Zaprosili mnie do biura prokuratora generalnego 13 sierpnia o godzinie 10 rano. Rozmawiałem z prokuratorem do pierwszej po południu. Potem wyszedł on na obiad, a gdy wrócił oznajmił mi: "Jesteś aresztowany". Zapytałem, dlaczego powinienem zostać aresztowany, bo nie zamierzam nigdzie uciekać. Usłyszałem od niego odpowiedź: "Tak będzie lepiej dla ciebie". I wysłali mnie do więzienia KGB w Kijowie.	”
— autor, Wiktor Pietrowicz Briuchanow

Następnie przez ponad rok przebywał w areszcie tymczasowym w Kijowie. Podczas zatrzymania stwierdzono że otrzymał dawkę promieniowania wynoszącą 250 roentgenów (gdzie roczny limit dla pracowników elektrowni jądrowych wynosił 5 roentgenów). Pod koniec sierpnia zezwolono jego żonie Walentynie na zabranie z byłego mieszkania z Prypeci rzeczy osobistych. 20 stycznia 1987 po sześciu tygodniach przebywania w izolacji, prokuratura wniosła do Sądu Najwyższego ZSRR akt oskarżenia przeciwko niemu. Wszystkie z 48 akt dowodowych przesłanych do Moskwy zostały objęte klauzulą ​​tajności. 7 lipca został oskarżony na podstawie art. 220 kodeksu karnego ukraińskiej SRR „Naruszenie procedur bezpieczeństwa w branżach i przedsiębiorstwach wysokiego ryzyka". 29 lipca wyrokiem kolegium sędziowskiego ds. karnych Sądu Najwyższego ZSRR w tzw. Procesie Czarnobylskim został skazany na 10 lat więzienia w kolonii karnej oraz dodatkowo 5 lat za nadużycia związane z pełnioną przez siebie funkcją. Wziął na siebie odpowiedzialność zawodową, ale odmówił przyjęcia odpowiedzialności karnej.

„	Dyrektor elektrowni był w szoku, od początku do końca (...) Widziałem go pierwszego dnia, jak przyjechałem (...) ostatni raz widziałem go na spotkaniu Biura Politycznego 14 lipca, gdzie został zaproszony kiedy rozważano przyczynę awarii. I przez cały ten czas wydawał się być w szoku. Nie mógł wypowiedzieć żadnych racjonalnych słów (...), był niezdolny do podjęcia jakichkolwiek działań.	”
— autor, Walerij Legasow, świadek Procesu Czarnobylskiego

„	Zdałem sobie sprawę, że to tylko fakt, że organizatorzy procesu nie mogli postawić mnie przed plutonem egzekucyjnym, uchronił mnie przed niechybną śmiercią.	”
— WIktor P. Briuchanow, o Procesie Czarnobylskim

Przez pierwszą noc po usłyszeniu wyroku przebywał w izolatce będąc pod ciągłą obserwacją gdyż śledczy obawiali się że może próbować popełnić samobójstwo. 31 lipca po raz pierwszy umożliwiono mu zobaczenie się z rodziną. Karę odbywał więzieniach Łukjaniwśka, Charkowskim i Ługańskim, gdzie pracował jako ślusarz oraz opracowywał dokumentację na potrzeby przebudowy więziennej kotłowni. W więzieniu nauczył się języka angielskiego. 9 października jego rodzina otrzymała zakwaterowanie w Kijowie w dzielniczy Trojeszczyzna. W 1991 kiedy przebywał w kolonii karnej w Humaniu warunkowo otrzymał miesięczną przepustkę na ślub syna Olega.

Po zwolnieniu

Przedwcześnie zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolności we wrześniu 1991. Następnie kontynuował pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na stanowisku naczelnika wydziału technicznego. Od lutego 1992 do momentu przejścia na emeryturę pracował w strukturach Ministerstwa Handlu Zagranicznego Ukrainy (Ukrinterenergo) gdzie był odpowiedzialny za zawieranie kontraktów na dostawę energii elektrycznej za granicę, wyjeżdżał w podróże służbowe m. in. do Japonii, Węgier i Niemiec. Od sierpnia tego roku mieszkał na terenie rejonu Watutińskiego (obecnie desniańskiego) w Kijowie. W 1995 został zastępcą naczelnika Zjednoczenia „Intiereniergo”. W 2008 z powodu pogarszającego się wzroku przeszedł na emeryturę. Posiadał status kategorii pierwszej Uczestnika likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (I. kategoria) oraz II grupę inwalidztwa. W ostatnich latach doznał trzech udarów mózgu, ostatniego w 2016. Cierpiał również na chorobę Parkinsona. Zmarł 13 października 2021 w Kijowie.

Prywatnie

W Prypeci mieszkał od 1971 początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych przy prospekcie W. I. Lenina 6., następnie przeprowadził kilka budynków dalej na prospekt W. I. Lenina 32/13-78.

Rodzina

• Małżonka: Walentyna Michałowna, inżynier-energetyk, w latach 1975-1990 na stanowisku starszego inżyniera na wydziale produkcji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Obecnie na emeryturze.
• Dzieci:
  • Oleg: ur. 1969, inżynier wydziału TAI TEC-6, obecnie mieszka w Kijowie
  • Lilianna: ur. 1964, lekarz pediatra, obecnie mieszka w Chersoniu, ma córkę Katię urodzoną cztery miesiące po katastrofie.

Odznaczenia

• Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1978)
• Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR w dziedzinie nauki i techniki (1978) za stworzenie serii turbin parowych o mocy jednostkowej 500 000 kW (typ K-500-65/3000) dla elektrowni jądrowych (współautorzy: Michajło Antonowicz Wіrczenko, Samuїł Josipowicz Gierman, Wasil Maksimowicz Kapіnos, Boris Siergіjowicz Kasatkіn, Jurіj Fiedorowicz Kosiak, Іgor Kostiantinowicz Nazarow, Іgor Іwanowicz Pankow, Arіj Fiedorowicz Rudkowskij, Wіktor Pawłowicz Suchіnіn.)
• Dyplom Najwyższej Rady Ukraińskiej SRR (1980)
• Order Rewolucji Październikowej (1983)
• Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina”
• Medal „Weteran pracy”
• Medal „Za waleczną pracę”