Notice: Template failed integrity check: /home/jvzmxxx/wiki/extensions/MobileFrontend/includes/skins/minerva.mustache in /home/jvzmxxx/wiki/includes/TemplateParser.php on line 121
Wiktor Briuchanow: Różnice pomiędzy wersjami – Czarnobyl Wiki
Otwórz menu główne

Czarnobyl Wiki β

Wiktor Briuchanow: Różnice pomiędzy wersjami
m (Kategoria)
 
(Nie pokazano 27 wersji utworzonych przez 3 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Plik:1290340191_bruhanov1.jpg|mały]]
+
{{Infobox
−
'''Wiktor Pietrowicz Briuchanow''' (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie) - dyrektor Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej.
+
|name        = Wiktor Briuchanow
 +
|bodystyle    =
 +
 
 +
|titlestyle  =
 +
|abovestyle = background:#cfe3ff
 +
|subheaderstyle =
 +
|above        = Wiktor Briuchanow
 +
|subheader    = Wiktor Pietrowicz Briuchanow
 +
|imagestyle  =
 +
|captionstyle =
 +
|  image      = [[Plik:Wiktor Pietrowicz Briuchanow.jpg|250px]]
 +
|caption      =
 +
 
 +
|headerstyle  = background:#cfe3ff;
 +
|labelstyle  = background:#eeeeee;
 +
|datastyle    =
 +
 
 +
|header1 = Stanowisko
 +
|  data3 = Dyrektor elektrowni
 +
|header4 = Informacje biograficzne
 +
| label5 = Imię i nazwisko
 +
|  data5 = Wiktor Pietrowicz Briuchanow
 +
| label6 = Data i miejsce urodzenia
 +
|  data6 = 1 grudnia 1935<br /> Taszkient
 +
| label10 = Tytuł zawodowy
 +
|  data10 = Inżynier
 +
| label11 = Edukacja
 +
|  data11 = Instytut Energetyki w Taszkiencie
 +
|header13 = Kariera zawodowa
 +
|  label14 = Pracodawca
 +
|  data14 = [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa]]
 +
|  label15 = Okres
 +
|  data15 = 1970 - 1986
 +
|  label16 = Stanowisko
 +
|  data16 = Dyrektor elektrowni <br /> 1970 - 15.07.1986
 +
|  label17 = W momencie awarii
 +
|  data17 = W swoim mieszkaniu w Prypeci
 +
|header18 = Odznaczenia
 +
|  data19 = [[Plik:Orderredbannerlabor rib.png|50px]] [[Plik:Order october revolution rib.png|50px]] [[Plik:100 lenin rib.png|50px]] [[Plik:VeteranLaborRibbon.png|50px]]
 +
}}
 +
[[Plik:Wiktor Pietrowicz Briuchanow 1.jpg|mały|266px|[[Wasilij Kizima]] (pierwszy z prawej), Wiktor Briuchanow (trzeci z prawej) oraz [[Robert Frołowski]] (pierwszy z lewej) nad makietą jednego z bloków energetycznych.]]
 +
[[Plik:Wiktor Briuchanow (2).jpg|mały|266px|Lata 90. Wiktor Briuchanow wraz małżonką oraz wnuczką.]]
 +
[[Plik:Wiktor Briuchanow.png|mały|266px|Wiktor Briuchanow (1991)]]
 +
[[Plik:Wiktor Briuchanow (1).jpg|mały|266px|Wiktor Briuchanow wraz ze swoją żoną w mieszkaniu w Kijowie. (1997)]]
 +
[[Plik:Wiktor Briuchanow (3).jpg|mały|266x266px|Wiktor Briuchanow (2007)]]
 +
'''Wiktor Pietrowicz Briuchanow''' (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie, zm. 13 października 2021 w Kijowie<ref name=":3">{{Cytuj stronę|url=https://vesti.ua/kiev/pervyj-direktor-chernobylskoj-aes-bryuhanov-skonchalsya|tytuł=Умер первый директор Чернобыльской АЭС Виктор Брюханов|autor=|data dostępu=2021-10-15|opublikowany=vesti.ua|język=}}</ref>) – dyrektor [[Czarnobylska Elektrownia Jądrowa|Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]] w latach 1978–86, w okresie 1970–77 dyrektor budowy elektrowni. W tzw. [[Proces Czarnobylski|Procesie Czarnobylskim]] uznany współodpowiedzialnym za wypadek i skazany na karę wieloletniego pozbawienia wolności.
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
−
Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. W 1959 roku ukończył Politechnikę w Taszkiencie<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=http://chernobil.info/?p=5898|tytuł=СМИ Авария Чернобыль: Интервью с Виктором Брюхановым, бывшим директором ЧАЭС|autor=|data dostępu=2017-06-19|opublikowany=chernobil.info|język=}}</ref>. Następnie pracował w tamtejszej elektrociepłowni. Od 1966 roku członek KPZR. Od kwietnia 1970 do 15 lipca 1986 roku był dyrektorem Czarnobylskiej elektrowni Jądrowej. Delegat XXVI Kongresu KPZR (1986).
+
Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. Był najstarszym spośród pozostałych trojga braci. Jego rodzice przeprowadzili się do Taszkientu z Saratowa w latach dwudziestych XX wieku. Ojciec pracował jako szklarz a matka była sprzątaczką. W 1959 ukończył z wyróżnieniem studia na wydziale energetycznym na Politechnice w Taszkiencie. Po ukończeniu studiów proponowano mu pracę w Akademii Nauk Uzbekistanu<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://fakty.ua/123508-byvshij-direktor-chaes-viktor-bryuhanov-kogda-v-1986-godu-posle-vzryva-reaktora-moya-mama-uznala-chto-menya-isklyuchili-iz-partii-u-nee-razorvalos-serdce|tytuł=Бывший директор ЧАЭС Брюханов: в день взрыва в Припяти была моя беременная дочь|autor=|data dostępu=2020-01-20|opublikowany=fakty.ua|język=}}</ref>. Następnie podjął pracę w Angreńskiej Elektrowni Cieplnej gdzie pracował na stanowiskach: dyżurnego operatora odgazowywacza, mechanika pompy zasilającej, pomocnika a następnie mechanika turbiny, starszego mechanika wydziału turbin, naczelnika zmiany, naczelnika wydziału turbin. Wówczas poznał swoją późniejszą żonę Walentynę. Ślub odbył się w grudniu 1960<ref name=":4">{{Cytuj książkę|nazwisko=Higginbotham|imię=Adam|tytuł=O północy w Czarnobylu|rok=2020|wydawca=Wydawnictwo SQN|miejsce=|strony=21-24|isbn=978-83-812-9561-1}}</ref>. W latach 1966–1970 pracował w Słowiańskiej Elektrowni Cieplnej na stanowisku starszego mistrza (starszego brygadzisty), zastępcy naczelnika wydziału turbinowo-kotłowego, kolejno naczelnika wydziału oraz zastępcy naczelnego inżyniera. Z zawodu był operatorem turbin. Od 1966 był członkiem KPZR. W kwietniu 1970 został nominowany przez zastępcę Ministra Energii i Elektryfikacji Ukraińskiej SRR na stanowisko dyrektora Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Medwedew|imię=Grigorii|tytuł=Chernobyl Book|rok=1987|wydawca=|miejsce=|strony=|isbn=}}</ref>. Początkowo mieszkał sam w hotelu w [[Czarnobyl|Czarnobylu]]<ref name=":0" />, następnie zamieszkał wraz z rodziną na [[Leśne osiedle|leśnym osiedlu]], zbudowanym z prefabrykowanych drewnianych domków jako miejsca tymczasowego zakwaterowania dla budowniczych elektrowni. Zimą 1972 otrzymał zakwaterowanie w Prypeci przy prospekcie W. I. Lenina 6<ref name=":4" />. W latach 1970–1986 był wielokrotnie wybierany członkiem regionalnych komitetów miejskich partii w Kijowie, Czarnobylu i Prypeci<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Higginbotham|imię=A.|tytuł=Midnight in Chernobyl: the untold story of the worlds greatest nuclear disaster.|rok=2019|wydawca=Bantam Press.|miejsce=Londyn|strony=|isbn=}}</ref>. Delegat XXVII Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1986)<ref name=":1">{{Cytuj książkę|nazwisko=Grigori Medwedew|imię=Grigori|tytuł=The Truth About Chernobyl|rok=1991|wydawca=Basic Books|miejsce=Nowy Jork|strony=46|isbn=1-85403-331-3}}</ref> .
−
 
 
−
=== Katastrofa w Czarnobylu ===
 
−
W momencie awarii przebywał w swoim mieszkaniu w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]]. O godzinie 2:30 przybył do schronu pod budynkiem administracyjno-socjalnym nr 1. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, zastępce sekretarza ds. energetyki jądrowej i przedstawił mu ocenę sytuacji Akimowa. Marin przesłał informacje do Gorbaczowa. O godzinie 4:00 Moskwa wydała polecenie schłodzenia reaktora woda.
 
  
 +
=== Katastrofa czarnobylska ===
 +
26 kwietnia 1986, w chwili wypadku przebywał w swoim mieszkaniu w [[Prypeć (miasto)|Prypeci]] (prospekt. W. I. Lenina 32/13 m. 78). O godzinie drugiej w nocy przybył do schronu pod [[ABK-1]] gdzie formował się sztab zarządzania kryzysowego<ref name=":2">{{Cytuj stronę|url=https://www.mn.ru/newspaper/zoom/68777|tytuł=Popali w istoriju po prigoworu|autor=Michaił Moszkin|data dostępu=2020-02-12|opublikowany=mn.ru|język=ru}}</ref>. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, zastępcę sekretarza ds. energetyki jądrowej i przedstawił mu ocenę sytuacji Akimowa. Marin przesłał informacje do Gorbaczowa. O godzinie 4:00 Moskwa wydała polecenie schłodzenia reaktora wodą. Jego rodzina została ewakuowana do wsi Rozważów w rejonie iwanowskim<ref name=":0" />.{{CytatD|Około szóstej rano znajdowałem się po zachodniej i północnej stronie elektrowni. Osobiście widziałem pomiary promieniowania tła które wskazywały 200 R/h.|Wiktor P. Briuchanow|fragment zeznania podczas Procesu czarnobylskiego
 +
|width=x%
 +
|align=left/center/right
 +
|text=left/center/right
 +
}}
 
=== Proces ===
 
=== Proces ===
−
3 lipca 1986 roku wydalony z partii. Zwolniony dyscyplinarnie 15 lipca 1986 roku za "''Nieodpowiedzialność oraz brak należytej kontroli''". Następnie przez ponad rok przebywał w areszcie tymczasowym w Kijowie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.time.com/time/daily/chernobyl/870720.court.html|tytuł=Judgment at Chernobyl|autor=|data dostępu=2017-06-18|opublikowany=time.com|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20090402150411/http://www.time.com/time/daily/chernobyl/870720.court.html|zarchiwizowano=2009-04-02}}</ref>. Aresztowany w sierpniu 1986. 29 lipca 1987 roku wyrokiem Sądu Najwyższego ZSRR w tzw. [[Proces Czarnobylski|Procesie Czarnobylskim]] został skazany na 10 lat więzienia w kolonii karnej oraz dodatkowo 5 lat za nadużycia związane z pełnioną przez siebie funkcją. Zwolniony we wrześniu 1991 roku po odsiedzeniu 5 lat kary<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.nytimes.com/1987/07/30/world/chernobyl-officials-are-sentenced-to-labor-camp.html?pagewanted=1|tytuł=Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp|autor=|data dostępu=2017-06-18|opublikowany=nytimes.com|język=}}</ref>. Mieszka w Kijowie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat-city.ru/publications/8-intervyu-s-viktorom-bryuxanovym.html|tytuł=Интервью с бывшим директором ЧАЭС В.П.Брюхановым|autor=|data dostępu=2017-06-18|opublikowany=pripyat-city.ru|język=}}</ref>.  
+
W pierwszych dniach po wypadku przez wiele dni nie opuszczał terenu elektrowni. Kilka razy uczestniczył z członkami [[Komisja Rządowa|Komisji Rządowej]] w lotach nad zniszczonym reaktorem<ref name=":5">{{Cytuj stronę|url=https://www.mk.ru/social/2021/10/14/direktor-chernobylskoy-aes-bryukhanov-umer-ne-reabilitirovannym-otvetil-za-vsekh.html|tytuł=Diriektor Czernobylskoj AES Briuchanow umier nie rieabilitirowannym: otwietił za wsiech|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=mk.ru|język=}}</ref>. 22 maja wyjechał na tygodniowy urlop. W lipcu został zwolniony ze stanowiska dyrektora elektrowni i przeniesiony na stanowisko zastępcy naczelnika wydziału produkcyjno-technicznego które piastował do chwili aresztowania<ref name=":6">{{Cytuj stronę|url=https://www.1sn.ru/270275.html|tytuł=Umier rukowodiwszyj CZAES w momient katastrofy Wiktor Briuchanow|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=1sn.ru|język=}}</ref>. 3 lipca 1986 decyzją Biura Politycznego KC KPZR został wydalony z partii za „poważne błędy i niedociągnięcia w pracy, które doprowadziły do ​​wypadku poważnego w skutkach”<ref name=":2" /><ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Associated Press|imię=|tytuł=Text of the Politburo Statement About Chernobyl|url=https://www.nytimes.com/1986/07/21/world/text-of-the-politburo-statement-about-chernobyl.html|czasopismo=The New York Times.|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1987-07-21|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref>. 13 sierpnia tuż po powrocie z pogrzebu matki w która zmarła na zawał serca w Taszkiencie został aresztowany.   
 +
{{CytatD|(...) Zaprosili mnie do biura prokuratora generalnego 13 sierpnia o godzinie 10 rano. Rozmawiałem z prokuratorem do pierwszej po południu. Potem wyszedł on na obiad, a gdy wrócił oznajmił mi: "Jesteś aresztowany". Zapytałem, dlaczego powinienem zostać aresztowany, bo nie zamierzam nigdzie uciekać. Usłyszałem od niego odpowiedź: "Tak będzie lepiej dla ciebie". I wysłali mnie do więzienia KGB w Kijowie.|autor|Wiktor Pietrowicz Briuchanow<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat-city.ru/publications/8-intervyu-s-viktorom-bryuxanovym.html|tytuł=Интервью с Виктором Брюхановым|autor=|data dostępu=2018-04-01|opublikowany=|język=}}</ref>
 +
|width=x%
 +
|align=left/center/right
 +
|text=left/center/right
 +
}}
 +
Następnie przez ponad rok przebywał w areszcie tymczasowym w Kijowie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.time.com/time/daily/chernobyl/870720.court.html|tytuł=Judgment at Chernobyl|autor=|data dostępu=2017-06-18|opublikowany=time.com|język=|archiwum=https://web.archive.org/web/20090402150411/http://www.time.com/time/daily/chernobyl/870720.court.html|zarchiwizowano=2009-04-02}}</ref>. Podczas zatrzymania stwierdzono że otrzymał dawkę promieniowania wynoszącą 250 roentgenów (gdzie roczny limit dla pracowników elektrowni jądrowych wynosił 5 roentgenów)<ref name=":5" />. Pod koniec sierpnia zezwolono jego żonie Walentynie na zabranie z byłego mieszkania z Prypeci rzeczy osobistych<ref name=":5" />. 20 stycznia 1987 po sześciu tygodniach przebywania w izolacji, prokuratura wniosła do Sądu Najwyższego ZSRR akt oskarżenia przeciwko niemu. Wszystkie z 48 akt dowodowych przesłanych do Moskwy zostały objęte klauzulą ​​tajności<ref name=":4" />. 7 lipca został oskarżony na podstawie art. 220 kodeksu karnego ukraińskiej SRR „Naruszenie procedur bezpieczeństwa w branżach i przedsiębiorstwach wysokiego ryzyka". 29 lipca wyrokiem kolegium sędziowskiego ds. karnych Sądu Najwyższego ZSRR w tzw. [[Proces Czarnobylski|Procesie Czarnobylskim]] został skazany na 10 lat więzienia w kolonii karnej oraz dodatkowo 5 lat za nadużycia związane z pełnioną przez siebie funkcją. Wziął na siebie odpowiedzialność zawodową, ale odmówił przyjęcia odpowiedzialności karnej<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Reuters|imię=|tytuł=Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp|url=https://www.nytimes.com/1987/07/30/world/chernobyl-officials-are-sentenced-to-labor-camp.html|czasopismo=The New York Times|wolumin=|wydanie=|strony=|data=1987-07-30|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref>.    {{CytatD|Dyrektor elektrowni był w szoku, od początku do końca (...) Widziałem go pierwszego dnia, jak przyjechałem (...) ostatni raz widziałem go na spotkaniu Biura Politycznego 14 lipca, gdzie został zaproszony kiedy rozważano przyczynę awarii. I przez cały ten czas wydawał się być w szoku. Nie mógł wypowiedzieć żadnych racjonalnych słów (...), był niezdolny do podjęcia jakichkolwiek działań.|autor|[[Walerij Legasow]], świadek [[Proces Czarnobylski|Procesu Czarnobylskiego]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://zona.media/article/2016/04/26/chernobyl|tytuł=Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения|autor=|data dostępu=2019-04-15|opublikowany=|język=}}</ref>
 +
|width=x%
 +
|align=left/center/right
 +
|text=left/center/right
 +
}} 
 +
{{CytatD|Zdałem sobie sprawę, że to tylko fakt, że organizatorzy procesu nie mogli postawić mnie przed plutonem egzekucyjnym, uchronił mnie przed niechybną śmiercią.|WIktor P. Briuchanow|o Procesie Czarnobylskim
 +
|width=x%
 +
|align=left/center/right
 +
|text=left/center/right
 +
}}
 +
Przez pierwszą noc po usłyszeniu wyroku przebywał w izolatce będąc pod ciągłą obserwacją gdyż śledczy obawiali się że może próbować popełnić samobójstwo<ref name=":5" />. 31 lipca po raz pierwszy umożliwiono mu zobaczenie się z rodziną<ref name=":5" />. Karę odbywał więzieniach Łukjaniwśka, Charkowskim i Ługańskim, gdzie pracował jako ślusarz oraz opracowywał dokumentację na potrzeby przebudowy więziennej kotłowni<ref name=":5" /><ref>{{Cytuj stronę|url=https://zona.media/article/2016/04/26/chernobyl|tytuł=Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения|autor=|data dostępu=2020-01-20|opublikowany=zona.media|język=}}</ref>. W więzieniu nauczył się języka angielskiego. 9 października jego rodzina otrzymała zakwaterowanie w Kijowie w dzielniczy Trojeszczyzna<ref name=":5" />. W 1991 kiedy przebywał w kolonii karnej w Humaniu warunkowo otrzymał miesięczną przepustkę na ślub syna Olega<ref name=":5" />. 
 +
=== Po zwolnieniu ===
 +
Przedwcześnie zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolności we wrześniu 1991<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.nytimes.com/1987/07/30/world/chernobyl-officials-are-sentenced-to-labor-camp.html?pagewanted=1|tytuł=Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp|autor=|data dostępu=2017-06-18|opublikowany=nytimes.com|język=}}</ref>. Następnie kontynuował pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na stanowisku naczelnika wydziału technicznego<ref name=":5" />. Od lutego 1992 do momentu przejścia na emeryturę pracował w strukturach Ministerstwa Handlu Zagranicznego Ukrainy (Ukrinterenergo) gdzie był odpowiedzialny za zawieranie kontraktów na dostawę energii elektrycznej za granicę, wyjeżdżał w podróże służbowe m. in. do Japonii, Węgier i Niemiec<ref name=":5" />. Od sierpnia tego roku mieszkał na terenie rejonu Watutińskiego (obecnie desniańskiego) w Kijowie<ref name=":6" />. W 1995 został zastępcą naczelnika Zjednoczenia „Intiereniergo”. W 2008 z powodu pogarszającego się wzroku przeszedł na emeryturę<ref>{{Cytuj stronę|url=https://rtvi.com/news/umer-pervyy-direktor-chernobylskoy-aes-on-rukovodil-stantsiey-v-moment-katastrofy/|tytuł=Umier pierwyj diriektor Czernobylskoj AES. On rukowodił stancyjej w momient katastrofy|autor=|data dostępu=2021-11-13|opublikowany=rtvi.com|język=}}</ref>. Posiadał status kategorii pierwszej Uczestnika likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (I. kategoria) oraz II grupę inwalidztwa. W ostatnich latach doznał trzech udarów mózgu, ostatniego w 2016. Cierpiał również na chorobę Parkinsona<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/10/13/viktor-brjoechanov-oud-directeur-van-de-kerncentrale-van-tsjern/|tytuł=Viktor Brjoechanov, oud-directeur van de kerncentrale van Tsjernobyl, overleden|autor=Marijn Trio|data dostępu=2021-11-14|opublikowany=vrt.be|język=}}</ref>. Zmarł 13 października 2021 w Kijowie.
  
 
== Prywatnie ==
 
== Prywatnie ==
−
Ma żonę, syna i córkę<ref name=":0" />. W Prypeci mieszkał od 1971 roku początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych w Prypeci przy Alei Lenina 6. Następnie przeprowadził się do tzw. "Białego domu" przy Alei Lenina 32/13-78<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat-city.ru/photo_new/110-kvartiry-as-dyatlova-i-vp-bryuhanova.html|tytuł=Квартиры А.С. Дятлова и В.П. Брюханова|autor=|data dostępu=2017-06-19|opublikowany=pripyat-city.ru|język=}}</ref>.
+
W Prypeci mieszkał od 1971 początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych przy prospekcie W. I. Lenina 6., następnie przeprowadził kilka budynków dalej na prospekt W. I. Lenina 32/13-78<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat-city.ru/photo_new/110-kvartiry-as-dyatlova-i-vp-bryuhanova.html|tytuł=Квартиры А.С. Дятлова и В.П. Брюханова|autor=|data dostępu=2017-06-19|opublikowany=pripyat-city.ru|język=}}</ref>.
−
 
 
−
== Odznaczenia<ref>{{Cytuj stronę|url=http://pripyat.com/people-and-fates/c-predyavlennymi-mne-obvineniyami-ne-soglasen.html|tytuł=|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref> ==
 
−
Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1978)
 
−
 
 
−
Order Rewolucji Październikowej (1983)
 
  
−
Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina”
+
=== Rodzina ===
 +
* Małżonka: Walentyna Michałowna, inżynier-energetyk, w latach 1975-1990 na stanowisku starszego inżyniera na wydziale produkcji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Obecnie na emeryturze.
 +
* Dzieci:
 +
** Oleg: ur. 1969, inżynier wydziału TAI TEC-6, obecnie mieszka w Kijowie
 +
** Lilianna: ur. 1964<ref name=":4" />, lekarz pediatra, obecnie mieszka w Chersoniu, ma córkę Katię urodzoną cztery miesiące po katastrofie<ref name=":5" />.
  
−
Medal „Weteran pracy”
+
== Odznaczenia ==
 +
* Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1978)<ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cytuj stronę|url=http://pripyat.com/people-and-fates/c-predyavlennymi-mne-obvineniyami-ne-soglasen.html|tytuł=C предъявленными мне обвинениями не согласен|autor=|data dostępu=|opublikowany=|język=}}</ref>
 +
* Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR w dziedzinie nauki i techniki (1978)<ref name=":6" /><ref name=":7" /> za ''stworzenie serii turbin parowych o mocy jednostkowej 500 000 kW (typ K-500-65/3000) dla elektrowni jądrowych (współautorzy: Michajło Antonowicz Wіrczenko, Samuїł Josipowicz Gierman, Wasil Maksimowicz Kapіnos, Boris Siergіjowicz Kasatkіn, Jurіj Fiedorowicz Kosiak, Іgor Kostiantinowicz Nazarow, Іgor Іwanowicz Pankow, Arіj Fiedorowicz Rudkowskij, Wіktor Pawłowicz Suchіnіn.)''
 +
* Dyplom Najwyższej Rady Ukraińskiej SRR (1980)<ref name=":7" />
 +
* Order Rewolucji Październikowej (1983)<ref name=":6" /><ref name=":7" />
 +
* Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina”<ref name=":7" /><ref name=":7" />
 +
* Medal „Weteran pracy”<ref name=":6" /><ref name=":7" />
 +
* Medal „Za waleczną pracę”<ref name=":6" /><ref name=":7" />
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
 
<references />
 
<references />
 +
[[Kategoria:Skazani w Procesie Czarnobylskim]]
 +
[[Kategoria:Ludzie]]
 +
[[Kategoria:Pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 2021]]
 +
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy]]
 +
{{DEFAULTSORT:Briuchanow Wiktor}}

Aktualna wersja na dzień 19:15, 21 kwi 2024

Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
Wasilij Kizima (pierwszy z prawej), Wiktor Briuchanow (trzeci z prawej) oraz Robert Frołowski (pierwszy z lewej) nad makietą jednego z bloków energetycznych.
Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
Lata 90. Wiktor Briuchanow wraz małżonką oraz wnuczką.
Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
Wiktor Briuchanow (1991)
Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
Wiktor Briuchanow wraz ze swoją żoną w mieszkaniu w Kijowie. (1997)
Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku
Wiktor Briuchanow (2007)

Wiktor Pietrowicz Briuchanow (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie, zm. 13 października 2021 w Kijowie[1]) – dyrektor Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w latach 1978–86, w okresie 1970–77 dyrektor budowy elektrowni. W tzw. Procesie Czarnobylskim uznany współodpowiedzialnym za wypadek i skazany na karę wieloletniego pozbawienia wolności.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. Był najstarszym spośród pozostałych trojga braci. Jego rodzice przeprowadzili się do Taszkientu z Saratowa w latach dwudziestych XX wieku. Ojciec pracował jako szklarz a matka była sprzątaczką. W 1959 ukończył z wyróżnieniem studia na wydziale energetycznym na Politechnice w Taszkiencie. Po ukończeniu studiów proponowano mu pracę w Akademii Nauk Uzbekistanu[2]. Następnie podjął pracę w Angreńskiej Elektrowni Cieplnej gdzie pracował na stanowiskach: dyżurnego operatora odgazowywacza, mechanika pompy zasilającej, pomocnika a następnie mechanika turbiny, starszego mechanika wydziału turbin, naczelnika zmiany, naczelnika wydziału turbin. Wówczas poznał swoją późniejszą żonę Walentynę. Ślub odbył się w grudniu 1960[3]. W latach 1966–1970 pracował w Słowiańskiej Elektrowni Cieplnej na stanowisku starszego mistrza (starszego brygadzisty), zastępcy naczelnika wydziału turbinowo-kotłowego, kolejno naczelnika wydziału oraz zastępcy naczelnego inżyniera. Z zawodu był operatorem turbin. Od 1966 był członkiem KPZR. W kwietniu 1970 został nominowany przez zastępcę Ministra Energii i Elektryfikacji Ukraińskiej SRR na stanowisko dyrektora Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej[4]. Początkowo mieszkał sam w hotelu w Czarnobylu[2], następnie zamieszkał wraz z rodziną na leśnym osiedlu, zbudowanym z prefabrykowanych drewnianych domków jako miejsca tymczasowego zakwaterowania dla budowniczych elektrowni. Zimą 1972 otrzymał zakwaterowanie w Prypeci przy prospekcie W. I. Lenina 6[3]. W latach 1970–1986 był wielokrotnie wybierany członkiem regionalnych komitetów miejskich partii w Kijowie, Czarnobylu i Prypeci[5]. Delegat XXVII Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1986)[6] .

Katastrofa czarnobylskaEdytuj

26 kwietnia 1986, w chwili wypadku przebywał w swoim mieszkaniu w Prypeci (prospekt. W. I. Lenina 32/13 m. 78). O godzinie drugiej w nocy przybył do schronu pod ABK-1 gdzie formował się sztab zarządzania kryzysowego[7]. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, zastępcę sekretarza ds. energetyki jądrowej i przedstawił mu ocenę sytuacji Akimowa. Marin przesłał informacje do Gorbaczowa. O godzinie 4:00 Moskwa wydała polecenie schłodzenia reaktora wodą. Jego rodzina została ewakuowana do wsi Rozważów w rejonie iwanowskim[2].

„

Około szóstej rano znajdowałem się po zachodniej i północnej stronie elektrowni. Osobiście widziałem pomiary promieniowania tła które wskazywały 200 R/h.

”
— Wiktor P. Briuchanow, fragment zeznania podczas Procesu czarnobylskiego

ProcesEdytuj

W pierwszych dniach po wypadku przez wiele dni nie opuszczał terenu elektrowni. Kilka razy uczestniczył z członkami Komisji Rządowej w lotach nad zniszczonym reaktorem[8]. 22 maja wyjechał na tygodniowy urlop. W lipcu został zwolniony ze stanowiska dyrektora elektrowni i przeniesiony na stanowisko zastępcy naczelnika wydziału produkcyjno-technicznego które piastował do chwili aresztowania[9]. 3 lipca 1986 decyzją Biura Politycznego KC KPZR został wydalony z partii za „poważne błędy i niedociągnięcia w pracy, które doprowadziły do ​​wypadku poważnego w skutkach”[7][10]. 13 sierpnia tuż po powrocie z pogrzebu matki w która zmarła na zawał serca w Taszkiencie został aresztowany.

„

(...) Zaprosili mnie do biura prokuratora generalnego 13 sierpnia o godzinie 10 rano. Rozmawiałem z prokuratorem do pierwszej po południu. Potem wyszedł on na obiad, a gdy wrócił oznajmił mi: "Jesteś aresztowany". Zapytałem, dlaczego powinienem zostać aresztowany, bo nie zamierzam nigdzie uciekać. Usłyszałem od niego odpowiedź: "Tak będzie lepiej dla ciebie". I wysłali mnie do więzienia KGB w Kijowie.

”
— autor, Wiktor Pietrowicz Briuchanow[11]

Następnie przez ponad rok przebywał w areszcie tymczasowym w Kijowie[12]. Podczas zatrzymania stwierdzono że otrzymał dawkę promieniowania wynoszącą 250 roentgenów (gdzie roczny limit dla pracowników elektrowni jądrowych wynosił 5 roentgenów)[8]. Pod koniec sierpnia zezwolono jego żonie Walentynie na zabranie z byłego mieszkania z Prypeci rzeczy osobistych[8]. 20 stycznia 1987 po sześciu tygodniach przebywania w izolacji, prokuratura wniosła do Sądu Najwyższego ZSRR akt oskarżenia przeciwko niemu. Wszystkie z 48 akt dowodowych przesłanych do Moskwy zostały objęte klauzulą ​​tajności[3]. 7 lipca został oskarżony na podstawie art. 220 kodeksu karnego ukraińskiej SRR „Naruszenie procedur bezpieczeństwa w branżach i przedsiębiorstwach wysokiego ryzyka". 29 lipca wyrokiem kolegium sędziowskiego ds. karnych Sądu Najwyższego ZSRR w tzw. Procesie Czarnobylskim został skazany na 10 lat więzienia w kolonii karnej oraz dodatkowo 5 lat za nadużycia związane z pełnioną przez siebie funkcją. Wziął na siebie odpowiedzialność zawodową, ale odmówił przyjęcia odpowiedzialności karnej[13].

„

Dyrektor elektrowni był w szoku, od początku do końca (...) Widziałem go pierwszego dnia, jak przyjechałem (...) ostatni raz widziałem go na spotkaniu Biura Politycznego 14 lipca, gdzie został zaproszony kiedy rozważano przyczynę awarii. I przez cały ten czas wydawał się być w szoku. Nie mógł wypowiedzieć żadnych racjonalnych słów (...), był niezdolny do podjęcia jakichkolwiek działań.

”
— autor, Walerij Legasow, świadek Procesu Czarnobylskiego[14]

„

Zdałem sobie sprawę, że to tylko fakt, że organizatorzy procesu nie mogli postawić mnie przed plutonem egzekucyjnym, uchronił mnie przed niechybną śmiercią.

”
— WIktor P. Briuchanow, o Procesie Czarnobylskim

Przez pierwszą noc po usłyszeniu wyroku przebywał w izolatce będąc pod ciągłą obserwacją gdyż śledczy obawiali się że może próbować popełnić samobójstwo[8]. 31 lipca po raz pierwszy umożliwiono mu zobaczenie się z rodziną[8]. Karę odbywał więzieniach Łukjaniwśka, Charkowskim i Ługańskim, gdzie pracował jako ślusarz oraz opracowywał dokumentację na potrzeby przebudowy więziennej kotłowni[8][15]. W więzieniu nauczył się języka angielskiego. 9 października jego rodzina otrzymała zakwaterowanie w Kijowie w dzielniczy Trojeszczyzna[8]. W 1991 kiedy przebywał w kolonii karnej w Humaniu warunkowo otrzymał miesięczną przepustkę na ślub syna Olega[8].

Po zwolnieniuEdytuj

Przedwcześnie zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolności we wrześniu 1991[16]. Następnie kontynuował pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na stanowisku naczelnika wydziału technicznego[8]. Od lutego 1992 do momentu przejścia na emeryturę pracował w strukturach Ministerstwa Handlu Zagranicznego Ukrainy (Ukrinterenergo) gdzie był odpowiedzialny za zawieranie kontraktów na dostawę energii elektrycznej za granicę, wyjeżdżał w podróże służbowe m. in. do Japonii, Węgier i Niemiec[8]. Od sierpnia tego roku mieszkał na terenie rejonu Watutińskiego (obecnie desniańskiego) w Kijowie[9]. W 1995 został zastępcą naczelnika Zjednoczenia „Intiereniergo”. W 2008 z powodu pogarszającego się wzroku przeszedł na emeryturę[17]. Posiadał status kategorii pierwszej Uczestnika likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (I. kategoria) oraz II grupę inwalidztwa. W ostatnich latach doznał trzech udarów mózgu, ostatniego w 2016. Cierpiał również na chorobę Parkinsona[18]. Zmarł 13 października 2021 w Kijowie.

PrywatnieEdytuj

W Prypeci mieszkał od 1971 początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych przy prospekcie W. I. Lenina 6., następnie przeprowadził kilka budynków dalej na prospekt W. I. Lenina 32/13-78[19].

RodzinaEdytuj

  • Małżonka: Walentyna Michałowna, inżynier-energetyk, w latach 1975-1990 na stanowisku starszego inżyniera na wydziale produkcji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Obecnie na emeryturze.
  • Dzieci:
    • Oleg: ur. 1969, inżynier wydziału TAI TEC-6, obecnie mieszka w Kijowie
    • Lilianna: ur. 1964[3], lekarz pediatra, obecnie mieszka w Chersoniu, ma córkę Katię urodzoną cztery miesiące po katastrofie[8].

OdznaczeniaEdytuj

  • Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1978)[9][20]
  • Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR w dziedzinie nauki i techniki (1978)[9][20] za stworzenie serii turbin parowych o mocy jednostkowej 500 000 kW (typ K-500-65/3000) dla elektrowni jądrowych (współautorzy: Michajło Antonowicz Wіrczenko, Samuїł Josipowicz Gierman, Wasil Maksimowicz Kapіnos, Boris Siergіjowicz Kasatkіn, Jurіj Fiedorowicz Kosiak, Іgor Kostiantinowicz Nazarow, Іgor Іwanowicz Pankow, Arіj Fiedorowicz Rudkowskij, Wіktor Pawłowicz Suchіnіn.)
  • Dyplom Najwyższej Rady Ukraińskiej SRR (1980)[20]
  • Order Rewolucji Październikowej (1983)[9][20]
  • Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina”[20][20]
  • Medal „Weteran pracy”[9][20]
  • Medal „Za waleczną pracę”[9][20]

PrzypisyEdytuj

  1. ↑ Умер первый директор Чернобыльской АЭС Виктор Брюханов. vesti.ua. [dostęp 2021-10-15].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Бывший директор ЧАЭС Брюханов: в день взрыва в Припяти была моя беременная дочь. fakty.ua. [dostęp 2020-01-20].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Adam Higginbotham: O północy w Czarnobylu. Wydawnictwo SQN, 2020, s. 21-24. ISBN 978-83-812-9561-1.
  4. ↑ Grigorii Medwedew: Chernobyl Book. 1987.
  5. ↑ A. Higginbotham: Midnight in Chernobyl: the untold story of the worlds greatest nuclear disaster.. Londyn: Bantam Press., 2019.
  6. ↑ Grigori Grigori Medwedew: The Truth About Chernobyl. Nowy Jork: Basic Books, 1991, s. 46. ISBN 1-85403-331-3.
  7. ↑ 7,0 7,1 Michaił Moszkin: Popali w istoriju po prigoworu Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".. mn.ru. [dostęp 2020-02-12].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  8. ↑ 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 Diriektor Czernobylskoj AES Briuchanow umier nie rieabilitirowannym: otwietił za wsiech. mk.ru. [dostęp 2021-11-13].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 Umier rukowodiwszyj CZAES w momient katastrofy Wiktor Briuchanow. 1sn.ru. [dostęp 2021-11-13].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  10. ↑ Associated Press. Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".. „The New York Times.”, 1987-07-21. 
  11. ↑ Интервью с Виктором Брюхановым. [dostęp 2018-04-01].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  12. ↑ Judgment at Chernobyl. time.com. [dostęp 2017-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-02)].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  13. ↑ Reuters. Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".. „The New York Times”, 1987-07-30. 
  14. ↑ Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения. [dostęp 2019-04-15].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  15. ↑ Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения. zona.media. [dostęp 2020-01-20].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  16. ↑ Chernobyl Officials Are Sentenced to Labor Camp. nytimes.com. [dostęp 2017-06-18].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  17. ↑ Umier pierwyj diriektor Czernobylskoj AES. On rukowodił stancyjej w momient katastrofy. rtvi.com. [dostęp 2021-11-13].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  18. ↑ Marijn Trio: Viktor Brjoechanov, oud-directeur van de kerncentrale van Tsjernobyl, overleden. vrt.be. [dostęp 2021-11-14].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  19. ↑ Квартиры А.С. Дятлова и В.П. Брюханова. pripyat-city.ru. [dostęp 2017-06-19].Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
  20. ↑ 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 20,5 20,6 20,7 C предъявленными мне обвинениями не согласен.Błąd Lua: Błąd wewnętrzny: Proces interpretera został zakończony z sygnałem "-129".
Źródło: „https://wiki.czarnobyl.pl/index.php?title=Wiktor_Briuchanow&oldid=6367”