Wiktor Briuchanow

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Lata 80. Wiktor Briuchanow wraz małżonką oraz wnuczką.

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Wiktor Briuchanow (1991)

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Wiktor Briuchanow wraz ze swoją żoną w mieszkaniu w Kijowie pod koniec lat 90-tych

Błąd przy generowaniu miniatury Brak pliku

Wiktor Briuchanow (2007)

Wiktor Pietrowicz Briuchanow (ros. Виктор Петрович Брюханов; ur. 1 grudnia 1935 w Taszkiencie, zm. 13 października 2021 w Kijowie) – pierwszy dyrektor Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w latach 1970–1986. W tzw. Procesie Czarnobylskim uznany współodpowiedzialnym za wypadek i skazany na karę wieloletniego pozbawienia wolności.

Spis treści

Życiorys

Urodził się 1 grudnia 1935 w Taszkiencie w Uzbeckiej SRR. Był najstarszym spośród pozostałych trojga braci. Jego rodzice przeprowadzili się do Taszkientu z Saratowa w latach dwudziestych XX wieku. Ojciec pracował jako szklarz a matka była sprzątaczką. W 1959 ukończył z wyróżnieniem Politechnikę w Taszkiencie na kierunku energetyka. Po ukończeniu studiów proponowano mu pracę w Akademii Nauk Uzbekistanu. Następnie podjął pracę w Angreńskiej Elektrowni Cieplnej. W połowie lat 60. przeniósł się do Słowiańska. W latach 1966–1970 pracował w tamtejszej elektrowni cieplnej na stanowisku starszego mistrza (starszego brygadzisty), zastępcy naczelnika wydziału turbinowo-kotłowego, kolejno naczelnika wydziału oraz zastępcy naczelnego inżyniera. Z zawodu był operatorem turbin. Od 1966 był członkiem KPZR. W kwietniu 1970 został nominowany przez zastępcę Ministra Energii i Elektryfikacji Ukraińskiej SRR na stanowisko dyrektora Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Początkowo mieszkał hotelu w Czarnobylu. Rok później otrzymał zakwaterowanie w Prypeci (prospekt W. I. Lenina 6). W latach 1970–1986 był wielokrotnie wybierany członkiem regionalnych komitetów miejskich partii w Kijowie, Czarnobylu i Prypeci. Delegat XXVII Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1986) .

Katastrofa czarnobylska

26 kwietnia 1986, w chwili wypadku przebywał w swoim mieszkaniu w Prypeci (prospekt. W. I. Lenina 32/13 m. 78). O godzinie drugiej w nocy przybył do schronu pod ABK-1 gdzie formował się sztab zarządzania kryzysowego. Akimow przedstawił mu sytuację elektrowni nie wiedząc w rzeczywistości do jakich uszkodzeń doszło oraz że pożar jest w trakcie gaszenia a druga awaryjna pompa jest gotowa do ochłodzenia reaktora. O godzinie 3:00 Briuchanow wezwał Marina, zastępcę sekretarza ds. energetyki jądrowej i przedstawił mu ocenę sytuacji Akimowa. Marin przesłał informacje do Gorbaczowa. O godzinie 4:00 Moskwa wydała polecenie schłodzenia reaktora wodą. Jego rodzina została ewakuowana do wsi Rozważów w rejonie iwanowskim.

„	Około szóstej rano znajdowałem się po zachodniej i północnej stronie elektrowni. Osobiście widziałem pomiary promieniowania tła które wskazywały 200 R/h.	”
— Wiktor P. Briuchanow, fragment zeznania podczas Procesu czarnobylskiego

Proces

Na początku maja został zwolniony ze stanowiska dyrektora elektrowni. 3 lipca 1986 decyzją Biura Politycznego KC KPZR został wydalony z partii za „poważne błędy i niedociągnięcia w pracy, które doprowadziły do ​​wypadku poważnego w skutkach”. 13 sierpnia tuż po powrocie z pogrzebu matki w która zmarła na zawał serca w Taszkiencie został aresztowany. Następnie przez ponad rok przebywał w areszcie tymczasowym w Kijowie. 7 lipca został oskarżony na podstawie art. 220 kodeksu karnego ukraińskiej SRR „Naruszenie procedur bezpieczeństwa w branżach i przedsiębiorstwach wysokiego ryzyka". 29 lipca 1987 wyrokiem kolegium sędziowskiego ds. karnych Sądu Najwyższego ZSRR w tzw. Procesie Czarnobylskim został skazany na 10 lat więzienia w kolonii karnej oraz dodatkowo 5 lat za nadużycia związane z pełnioną przez siebie funkcją. Karę odbywał w obwodzie Ługańskim, gdzie prcował jako ślusarz w kotłowni.

„	(...) Zaprosili mnie do biura prokuratora generalnego 13 sierpnia o godzinie 10 rano. Rozmawiałem z prokuratorem do pierwszej po południu. Potem wyszedł on na obiad, a gdy wrócił oznajmił mi: "Jesteś aresztowany". Zapytałem, dlaczego powinienem zostać aresztowany, bo nie zamierzam nigdzie uciekać. Usłyszałem od niego odpowiedź: "Tak będzie lepiej dla ciebie". I wysłali mnie do więzienia KGB w Kijowie.	”
— autor, Wiktor Pietrowicz Briuchanow

„	Zdałem sobie sprawę, że to tylko fakt, że organizatorzy procesu nie mogli postawić mnie przed plutonem egzekucyjnym, uchronił mnie przed niechybną śmiercią.	”
— WIktor P. Briuchanow, o Procesie Czarnobylskim

O Briuchanowie:

„	Dyrektor elektrowni był w szoku, od początku do końca (...) Widziałem go pierwszego dnia, jak przyjechałem (...) ostatni raz widziałem go na spotkaniu Biura Politycznego 14 lipca, gdzie został zaproszony kiedy rozważano przyczynę awarii. I przez cały ten czas wydawał się być w szoku. Nie mógł wypowiedzieć żadnych racjonalnych słów (...), był niezdolny do podjęcia jakichkolwiek działań.	”
— autor, Walerij Legasow, świadek Procesu Czarnobylskiego

Po zwolnieniu

Przedwcześnie zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolności we wrześniu 1991. Następnie kontynuował pracę w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na stanowisku naczelnika wydziału technicznego. Od lutego 1992 był pracownikiem przedsiębiorstwa państwowego Ukrinterenergo. Od sierpnia tego roku mieszkał na terenie rejonu desniańskiego. Posiadał status kategorii pierwszej Uczestnika likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej oraz II grupę inwalidztwa. W ostatnich latach doznał dwóch udarów mózgu. Zmarł 13 października 2021 w Kijowie.

Prywatnie

W Prypeci mieszkał od 1971 początkowo w jednym z pierwszych budynków pięciokondygnacyjnych w Prypeci przy Alei Lenina 6. Następnie przeprowadził się do tzw. "Białego domu" przy Alei Lenina 32/13-78.

Rodzina

• Małżonka: Walentyna Michałowna, inżynier-energetyk, w latach 1975-1990 na stanowisku starszego inżyniera na wydziale produkcji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Obecnie na emeryturze.
• Dzieci:
  • Oleg: ur. 1969, inżynier, obecnie mieszka w Kijowie
  • Lilianna: ur. 1961, lekarz pediatra, obecnie mieszka w Chersoniu

Odznaczenia

• Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1978)
• Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR (1978)
• Dyplom Najwyższej Rady Ukraińskiej SRR (1980)
• Order Rewolucji Październikowej (1983)
• Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina”
• Medal „Weteran pracy”