Komisja Rządowa

Z Czarnobyl Wiki
Skocz do: nawigacja, szukaj
Boris Szczerbina (w środku kadru) w czasie kiedy był przewodniczącym komisji śledczej.

Komisja rządowa ds. eliminacji skutków wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (ros. Правительственной комиссии по ликвидации последствий аварии на Чернобыльской АЭС) – międzyresortowa komisja śledcza powołana z inicjatywy Rady Ministrów ZSRR z 26 kwietnia 1986, do zbadania przyczyn oraz usunięcia skutków wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Komisja została powołana około godziny ósmej rano 26 kwietnia 1986, kilka godzin po wypadku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Na czele komisji stanął zastępca przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR Boris Szczerbina. Rozpoczęła ona śledztwo po przybyciu na miejsce wypadku 27 kwietnia (do Prypeci). Była to pierwsza i jedyna oficjalnie powołana komisja, która zbadała przyczyny awarii. Jej cel został zdefiniowany jako zbadanie przyczyn i wyeliminowanie następstw wypadku. Jednak po przybyciu na miejsce członkowie komisji natychmiast stanęli w obliczu tak ogromnej ilości pracy, którą należało pilnie wykonać aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się skutków wypadku, że pierwotnie postawione przed nią cele całkowicie się zmieniły. Stała się centralnym organem kierowania pracami likwidacyjnymi. W jej ramach utworzono grupy operacyjne (OG), z których każda pod kierownictwem jednego z członków komisji prowadziła prace w określonym kierunku. Tylko jedna z tych grup (grupa A. G. Mieszkowa) miała za zadanie zbadać przyczyny wypadku[1].

Grupa A. G. Mieszkowa[1][edytuj | edytuj kod]

Grupa pod kierownictwem w-ce ministra Średniego Przemysłu Maszynowego była roboczym organem komisji śledczej. Wynikiem prac tej grupy w pierwszym tygodniu po wypadku był akt śledztwa[2]. Trzech członków grupy (w-ce minister energetyki ds. eksploatacji elektrowni jądrowych Giennadij A. Szaszarin, dyrektor WNIIAES A. A. Abagian oraz B. J. Pruszyński naczelny inżynier projektowej organizacji „SOJUZATOMENERGO” Ministerstwa Energetyki[3]) odmówiło jego podpisania gdyż nie zgadzało się z jego końcowymi wnioskami

Akt nazywany jest również raportem końcowym Komisji Mieszkowa. Zgodnie z jego treścią najbardziej prawdopodobną przyczyną wypadku było przerwanie dopływu wody do rdzenia reaktora z powodu kawitacji GCN, która doprowadziła do dostania się mieszanki pary do kanałów technologicznych.

Przez długi czas, akt ten był oficjalną wersją przyczyn wypadku Minsriedmasza (Ministera Średniego Przemysłu Maszynowego).

Komisja G. A. Szaszarina[1][edytuj | edytuj kod]

Członkowie grupy A. G. Mieszkowa z ramienia Ministerstwa Energii i Elektryfikacji (Giennadij A. Szaszarin, A. A. Abagian oraz B. J. Pruszyński) odmówili podpisania raportu końcowego i przeprowadzili własne dochodzenie, w wyniku którego (tydzień lub później) pojawił się dokument „Dodatek do aktu śledztwa”[4]. Dokument ten dowodził, że nie było kawitacji w MCP, a wypadek zaczął się po naciśnięciu (bez wyraźnego powodu) przycisku AZ-5. Według tego dokumentu głównymi przyczynami awarii były konstrukcyjne wady prętów awaryjnych i regulacyjnych układu sterowania i zabezpieczeń (USZ), a także błędy w obliczeniach współczynnika reaktywności dla pary[3].

Dokument ten znany jest również jako raport końcowy Komisji Szaszarina, chociaż nie była to oficjalna komisja a jedynie wewnętrzna komisja śledcza Ministerstwa Energetyki. W tym raporcie G. A. Szaszarin konsekwentnie bronił na wszystkich płaszczyznach głównych postanowień tego dokumentu, jako oficjalnego punktu widzenia Ministerstwa Energetyki.

Wyniki pracy komisji[1][edytuj | edytuj kod]

Otrzymawszy dwa diametralnie odmienne wyniki śledztwa, komisja śledcza stanęła w martwym punkcie a wszystkie jej dalsze działania w zakresie badania przyczyn awarii w ciągu następnych dwóch miesięcy polegały jedynie na próbie pogodzenia sprzeczności, sformułowania jednego punktu widzenia i wydaniu oficjalnego stanowiska w ocenie przyczyn awarii.

Próby te okazały się skazane na niepowodzenie, nigdy nie sformułowano jednego wniosku komisji, końcowe wyniki musiały zostać rozstrzygnięte w grupie operacyjnej Biura Politycznego utworzonej pod kierownictwem Nikołaja Ryżkowa, przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR. Grupę tą utworzono kiedy stało się jasne, jakie siły i w jakim stopniu powinny być zaangażowane w likwidację skutków awarii.

Raport końcowy[1][edytuj | edytuj kod]

Raport końcowy został sformowany przez Wydział Przemysłu Komitetu Centralnego KPZR (A. I. Wolski, G. A. Kopczinski) który zastąpił wniosek komisji śledczej. Dokument ten został przedstawiony światowej społeczności naukowej i technicznej w sierpniu 1986 r. Na spotkaniu ekspertów MAEA jako oficjalny raport o awarii Czarnobylskiej.

Był to kilkuset stronicowy raport naukowo-techniczny którego autorami było kilkadziesiąt osób. W raporcie za głównych odpowiedzialnych za awarię uznano błędnie działania personelu operacyjnego elektrowni. Pomimo faktu, że raport ekspertów radzieckich nie jest w żadnym razie konkluzją komisji śledczej, jest on jednak uważany za taki.

Skład komisji[edytuj | edytuj kod]

W skład komisji wchodzili członkowie wielu ministerstw, piastujący stanowisko nie niższe niż wiceminister oraz grupa ekspertów z dziedziny elektrowni jądrowych, lekarzy, fizyków i radiologów.

Przewodniczący:

  • Boris J. Szczerbina – zastępca przewodniczącego Rady Ministrów

Członkowie[5]:

  • A. G. Mieszkow – w-ce minister Średniego Przemysłu Maszynowego
  • Anatolij I. Majoriec – minister Energetyki i Elektryfikacji
  • Worobjew – w-ce minister Ochrony Zdrowia
  • Nikołaj Ryżkow – przewodniczący Rady Ministrów
  • Giennadij A. Szaszarin – w-ce minister Energetyki i Elektryfikacji ds. eksploatacji elektrowni jądrowych

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Комиссия по расследованию Чернобыльской аварии. accidont.ru. [dostęp 2019-04-14].
  2. «Акт расследования причин аварии на энергоблоке № 4 Чернобыльской АЭС, происшедшей 26 апреля 1986 года». ЧАЭС, уч. № 79 ПУ от 5.05.86. Pol.: «Akt śledztwa w sprawie przyczyn wypadku w budynku reaktora bloku energetycznego nr IV Czarnobylskiej Elektowi Jądrowej, który miał miejsce 26 kwietnia 1986 r.» CZAES Nr 79 PU dn. 5.05.86.
  3. 3,0 3,1 Czarnobyl. O winnych i niewinnych, Ekologika, 2007.
  4. «Дополнение к акту расследования причин аварии на энергоблоке № 4 Чернобыльской АЭС, происшедшей 26 апреля 1986 г.» Минэнерго СССР, Союзатомэнерго, инв. № 4/611, 1986 г. Pol.: «Uzupełnienie aktu śledztwa w sprawie przyczyn wypadku w budynku reaktora bloku energetycznego nr IV Czarnobylskiej Elektowi Jądrowej, który miał miejsce 26 kwietnia 1986 r.», Ministerstwo Energetyki ZSRR, Sojuzatomeniergo, Inv. Nr 4/611, 1986 r.
  5. Lista niepełna