Anatolij Diatłow

Z Czarnobyl Wiki
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anatolij Diatłow na ławie oskarżonych podczas procesu

Anatolij Stiepanowicz Diatłow (ros. Анатолий Степанович Дятлов; ur. 3 marca 1931 roku w Atamanowie, zm. 13 grudnia 1995 roku w Kijowie) – zastępca naczelnego inżyniera ds, eksploatacji bloków energetycznych nr III i IV w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej[1]. Jedna z kluczowych postaci Awarii Czarnobylskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 3 marca 1931 roku we wsi Atamanowo w Kraju Krasnojarskim, 50 km na północny wschód od Krasnojarska. Jego ojciec był inwalidą wojennym, weteranem pierwszej wojny światowej. Pracował jako spławiacz drewna rzece Jenisej[uwagi 1]. Matka nie pracowała, zajmowała się domem. Po ukończeniu szkoły podstawowej w 1945 roku rozpoczął naukę w Norylskim technikum górniczo-metalurgicznym o specjalności automatyka i elektronika, które ukończył z wyróżnieniem pięć lat później. W 1950 roku rozpoczął pracę w jednym z zakładów w Norylsku. Trzy lata później zakład został podporządkowany Ministerstwu Średniego Przemysłu Maszynowego ZSRR[uwagi 2]. W latach 1953-1959 studiował na Moskiewskim Instytucie Inżynieryjno-Fizycznym, który również ukończył z wyróżnieniem, uzyskując dyplom inżyniera fizyka ze specjalnością w dziedzinie automatyki i elektroniki. Po ukończeniu studiów otrzymał nakaz pracy w stoczni im. Leninowskiego Komsomołu w Komsomolsku nad Amurem, gdzie objął stanowisko starszego inżyniera, naczelnika fizycznego laboratorium i głównego mechanika instalacji napędów jądrowych w okrętach podwodnych. W latach 60-tych doszło tam do wypadku jądrowego w wyniku którego otrzymał dawkę 200 remów promieniowania[uwagi 3][2]. Późniejsze dochodzenia wykazało że do wypadku doszło w wyniku błędnych decyzji Diatłowa, mimo to w oficjalnym raporcie uznano że do wypadku nie doszło bezpośrednio z jego winy[3]. Wkrótce po wypadku jego syn zmarł na białaczkę. We wrześniu 1973 roku ze względów rodzinnych został przeniesiony do pracy przy nowo budowanej Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, gdzie początkowo objął stanowisko zastępcy kierownika działu reaktorów. Wraz z rozbudową elektrowni awansował obejmując w początku lat 80-tych stanowisko zastępcy naczelnego inżyniera ds. eksploatacji elektrowni[4]. Według autorów filmu dokumentalnego Czarnobyl. Godzina Zero miał mieć kłopoty w zakładowej komórce partyjnej z powodu arogancji i nieuprzejmości wobec wobec współpracowników. Ponadto wysnuwają hipotezę że pomyślne zakończenie testu mogło zagwarantować mu objęcie stanowiska naczelnego inżyniera w przypadku awansu Nikołaja Fomina[3].

(...) Z wykształcenia i według stażu pracy jestem wykwalifikowanym specjalistą w dziedzinie eksploatacji jądrowych urządzeń energetycznych. Praca na Dalekim Wschodzie mi się podobała. Zdarzyło się, iż pewnego razu podczas urlopu pojechałem do budującej się w tym czasie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Dogadałem się wtedy z dyrektorem, Wiktorem Pietrowiczem Briuchanowem, że obejmę stanowisko zastępcy kierownika działu. Pracowałem przy montażu, uruchomianiu i eksploatacji wszystkich czterech bloków elektrowni.

— autor, Anatolij S. Diatłow[4]

26 kwietnia 1986 roku[edytuj | edytuj kod]

W dniu awarii pełnił służbę w sterowni reaktora nr IV na stanowisku zastępcy naczelnego inżyniera ds. eksploatacji elektrowni. W czasie awarii otrzymał dawkę promieniowania, wynoszącą co najmniej 550 remów (5,5 Sv)[uwagi 4]. 27 kwietnia około południa został przewieziony do Szpitala Klinicznego nr 6 w Moskwie, z którego został wypisany pół roku później, 4 listopada 1986 roku[4]. Z powodu trudno gojących się ran na nogach doświadczał problemów z chodzeniem[5].

Zwolnienie[edytuj | edytuj kod]

15 czerwca 1986 roku niemal cały zespół zarządzający blokiem IV został dyscyplinarnie zwolniony za "Nieodpowiedzialność oraz brak należytej kontroli". Wśród zwolnionych oprócz naczelnego inżyniera oraz dyrektora elektrowni znalazł się Anatolij Diatłow.

Proces[edytuj | edytuj kod]

5 listopada przyjechał razem z żoną Izabelą Iwanowną do Kijowa. Niedługo po tym 4 grudnia 1986 roku został aresztowany[4]. Z uwagi na posiadanie przez niego II grupy niepełnosprawności śledczy zgodnie z opinią lekarzy otrzymali polecenie aby nie przesłuchiwać go dłużej niż dwie godziny dziennie, mimo to jak pisze sam Diatłow w swojej książce (Czarnobyl. Jak to było. Kijów: 1995) przesłuchiwania trwały sześć a nawet osiem godzin dziennie[5]. Według orzeczenia Sądu Najwyższego ZSRR został uznany winnym z artykułu 220 KK ZSRR za nieprawidłową eksploatacje urządzeń wysokiego ryzyka i skazany na karę 10 lat kolonii karnej. Początkowo został osadzony w więzieniu Łukianiwka w Kijowie a następnie został przeniesiony do kolonii karnej niedaleko miejscowości Kriukowo, w Obwodzie Połtawskim. Kiedy bliscy odwiedzali w więzieniu Diatłowa, ten był już tylko wrakiem człowieka: łysa głowa, sine plamy na całym ciele, chude ciało, na którym wisiało wytarte ubranie, na nogach ciężkie, więzienne buty.  1 października 1990 roku wskutek wielu apeli rożnych organizacji, przyjaciół a nawet osobistego wstawiennictwa Andrieja Sacharowa oraz jego żony Jeleny Bonner, ze względu na zły stan zdrowia został przedterminowo zwolniony z odbywania kary.

Pogląd na temat przyczyn awarii[edytuj | edytuj kod]

Przez cały czas był przekonany o swojej niewinności, a za główną przyczynę katastrofę winił wadliwą konstrukcję reaktora. W 1995 roku napisał książkę Czarnobyl. Ja to było w której wykłada swój pogląd na temat przyczyn awarii.

(...) Lecz kwestia wątpliwości nie wywołuje. Ogólne stany bezpieczeństwa i reguły pokrywają reaktory AES. Projekt reaktora jest wykonany z naruszeniami, więc reaktora nie nadaje się do eksploatacji. Nasze działania 26 kwietnia były zgodne z zasadami PBJa i OPB, w żaden sposób nie doprowadziliśmy do awarii, a tym bardziej do eksplozji. Jest to niepodważalne. Więc, wydaje się, oskarżenie personelu przydałoby się wreszcie zdjąć. Ale gdzie tam. (...) Na koniec chcę powiedzieć rzecz następującą. Katastrofa Czarnobylska w całej swej mierze jest wynikiem brutalnych błędów fizyków i konstruktorów reaktora. Od dawna należało to stwierdzić: właściwości reaktora były nie główną, nie rozstrzygającą, ale jedyną przyczyną Katastrofy Czarnobylskiej.

— autor, Anatolij S. Diatłow[4]

(...) Reaktor nie powinien być oddany do użytku. Prawdziwa wina leży po stronie zarządu energii atomowej, Brak właściwej dokumentacji w miejscu i w czasie która była potrzebna sprawił że wybuch reaktora był nie do uniknięcia. Reaktor poszedł prosto na zatracenie.

— Anatolij S. Diatłow, Anatolij S. Diatłow

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Postęp choroby popromiennej był jednak tak szybki, że mimo pomocy niemieckich lekarzy (od 1991 roku dwukrotnie w ciągu roku przebywał na oddziale oparzeń Klinice Uniwersyteckiej w Monachium) Zmarł 13 grudnia 1995 w wieku 64 lat w wyniku zawału mięśnia sercowego. Miejsce pochówku nie jest znane.

Prywatnie[edytuj | edytuj kod]

Od 1973 roku mieszkał w Prypeci przy Alei Lenina 7/39[6][7]. Miał żonę Izabelę Iwanownę oraz córkę która również przez pewien czas pracowała w CEJ[4].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Został odznaczony "Orderem Honoru" oraz "Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy".

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W filmie dokumentalnym Godzina Zero. Katastrofa w Czarnobylu podano że ojciec A. Diatłowa był rybakiem.
  2. Ministerstwo Średniego Przemysłu Maszynowego ZSRR nadzorowało m.in. przemysł atomowy w ZSRR, w tym produkcję głowic jądrowych.
  3. Zwykle po pochłonięciu przez organizm takiej dawki w krótkim czasie zaczynają pojawiać objawy lekkiej choroby popromiennej. Jest to dawka trzy razy wyższa niż statystyczna dawka życiowa.
  4. Niektóre źródła podają dawkę 390 remów (3,9 Sv).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Waldemar Siwiński: Czernobyl. Od katastrofy do procesu. Warszawa: Iskry, 1989, s. 16. ISBN 83-207-1179-7.
  2. Nolan, Dennis P. Loss Prevention and Safety Control: Terms and Definitions, CRC Press,LLC (2016); Boca Raton, Florida; p. 225.
  3. 3,0 3,1 Czarnobyl. Godzina Zero; film dokumentalny; reż. Renny Bartlett; 2004,
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Anatolij S. Diatłow: Czarnobyl. Jak to było. Kijów: 1995.
  5. 5,0 5,1 Радиоактивный процесс. 30 лет назад обвиняемых по делу об аварии на Чернобыльской АЭС судили прямо в зоне отчуждения. zona.media/article/2016/04/26/chernobyl. [dostęp 2018-04-01].
  6. Квартиры А.С. Дятлова и В.П. Брюханова. pripyat-city.ru. [dostęp 2017-03-06].
  7. Mieszkanie Anatolija Diatłowa w Prypeci (Wideo). youtube.com. [dostęp 2017-03-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Anatolij S. Diatłow: Czarnobyl. Jak to było, Kijów: 1995. (ros. Дятлов А.С., "Чернобыль. Как это было.")