Prypeć (miasto)

Z Czarnobyl Wiki
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb miasta.

Prypeć (ukr. Прип'ять, trb. Prypjat; ros. Припять, trb. Pripiat’) - opuszczone miasto po awarii w pobliskiej Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w końcu kwietnia 1986 roku w obwodzie kijowskim w północnej Ukrainie przy granicy z Białorusią, 94 km od Kijowa. Obecnie miasto pełni funkcje turystyczne.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone 4 lutego 1970 roku jako osiedle dla pracowników pobliskiej Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, w odległości około czterech kilometrów od samej elektrowni. Było 9 miastem zamkniętym w ZSRR. W założeniach miasto miało stanowić ważny dla gospodarki w tej części ZSRR punkt tranzytowy. Miała przez nie przebiegać ważna magistrala kolejowa oraz główny port przeładunkowy w północnej części Ukrainy. Za początek budowy miasta uważa się rozpoczęcie budowy hotelu robotniczego nr 1, biura kierownictwa budowy oraz stołówki robotniczej nr 1[1]. 14 kwietnia 1972 roku dekretem Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR miastu nadano nazwę Prypeć - na cześć rzeki, w pobliżu której zostało zlokalizowane[2]. W grudniu 1972 roku oddano do użytku pierwszą szkołę w mieście - szkołę średnią nr 1. Rosnąca liczba mieszkańców i rozwój infrastruktury sprawił że Prypeć uzyskało prawa miejskie w 1979 roku[1]. W 1984 roku miasto otrzymało tytuł najlepszego młodego miasta w ZSRR[3]. Według ostatniego spisu powszechnego przeprowadzonego w końcu 1985 roku, miasto liczyło 47 500 mieszkańców 25 narodowości. Roczny przyrost liczby mieszkańców kształtował się w okolicach 1 500 osób rocznie z czego około połowę stanowiły nowe narodziny a drugą połowę napływ obywateli z innych regionów Związku Radzieckiego. Średni wiek mieszkańców miasta wynosił 26 lat[4].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W 1986 roku w Prypeci funkcjonowało 15 przedszkoli (o łącznej o pojemności 4980 miejsc), 5 szkół ogólnokształcących (o łącznej o pojemności 6786 miejsc) oraz szkoła zawodowa.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Główny architekt Prypeci, Giennadij Iwanowicz Oleszko podczas wykładu na temat przyszłości i dalszego rozwoju miasta Prypeć.

W Prypeci zastosowano tak zwaną zasadę „trójkątnej” zabudowy. Cechą charakterystyczną całej aglomeracji były luźno rozlokowane, naprzemianległe pięciopiętrowe budynki mieszkalne oraz mniej liczne, mierzące ponad 10 pięter bloki z widokiem na otwartą przestrzeń. W głównym punkcie miasta mieściło się centrum handlowe, pałac kultury, kino, hotel, dwa kompleksy sportowe, budynki administracji publicznej i budynek Komitetu Wykonawczego miasta. Budynki zostały zaprojektowane przez zespół moskiewskich architektów pod kierownictwem głównego architekta Giennadija Iwanowicza Oleszki (w 1985 roku za swój wkład w rozwój architektoniczny miasta został pośmiertnie wyróżniony nagrodą Rady Ministrów ZSRR[5]) przy współpracy z kijowskimi architektami. Układ urbanistyczny miasta charakteryzuje się specyficznym układem dzielnic, rozmieszczonych koliście wokół centrum miasta. Charakterystyczną cechą miasta była jego oprawa która charakteryzowała się podświetlonymi reklamami, jasnymi panelami dekoracyjnymi i mozaikami na fasadach budynków[6].

Projekt Prypeci miał zapewnić mieszkańcom poczucie przestrzeni oraz bogactwo kolorów. Wielokrotnie na fasadach budynków tworzono propagandowe obrazy oraz ceramiczne dekoracje. Ponadto zadbano o zwiększenie szerokości ulic oraz ich równoległy układ, który miały być sposobem pozbycia się problemu korków ulicznych w przyszłości. Po niewielkich poprawkach wprowadzonych przez Kijowskich architektów plan został odgórnie zaakceptowany. Na przełomie lat 60-tych i 70-tych na terenie całego ZSRR budowano pozbawione barw, wielkie i ciasne blokowiska z niewielką ilością małych placyków i wąskich ulic. Unikatowość oraz innowacja tego projektu sprawiły, że model Prypeci szybko stał się rozwiązaniem zastosowanym w kilkunastu innych aglomeracjach Związku Radzieckiego.

Podział administracyjny Prypeci[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało podzielone na pięć mikrodzielnic.

Ulice i aleje[edytuj | edytuj kod]

Nazwy ulic i alej nawiązują w większości do historii ZSRR. Oprócz czysto ideologicznych nazw jak Aleja Włodzimierza Ilicza Lenina, ulica Przyjaźni Narodów i Bohaterów Stalingradu czy Andrieja Ogoniewa, w Prypeci były również nazwy ulic mniej nacechowane propagandowo jak ulica Entuzjastów, Sportowa, Nadbrzeżna, Fabryczna, Aleja Budowniczych, nawiązująca do wyburzonej podczas budowy miasta wsi Semichody ulica Semichodzka czy to Instytutu Hydroprojekt - ulica Hydroprojektowa. W Prypeci nie zabrakło również nawiązań do narodowo-kulturalnego oblicza Republiki Ukrainy, jedną z najdłuższych ulic nazwano imieniem Łesi Ukrainki ukraińskiej poetki i pisarki. Jak w każdym "atomowym" mieście miał też ulicę radziecki fizyk jądrowy, uznawany za ojca radzieckiej bomby atomowej - Igor Kurczatow.

Władze[edytuj | edytuj kod]

Głównym ośrodkiem władzy w mieście był Miejski Komitet Wykonawczy którego siedziba mieściła się przy ul. I. Kurczatowa 6. W chwili ewakuacji przewodniczącym KW był Władimir Pawłowicz Wołoszko a jego zastępcą Aleksander Esaulow[7].

Plany rozbudowy miasta[edytuj | edytuj kod]

Plan rozbudowy miasta Prypeć sporządzony z fotografii wykonanej aparatem Łomo ŁK-A autorstwa Wasyla Gorohowima (pierwszego dyrektora Strefy) w budynku byłego Wydziału Mieszkalnictwa i Usług Komunalnych Komitetu Wykonawczego Prypeci jesienią 1986 roku.

1 maja 1986 roku w Święto Pracy zaplanowano uroczyste otwarcie parku rozrywki. W jego skład wchodziły m.in. diabelskim młyn, karuzela, elektryczny tor samochodowy oraz stadion centralny z 5000 miejscami siedzącymi.

W przyszłości na terenie półwyspu "Piaszczysty Płaskowyż" w północnej części Zalewu Janowskiego zamierzano wybudować V. mikrodzielnicę miasta[uwagi 1], wiązało się to z planowanym uruchomieniem dwóch kolejnych bolków energetycznych V i VI. Według Aleksandra Esaulowa, byłego wiceprzewodniczącego Komitetu Wykonawczego miasta Prypeć budowę kolejnej mikrodzielnicy planowano rozpocząć na przełomie 1986/87 roku, a jej zakończenie przewidywano w pierwszej połowie lat 90-tych[uwagi 2]. W założeniach docelowo miasto miało zamieszkiwać ok. 75 - 78 tys. mieszkańców[8].

Do końca 1988 roku planowano otwarcie dwóch dużych centrów handlowych[uwagi 3], Pałacu Pionierów (nieukończony), kinoteatru z dwiema salami projekcyjnymi, Pałacu Sztuki "Jubileuszowy", dwóch kompleksów sportowych, hotelu "Październik", szkoły zawodowej, szkoły średniej, technikum energetycznego, klubu jachtowego, linii kolejowej, dworca autobusowego, kliniki stomatologicznej i sklepu z zabawkami[9][10]. U zbiegu ulicy Łesi Ukrainki i Aleji Budowniczych planowano budowę 52 metrowego nadajnika telewizyjnego[11].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest obwodzie kijowskim, rejonie iwanowskim w północnej Ukrainie przy granicy z Białorusią, 94 km od Kijowa, 4 km (w linii prostej) od Czarnobylskiej Elektrownii Jądrowej nad rzeką Prypeć.

26 kwietnia 1986 roku[edytuj | edytuj kod]

Radiomap 11.gif

Około godziny drugiej w nocy w wydziale Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przy komitecie wykonawczym miasta Prypećzarządzono nadzwyczajne spotkanie kryzysowe w związku z sytuacją w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Podczas spotkania wstępnie omówiono jakie kroki należy podjąć w przypadku gdy skala awarii okaże się większa od przewidywanej. Prewencyjnie podjęto decyzję o czasowym zablokowaniu dla osób cywilnych głównych dróg wylotowych z miasta. W tym celu zarządzono sprowadzenia dodatkowych kilkudziesięciu funkcjonariuszy milicji z Kijowa których nie poinformowano o awarii. Decyzja o blokadzie dróg miała na celu ograniczenie przemieszczania się osób cywilnych oraz zabezpieczenie głównych tras komunikacyjnych dla służb ratowniczych[12][13]. Od godziny czwartej nad ranem w miejscowym szpitalu rozpoczęto przyjmowanie poszkodowanych z pierwszymi objawami choroby popromiennej. Około godziny szóstej mimo pomocy medycznej w szpitalu w wyniku odniesionych ran umiera Władimir Szaszenok, stając się tym samym drugą ofiarą śmiertelną awarii. W tym samym czasie hospitalizowanych jest 108 poszkodowanych[14]. Do tego czasu milicja zablokowała wszystkie główne drogi wylotowe z miasta. Przed dziesiątą rano na ulicach pojawiają się pierwsze patrole milicji wyposażone w dozymetry[15]. W tym samym czasie w budynku Komitetu partii odbyło się spotkanie na którym postanowiono nie informować mieszkańców o awarii i zagrożeniu z tym związanym aby nie powodować paniki[16]. Około godziny czternastej do szpitala gdzie hospitalizowani są poszkodowani dociera personel medyczny ze Szpitala Klinicznego nr IV w Moskwie pod przewodnictwem dr Gieorgija Dmitrijewicza Sielidowkina[17]. Od 14:00 na terenie miasta rozpoczęto profilaktykę jodową[18]. W godzinach wieczornych personel medyczny kontynuuje opiekę lekarską poszkodowanym. Mimo to z każdą kolejną godziną ich stan się pogarsza. Po telefonicznej konsultacji z lekarzami Szpitala Klinicznego nr VI w Moskwie poradzono im podawać poszkodowanym roztwór wody i jodu[15][19]. Około godziny 20 do Prypeci przybywają członkowie Komisji Rządowej. Konwój samochodów zatrzymuje się na centralnym placu miasta, tuż pod budynkiem miejskiego komitetu wykonawczego. Kilka minut później główna aula w budynku lokalnego komitetu wykonawczego jest wypełniona po brzegi. W budynku od południa gromadzili się przedstawiciele wszystkich szczebli partyjnych oraz kadra inżynieryjno-techniczna elektrowni. Wszyscy oczekiwali na przybycie delegacji z Moskwy. Spotkanie rozpoczęło się krótkim sprawozdaniem dyrektora elektrowni[17]. Tuż przed 22 przewodniczący Komisji Rządowej, Borys Szczerbina zażądał przysłania do Prypeci jednostek wojsk chemicznych i jednostek śmigłowców z kijowskiego okręgu wojskowego[15]. Podczas trwania obrad Komisji ponownie przedstawiono pisemny wniosek dyrektora elektrowni Wiktora Briuchanowa na temat możliwość ewakuacji ludności z Prypeci a także podjęto decyzję aby zwiększyć obserwację i kontrolę radiacyjną na terenie elektrowni oraz w mieście. Wydano dyspozycję aby sprowadzić przeznaczony do ewakuacji transport z okolic Czarnobyla i obwodu kijowskiego. Od godziny 22:30 poza granicami miasta rozpoczęto gromadzenie środków transportu w przypadku podjęcia decyzji o ewakuacji ludności. W godzinach wieczornych 26 kwietnia poziom promieniowania w Prypeci przekroczył 1000 razy (0,1 mS /h) normalne promieniowanie tła[20].

Ewakuacja[edytuj | edytuj kod]

Komunikatu z miejskiego radiowęzła wyemitowany 27 kwietnia 1986 roku około godziny 13:10.

W godzinach nocnych 27 kwietnia 1986 r., dzień po awarii, zapadła decyzja o (w pierwotnych zamiarach czasowej) ewakuacji miasta. Na miejscu miał pozostać jedynie personel elektrowni, szpitala oraz służby administracji miejskiej, logistyki oraz służby porządkowe w mieście. Na rogatkach miasta pod pozorem ćwiczeń obrony cywilnej zgromadzono 1200 autobusów i 200 ciężarówek, a na pobliską stację kolejową Janów podstawiono dwa składy osobowe dla 1500 osób. Za przeprowadzenie ewakuacji miał być odpowiedzialny generał Giennadij Bierdowow. O godzinie 7 rano przewodniczący komisji rządowej potwierdził decyzję o ewakuacji mieszkańców Prypeci. Polecenie przygotowania do ewakuacji nadano przez lokalny radiowęzeł o godzinie 13:10. Mieszkańcom polecono przygotować się do ewakuacji prowadzonej od godziny 14:00 – mieli zabrać ze sobą tylko niezbędne przedmioty, w tym dokumenty i niewielki zapas żywności. Do 16:30 przebiegła właściwa ewakuacja Prypeci (ok. 34 tys. w tym 15 500 dzieci) i sąsiedniego Janowa (254 osób). Początkowo ewakuowanych przewieziono do punktów zbornych gdzie przebywali ok. 3 dni. Następnie zostali przeniesieni w tymczasowych miejsc zakwaterowania m. in. hoteli pracowniczych. Dla pracowników elektrowni i ich rodzin w latach 1986-1988 zbudowano nowe miasto Sławutycz.

Treść komunikatu z miejskiego radiowęzła wyemitowany 27 kwietnia 1986 roku około godziny 13:10 z radiostacji w budynku lokalnego węzła łączności.
Treść komunikatu w języku polskim Treść komunikatu w języku rosyjskim
Uwaga, Uwaga! (×3) 

Drodzy Towarzysze! Miejska rada deputowanych ludowych zawiadamia, że w związku z awarią w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, w mieście Prypeć powstała niesprzyjająca sytuacja radiacyjna. Partyjne oraz rządowe organy, jednostki wojskowe podejmują konieczne działania. Jednakże, aby zapewnić całkowite bezpieczeństwo ludzi, a przede wszystkim dzieci, konieczne jest przeprowadzenie tymczasowej ewakuacji mieszkańców do miejscowości w obwodzie kijowskim. Dlatego do każdego budynku dziś dwudziestego siódmego kwietnia o godzinie czternastej zero zero, będą podstawione autobusy wraz z funkcjonariuszami milicji i przedstawicielami miejskiego komitetu wykonawczego. Zaleca się aby zabrać ze sobą dokumenty, najbardziej potrzebne rzeczy oraz na najbliższy okres produkty spożywcze. Kierownicy przedsiębiorstw i instytucji wyznaczyli pracowników, którzy pozostaną na miejscu w celu zapewnienia normalnego funkcjonowania przedsiębiorstw w mieście. Wszystkie domy na okres ewakuacji będą chronione przez funkcjonariuszy milicji. Towarzysze, czasowo opuszczając swoje domy, proszę nie zapomnijcie pozamykać okien, wyłączyć urządzeń elektrycznych i gazowych oraz zamknąć zawory wody. Proszę zachować spokój, dbać o organizację i porządek w trakcie czasowej ewakuacji.

Внимание, Внимание! (×3)

Уважаемые товарищи! Городской совет народных депутатов сообщает, что в связи с аварией на Чернобыльской атомной электростанции в городе Припяти складывается неблагоприятная радиационная обстановка. Партийными и советскими органами, воинскими частями принимаются необходимые меры. Однако, с целью обеспечения полной безопасности людей, и, в первую очередь, детей, возникает необходимость провести временную эвакуацию жителей города в ближайшие населённые пункты Киевской области. Для этого к каждому жилому дому сегодня, двадцать седьмого апреля, начиная с четырнадцати ноль-ноль часов будут поданы автобусы в сопровождении работников милиции и представителей горисполкома. Рекомендуется с собой взять документы, крайне необходимые вещи, а также, на первый случай, продукты питания. Руководителями предприятий и учреждений определён круг работников, которые остаются на месте для обеспечения нормального функционирования предприятий города. Все жилые дома на период эвакуации будут охраняться работниками милиции. Товарищи, временно оставляя своё жильё, не забудьте, пожалуйста, закрыть окна, выключить электрические и газовые приборы, перекрыть водопроводные краны. Просим соблюдать спокойствие, организованность и порядок при проведении временной эвакуации.

Usuwanie skutków katastrofy[edytuj | edytuj kod]

W pierwszej fazie usuwanie skutków awarii, maju i czerwcu 1986 roku dokonano oczyszczenia wierzchniej części powierzchni dróg i zewnętrznych elewacji budynków. Do końca czerwca dezaktywacja miasta została zakończona w około 70%[21]. Kolejny etap rozpoczął się we wrześniu, obejmował on akcje dezaktywacyjne poszczególnych dzielnic miasta. W rezultacie, w grudniu 1986 znacząco obniżył się poziom promieniowania w mieście w związku z tym prace dezaktywacyjne kontynuowano w nadchodzącym roku. W 1988 roku zaprzestano stałego monitorowania poziomu promieniowania w mieście. Przez kolejne 10 lat regularnie myto główne drogi w mieście.

W sąsiedztwie miasta stworzono Punkt Tymczasowego Rozmieszczenia Odpadów Radioaktywnych "Prypeć" gdzie w latach 1986/87 pochowano pod warstwą ziemi pojazdy biorące udział w ewakuacji a także wiele pojazdów pozostawionych przez ewakuowanych mieszkańców miasta.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Linia kolejowa Czernichów-Owrucz ze stacjami Semichody i Janów. W samej Prypeci znajdował się dworzec autobusowy, port rzeczny oraz przystań.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W połowie lat 70-tych zostaje założony klub piłkarski "Budowlańcy". Początkowo kręgosłup drużyny stanowili niemal wyłącznie zawodnicy z sąsiedniej wsi Czystogłówka, która była uważana za jedną z najlepszych ekip piłkarskich w okolicy. Zespół z Prypeci występował w regionalnych turniejach oraz brał udział w mistrzostwach lokalnych zespołów amatorskich. Oprócz tego grał w Pucharze Kijowszczyzny[22].

Kontrowersje ws. wysiedleń[edytuj | edytuj kod]

Dziś powszechnie uważa się, że niepotrzebnie przesiedlono na stałe ludność miasta i okolicznych wsi. Przeprowadzona w dzień po awarii reaktora pierwsza ewakuacja 49 360 osób z miasta Prypeć oraz 254 osób z sąsiedniego Janowa[uwagi 4] miała uzasadnienie, gdyż w tym dniu istniała możliwość przebicia się stopionego rdzenia do dolnych pomieszczeń, w których mogła znajdować się woda. W takim przypadku wybuch pary wodnej mógł spowodować znaczące skażenie miasta, co stanowiłoby zagrożenie dla ludności. Ówczesne władze nakazały ewakuować ludność z terenów skażonych cezem-137 na poziomie powyżej 37 kBq/m2. Zalecenie to było niczym nieuzasadnione, gdyż takie skażenie generuje dawkę promieniowania 0,2 mSv/rok, czyli ponad dziesięciokrotnie mniejszą niż średnia dawka pochodząca od naturalnych źródeł promieniowania. Ponadto, ewakuacja mieszkańców Prypeci została przeprowadzona w czasie kiedy moc dawki ekspozycyjnej w mieście kształtował się na średnim poziomie 550 mR/h (w niektórych miejscach oscylował na poziomie 1.1 R/h), wbrew temu co pierwotnie przewidywano[23]. Czasem przesiedleńcy w miejscu docelowym otrzymywali większe dawki promieniowania od radonu z podłoża, niż otrzymywaliby ze skażeń pozostawszy w domu, np. część mieszkańców z Prypeci wysiedlono do miejscowości Poliśke, gdzie dawki na tarczycę od jodu-131 były 5 razy większe niż w opuszczanym miejscu[24].

Obecnie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie maksymalna moc dawki rejestrowana w Prypeci jest mniejsza niż wartość tła naturalnego występującego w wielu miejscach na świecie, np. w wielu rejonach Iranu, Finlandii, Szwecji, Francji czy Hiszpanii. Prypeć jest również nadzorowane przez Ministerstwo Spraw Nadzwyczajnych Ukrainy. Z uwagi na fatalny stan konstrukcyjny budynków od 2012 roku obowiązuje całkowity zakaz wchodzenia do budynków.

Główne budynki miasta[edytuj | edytuj kod]

Infrastruktura i statystyki[25][uwagi 5][edytuj | edytuj kod]

  • Populacja: 49 400 osób (17 342 mężczyzn,16 652 kobiet, 15 406 dzieci (7 176 w wieku szkolnym))
  • Średnia wieku mieszkańców: 26 lat (1986)
  • Przestrzeń mieszkalna: Całkowita - 658,700 m2 (13 414 mieszkań w 160 blokach mieszkalnych, 18 hosteli robotniczych dla mężczyzn lub kobiet (7621 miejsc), 8 hosteli robotniczych dla par lub małżeństw (1 206 miejsc), 9 hosteli robotniczych dla kawalerów (324 miejsc).
  • Edukacja: 15 przedszkoli (4980 miejsc), 5 szkół ogólnokształcących (6786 miejsc) oraz szkoła zawodowa (600 miejsc)
  • Opieka zdrowotna: 1 nowoczesny szpital mogący pomieścić do 410 pacjentów, 3 poradnie mogące obsłużyć 1750 pacjentów.
  • Handel: 25 sklepów i centrów handlowych o łącznej powierzchni 9239 m2, 27 obiektów gastronomicznych (stołówek, kawiarni i restauracji) o pojemności 5535 miejsc siedzących, 10 magazynów o łącznej powierzchni 4213 m2 i pojemności 4,430 ton towarów.
  • Kultura: 3 budynki: Pałac Kultury „Energetyk”, Kino „Prometeusz” (o pojemności 1220 miejsc siedzących) oraz szkoła muzyczna o 8 pomieszczeniach dla 312 osób.
  • Sport: 10 hal sportowych, 3 stawy do połowu ryb, 10 strzelnic, dwa stadiony (w tym jeden z 5000 miejsc), 2 basen.
  • Rekreacja: 1 park, 35 placów zabaw.
  • Przemysł: 4 przedsiębiorstwa z całkowitym rocznym przychodem 477 mln rubli.
  • Budownictwo: 6 głównych przedsiębiorstw budowlanych których łączne inwestycje wynoszą 132 mln. rubli.
  • Transport: Linia Kolejowa Czernichów-Owrucz – stacja Janów, 3 przedsiębiorstwa transportowe: Przedsiębiorstwo transportowe nr 31015, przedsiębiorstwo transportu Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej z 533 pojazdami transportowymi w tym 167 autobusów.
  • Telekomunikacja: 2926 lokalnych numerów telefonów zarządzanych przez miejscową centralę. Dodatkowo 1950 numerów telefonów obsługiwanych przez Czarnobylską Elektrownię Atomową, Zakłady Jupiter oraz Wydział Architektury i Rozwoju Miasta.
  • Zaopatrzenie w wodę: 28 studni artezyjskich o łącznej wydajności 15 tys. m3 w ciągu 24 godzin,z tego 8 050 m3 dla samego miasta (176 litrów (z normą dla 1 mieszkańca 250 litrów w ciągu 24 godzin)).
  • Zaopatrzenie w energię elektryczną: podczas dnia - 121 tys. kW/h w tym dla strefy przemysłowej - 29 tys. kW/h.
  • Konsumpcja: dzienna; 10 ton chleba, 28 ton produktów mlecznych i mleka, 7 ton mięsa.
  • Zieleń miejska: 18 136 drzew zasadzonych równo w alejkach, 249 247 krzewów, 33 000 krzewów róż.

Ludzie związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

  • Alexander Sirota (ur. 1976) - ukraiński dziennikarz, fotograf. Od 1983 roku mieszkaniec Prypeci.
  • Liubov Sirota (ur. 1956) - matka Aleksandra, dziennikarka, poetka, pisarka, tłumaczka.
  • Natalia Gudzi (ur. 1980) - ukraińska piosenkarka. Mieszkaniec Prypeci.
  • Halina Panczuk (ur. 1953; zm. 2008) - ukraińska poetka. Mieszkaniec Prypeci od 1977 roku. Od 2005 roku Członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Pracowała jako nauczyciel języka ukraińskiego i literatury w Prypeci.
  • Wiaczesław Wrona (ur. 1981; zm. 2014) - działacz euromajdanu, urodzony w Prypeci. Pośmiertnie odznaczony tytułem Bohatera Ukrainy.
  • Andrij Mochnyk - ukraiński inżynier i polityk, radny z Kijowa z ramienia partii Swoboda. Od 1978 roku mieszkaniec Prypeci. Po protestach na Majdanie i ucieczce prezydenta Janukowycza mianowany ministrem środowiska w rządzie Arsenija Jaceniuka.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Przed budową miasta znajdowały się tam zabudowania wsi Semichody które w trakcje budowy wyburzono. Do awarii teren ten wraz z zatoką Janowską stanowił zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców Prypeci. Po awarii w 1986 roku teren ten został przekształcony w Punkt Tymczasowego Rozmieszczenia Odpadów Radioaktywnych "Piaszczysty Płaskowyż".
  2. Perspektywiczny plan rozbudowy miasta Prypeć zakładał rozpoczęcie prac w czasie trwanie dwunastej pięciolatki (1986-1990) a zakończenie w czasie trzynastej pięciolatki (1991-1996).
  3. Jeden z nich miał zostać nazwany "Prypecki Świt".
  4. W sumie ewakuowano 49 360 osób w tym 15 500 dzieci oraz 80 osób transportem medycznym oraz 254 osoby z sąsiedniego Janowa. Autobusami ewakuowano 34 000 osób, dwoma pociągami ze stacji Janów ok. tysiąca osób. Pozostała część mieszkańców ewakuowała się własnymi środkami transportu.
  5. Dane źródłowe Aleksandra Esaulowa, byłego wiceprzewodniczącego Komitetu Wykonawczego miasta Prypeć.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Хронология событий. pripyat.com. [dostęp 2017-01-03].
  2. Припять. goroda-prizraki.narod.ru. [dostęp 2017-01-03].
  3. Пережить Чернобыль. vlast.kz. [dostęp 2017-06-19].
  4. Pripyat evacuation after nuclear accident. chornobyl.in.ua. [dostęp 2017-01-03].
  5. Припять до аварии. Часть XXXII. pripyat-city.ru. [dostęp 2017-07-04].
  6. 8 faktów na temat Czarnobyla, o których mogliście nie wiedzieć. zona86.pl. [dostęp 2017-01-03].
  7. Чернобыльская тетрадь. library.narod.ru. [dostęp 2018-03-18].
  8. Припять. Пиратская карта, или "Город сокровищ". ulis.dreamwidth.org. [dostęp 2017-01-16].
  9. Near the cradles of Pripyat history. pripyat.com. [dostęp 2017-01-04].
  10. План развития города Припять. max-info.by. [dostęp 2017-01-16].
  11. Чернобыль- город Легенда. c7s.ru. [dostęp 2017-01-03].
  12. A chronology of events surrounding the Chernobyl nuclear disaster.. chernobylgallery.com. [dostęp 2018-05-28].
  13. Nuclear monitor. Chernobyl: Chronology of a disaster. nirs.org. [dostęp 2018-05-28].
  14. Чернобыль: хроника катастрофы. gazeta.ru. [dostęp 2018-05-28].
  15. 15,0 15,1 15,2 Жизнь и смерть в Чернобыле. veteranychernobyl.info. [dostęp 2018-05-28].
  16. Пережить Чернобыль. vlast.kz. [dostęp 2018-05-28].
  17. 17,0 17,1 26.04.1986. Катастрофа.Трансляция в режиме реального времени. strana.ua. [dostęp 2018-05-28].
  18. Чернобыльские беды. bezogr.ru. [dostęp 2018-05-28].
  19. https://strana.ua/articles/special/10340-26-04-1986-katastrofa-translyaciya-v-rezhime-realnogo-vremeni.html. strana.ua. [dostęp 2018-05-31].
  20. Pripyat – evacuation after nuclear accident. chornobyl.in.ua. [dostęp 2017-01-04].
  21. Scenario for modeling changes in radiological conditions in contaminated urban environments.
  22. Bartłomiej Matulewicz: Atomowa ekipa, czyli piłka nożna w Czarnobylu. rfbl.pl. [dostęp 2017-01-04].
  23. Чернобыль. Мифы и факты. tass.ru. [dostęp 2018-05-28].
  24. W 20. rocznicę awarii Czarnobylskiej elektrowni jądrowej. Opracowanie działu szkolenia i doradztwa Instytutu Problemów Jądrowych (W. Trojanowski, L. Dobrzyński, E. Droste) oraz A Strupczewskiego z Instytutu Energii Atomowej; 2006.
  25. Jewgienij Leontjew: Prypeć w liczbach. pripyat.com. [dostęp 2017-01-03].